Kolokwium będzie odtwórcze, np. metody kształcenia językowego wymiana i charakterystyka. Zwykle było 4 pytania z możliwością rezygnacji z jednego.
Wprowadzanie i kształtowanie pojęć na lekcjach języka polskiego.
Pojęcie - rozumienie, czym jest.
Termin - definiowanie, nazwa. Znajomość terminu (nazwy) oznaczającego konkretną klasę zjawisk nie implifikuje automatycznie rozumienia pojęcia, w skład którego wchodzą owe zjawiska. Terminów i ich def. można nauczyć się na pamięć.
Sprawne operowanie terminologią (językiem pojęciowym) znacznie ułatwia komunikację między nauczcycielem, uczniem i interpretowanym dziełem.
W procesie intrerpretacji widać, czy rozumie symbol, czy tylko wykuł jego znaczenie.
TERMIN - nazwa naukowa, słownikowa def.
POJĘCIE - poznawane w długotrwałym procesie, uczeń musi zapozna się, drogą analizy i syntezy z wieloma konkretnymi faktami, by zrozumieć abstrakcję.
Odszukanie w tekście środka stylistycznego ma niewiele wspólnego z interpretacją utworu. Ogranicza się to do sprawdzenia wiedzy z poetyki, nie umiejętności jej stosowania, czyli rozumienia utworu i jego interpretacji.
Proces nauczania to m.in. proces tworzenia wiedzy i organizacja wiedzy w struktury poznawcze.
Proces dydaktyczny ma uzmysłowić uczniowi schematy myślenia (ukształtowane na podst. exp osobistych), przekształcić te schematy i pomóc ukształtować nowe pojęcia.
Pojęcia pomagają w zrozumieniu swoistości dzieła.
Uczenie pojęć - IV SP - MATURA -> proces długotrwały
- fikcja literacka
- komunikacja literacka
- f. poetycka języka
- genologia
- wersyfikacja
- konwencja
Wiedza konceptualna
- zdolność def. pojęcia wg kryteriów
- rozpoznanie relacji między pojęciami
- znajomość typowych przykładów
Wiedza proceduralna
- umiejętność funkcjonalnego wykorzystywania pojęcia w procesach analitycznych i interpretacyjnych
- rozumienie nietypowych przykładów i refleksja nad nimi
Uczenie się pojęć = wiedza konceptualna + proceduralna
Uwarunkowania; uczenie zależy od
- wieku ucznia
- poziomu kompetencji językowej
- fazy rozwoju umysłowego
- uczenie przez działania
- działanie i tworzenie obrazów w umyśle (do ok. 11 lat)
- myślenie obrazowe i symboliczne (powyżej 11 lat)
- sposób dedukcyjny -> od reguły do przykładu -> nazwa (termin) + definicja + przykład
- sposób indukcyjny -> od przykładu do reguły -> analiza przykładu + wyodrębnienie cech pojęcia + termin
- trwa dłużej
- wywołuje większe zainteresowanie i motywację uczniów
- uczy uważnego czytania tekstu, nazywania ich istotnych cech
- daje uczniowi satysfakcję z samodzielności
- kształci podejrzliwość wobec tekstu, języka, prawd, formuł
- pozwala zintegrować proces wprowadzania pojęć z rozwijaniem umiejętności analizy i interpretacji tekstów kultury oraz z formacyjną funkcją edukacji polonistycznej
- zapewnia większą trwałość osiągniętych umiejętności
Proces poznania:
- dyktowanie lub czytanie def.
- wprowadzanie materiału reprezentatywnego dla omawianego pojęcia
- zapamiętanie przez ucznia cech def. i rozpoznanie przykładów
- trwa krócej
- mniejsze zaangażowanie ze strony uczniów
- eksponuje rolę pamięci i inteligencji werbalnej
- uczy bierności, przyjmowania gotowej wiedzy
- Systemowo - w logicznym następstwie; od ogółu do szczegółu; koncentrycznie
- Całościowo - w sposób sfunkcjonalizowany, łącząc umiejętności i wiedzy
- Metodycznie - treści literaturoznawcze przekładać na język dydaktyki, biorąc pod uwagę wiek i kompetencje językowe ucznia.
- Propedeutyczny (wstępny) - dostrzeganie i analiza zjawiska bez konieczności znajomości terminu
- Właściwy - kojarzenie, łączenie nazwy z rzeczą (konkretem), porównuje konkrety, abstrahuje i uogólnia
- Wdrożeniowy - świadome posługiwanie się pojęciem i terminem w procesie analizy i interpretacji tekstu