Tożsamość dydaktyki
Decentracja - zgodnie z ustaleniami Jeana Piageta to zdolność do uświadomienia sobie, jak wygląda sytuacja widziana z cudzej perspektywy - jak ktoś myśli i jak postrzega rzeczywistość, np. kulturową.
Osadzanie zadań edukacyjnych w dostępnym dzieciom doświadczeniu pomaga im w nabywaniu umiejętności decentracji. Zadania edukacyjne muszą oddawać to, jak uczniowie doświadczają świat. Musimy osadzać zadania w ich umiejętnościach i możliwościach. Trzeba pamiętać, że nie każdy myli tak jak ja, a jak my będziemy o tym pamiętać, to dzieci też nauczą się decentracji.
Przykłady działań dydaktycznych bliskich sposobowi percepcji rzeczywistości przez dzieci (Kiedy dzieci się uczą?):
- język, którego używa nauczyciel jest dostosowany do nich
- wizualizacja informacji - kolory, animacje
- działania aktywizujące - działanie pobudza proces rozumienia
- pozytywne bodźce - nie mogą się bać, bo będą się źle uczyć
- nietypowość zajęć - zajęcia w terenie, zmiana otoczenia na przykład
- opowiadanie historii
- budowanie skojarzeń
- humor
- zabawa
Czym jest literacki gatunek? Jak to wytłumaczyć dziecku? baśń
- porównanie baśni ze względu na początek, bo wskazuje na nieokreśloność czasu i miejsca, niewielkie opisy oraz na koniec, bo happy end (ład moralny - wygrywa dobro)
- pytanie o przedmioty z niezwykłymi właściwościami, że zwierzęta i rośliny czują i myślą, postacie nie z tego świata wskazuje na elementy fantastyczne
- postacie fantastyczne i realistyczne -> terminy trzeba przełożyć, np. nieprawdopodobne i prawdopodobne -> gdzie łączy się nieprawdopodobne i prawdopodobne?
- mają wybrać, co jest baśnią na podstawie fragmentów
- mogą szukać elementów baśniowych w filmie animowanym/fabularyzowanym
- napisać samodzielnie baśń (w grupach lub indywidualnie)
- ułożyć z rozsypanki i ułożyć do kazdego przykład
- mówimy o prozie i tekstach prozatorskich
- legenda, mit - czym się różnią od nich?
Pytania prymarne w dydaktyce
- Jak przedstawić materiał w odniesieniu do indywidualnego doświadczenia i uprzedniej wiedzy ucznia?
- Jak włączyć nową wiedzę w szerszą strukturę?
- Jak zmierzyć przyrost wiedzy/umiejętności?
Jakie są źródła wiedzy nauczyciela?
Źródła wiedzy o nauczaniu
- wiedza o uczniu - z jakim pracuje? jak myślą na danym etapie i mając jakieś doświadczenia?
- wiedza przedmiotowa, polonistyczna zdobywana na studiach
- wiedza dydaktyczna dotycząca całego procesu dydaktycznego
Czynności uczniów i nauczyciela się warunkują; są ze sobą powiązane.
M. Spitzer - neurobiolog
Nauczyciel musi znać się na swoim przedmiocie i być szczerze nim zainteresowanym. Bez entuzjazmu wobec niego, iskry w oku w trakcie mówienia wiele nie zdziałasz.
Dydaktyka ogólna - ogólna wiedza o procesie dydaktycznym, nauczania i uczenia się, dotyczy wszystkich przedmiotów; najogólniejsze zasady i metody, które sprawdzają się na wszystkich przedmiotach i poziomach
Dydaktyka szczegółowa - szczegółowa wiedza o procesie dydaktycznym, skupia się na konkretnym etapie i przedmiocie nauczania, np. polski w 4-8, nauczanie dorosłych
Metodyka nauczania - metody nauczania, sposoby nauczania, jest ukierunkowana na praktykę, działanie praktyczne, konkretyzacja dydaktyki szczegółowej
Metodyka języka polskiego - sposoby nauczania dzieci języka polskiego
Dydaktyka polonistyczna - uogólnienia teoretyczne na podstawie praktyki dotyczące języka polskiego; musi się jako całość zajmować językiem, kulturą, sztuką popularną, literaturą
D. Fish (Angielka), H. Broekmann (Holender)
" (...) nie ma teorii i modeli, które moglibyśmy zaoferować studentom jako gotowe odpowiedzi czy rozwiązania. Mamy jednak do zaoferowania strukturę pojęciową, która ułatwi rozwinięcie ich własnych poglądów, sposobów pracy i osobistych teorii".
na podstawie wiedzy dydaktycznej mamy budować własną metodykę - jest ona zależna od naszej wiedzy i tego jacy jesteśmy
W dydaktyce najważniejszy jest CEL (treści nauczania, metody służące celowi, formy organizacyjne, środki dydaktyczne)
Powtarzające się relacje o charakterze przyczynowo-skutkowym
Nauczanie-uczenie się -> charakter systematyczny/zamierzony lub przypadkowy/okazjonalny + samokształcenie
Warunki przybliżające do określonych rezultatów