Nazwij zakres wiedzy i niewiedzy nauczyciela opisane w nowelce:
Chciał ułatwić zapamiętanie, ale nie wiedział, że uczniowie nie znają ani B, ani precla (tłumaczy nieznane przez nieznane).
- dominacja nauczyciela
- potrzeba odwołania się do doświadczeń uczniów
- nie zdaje sobie sprawy z kłopotów dzieci - nie rozumieją arbitralności znaków - w zapisie na tablicy słowa dom widzą materialną postać naku
- nauczyciel tłumaczy nieznane przez nieznane
Prus + Lewandowski
- dominacja nauczyciela
- pomijanie potrzeb i kłopotów dzieci
Prus -> tłumaczy nieznane przez nieznane
Lewandowski -> potrzeba bezpieczeństwa i zrozumienia u uczniów
Jan Amos Komeński, Didactica magna universale omnes omnia docenti artificium exhibens - Wielka dydaktyka przedstawiająca uniwersalną sztukę nauczania wszystkiego wszystkich (1657) - odwołujemy się do dzisiaj
Jest dla wszystkich, bo wtedy ożywienie kulturalne i mieszczanie zaczynają się uczyć - trzeba uczyć ludzi z różnych środowisk.
Nauczanie to sztuka - określona konwencja oraz kreatywność podmiotu, zasady związane z tworzeniem - elementy wiedzy, rzemiosła i kreatywności
Uniwersalna metoda nauczania - sztuka nauczania wszystkiego wszystkich
Zasada poglądowości + złota reguła Komeńskiego = poznanie polisensoryczne
|
umysł+ręka+język
myślenie+praca+mowa = "odbicie Boga w człowieku" (wg Komeńskiego)
jest to ważna metoda praca
Jan Fryderyk Herbart - system dydaktyczny, który stał się podstawą tzw. szkoły tradycyjnej
- nauczanie wychowujące
- rozwijanie wielostronnych zainteresowań
- KIEROWANIE + KARNOŚĆ
(uczeń ma się podporządkować kierowniczej roli nauczyciela)
- tok nauczania = stopnie formalne - przyswajanie wiedzy
- jasność - podział na cząstki
- kojarzenie - wiązanie nowego ze znanym
- system - uporządkowanie wiadomości
- metoda - zadania dokumentujące, że uczeń zrozumiał -> odtwórczość
odtwarzanie - kierowanie - karność - na tym oparty jest system Herbarta.
Pragmatyzm - szkoła progresywna = instytucja, która ma przystosować do życia społecznego
John Dewey
- uczenie/poznawanie przez działanie
- odkrywanie poprzez kolejne stopie
- odczucie trudności
- wykrycie jej i określenie
- nasuwanie się możliwego rozwiązania
- wyprowadzenie wniosków przez rozumowanie z przypuszczalnego rozwiązania
- obserwacje i eksperymenty - przyjęcie lub odrzucenie przypuszczenia
Pierre Bourdieu, Jean Cloude Passerron
Szkoła ma służyć do uzasadniania statusu quo - politycznego, kulturowego itd. Ma wpajać coś uczniom - myślenie zideologizowane, upowszechnianie jednego sposobu, podporządkowania jednego sposobu. Szkoła to narzędzie ideologiczne.
Szkoła to element przemocy symbolicznej.
Autorytet szkoły nie pozwala na własne interpretacje, dialog z tradycją.
Kultura - potencjał symboliczny = narzucanie znaczeń, szkoła - eliminacja niebezpieczeństwa ich podważenia
Wpajanie kolejnym generacjom wartości ważnych dla warstw sprawujących kontrolę nad życiem społecznym, politycznym gospodarczym itp.
Nauczyciel narzuca schematy myślenia i oceniania.
Szkoła = przemoc symboliczna - arbitralność kulturowa
myślenie o edukacji nacechowane ideologiczne
Hannah Arendt - Między czasem minionym a przyszłym
Kontekst edukacyjny - rozumienie rzeczywistości kulturowej i zadań szkoły - upadek autorytetów i tradycji przy tym, że na tych opiera się szkoła
Kultura przeszła i przyszła jest ważna.
Kultura - przestrzeń tworzona przez człowieka i dla człowieka -> edukacja to rozpoznanie mocy symbolicznej kultury, rozumienie siebie i innych.
Tradycja jest źródłem wartości - kontekst aksjologiczny
Nauczyciel wprowadza w obszar kultury - uczeń odkrywa i czyni kulturę swoim doświadczeniem - kontekst egzystencjalny = dialog tradycji ze współczesnością
Kryzys tradycji = kryzys szkoły.
Szkoła uczy myślenia, wyciągania wniosków itd.
Antypedagogika - Hubertus von Schoenebeck
Odejście od mocy kulturowej, trzeba zerwać z tradycją. Nie wychowujemy młodych ludzi. Trzeba z tym zerwać. Zamiast tego mamy wspierać, ale nic nakazywać. Szkoła uczy schematów, a one są be.
Najważniejsza jest wolność.
Zakwestionowanie roli tradycji kulturowej, zerwanie z zasadą, że należy młodych ludzi wychowywać.
Kanon wartości cenionych przez dorosłych = zagraża wrodzonym predyspozycjom dzieci.
Orientacja antropocentryczna/kulturocentryczna
- Zadanie szkoły to przekazanie wiedzy i formowanie umiejętności umożliwiających rozpoznawania mocy symbolicznej kultury, bo pozwala to uczniom zrozumieć siebie, innych i świat.
- Szacunek dla tradycji jako źródła naszego sposobu pojmowania współczesności.
- Rola nauczyciela wiąże się z wprowadzeniem w obszar kultury i inspirowaniem do samodzielnego odkrywania i doświadczania przez ucznia jej bohgactwa.
- Proces edukacji zakłada dialog współczesności z tradycją uwzględnia kontekst egzystencjalny i aksjologiczny ważny dla młodych ludzi.
Na filozofię nauczania składają się
- cele edukacyjne
- obszar wiedzy i umiejetności
- rozumienie formacyjnego wymiaru kształcenia
- koncepcja procesu dydaktycznego
- role przypisywane nauczycielowi i uczniowi
Układ tych elementów zależy od sposobu postrzegania kontekstu kulturowego i edukacyjnego.
Filozofia nauczania w kształceniu polonistycznym powinna być zakorzeniona w wybranej koncepcji człowieka i kultury oraz przełożona na język dydaktyki szczegółowej.