Internacjonalizacja słownictwa - umiędzynarodowienie słownictwa; zapożyczenia o charakterze globalnym. Funkcjonują w kilku językach; żeby mówić o internacjonalizacji musi być w co najmniej 3 językach z różnych rodzin językowych, np. słowiańskiej, germańskiej, niderlandzkiej. Musi być zachowana tożsamość graficzna, fonetyczna (mniej-więcej) i znaczeniowa (fałszywi przyjaciele, czyli słowa podobne do siebie brzmieniowo i graficznie, ale mające zupełnie inne znaczenie).
Pola tematyczna dla internacjonalizmów:
- słownictwo informatyczne i komputerowe: IT, dysk, mysz, pendrive, powerbank, komputer, laptop, ipad
- polityka: konsensus,
- kulinaria: spaghetti, seler, pizza, sushi, ramen, kebab, ratatuj, croissant, hot dog, hamburger, cheeseburger, cappuccino, espresso
- sport: rugby, frisbee, squich, judo, sumo, karate
- akademickie środowisko: uniwersytet, akademia, kolokwium, test, egzamin
- medycyna: kardiologia, różne sposoby diagnozowania, np. mammografia, ultrasonografia, operacja, nazwy urządzeń medycznych, koronawirus,
- odzieżowe: jeansy, t-shirt, gorset, snickersy, adidasy
Poza słownictwem internacjonalizmem mogą być też inne środki językowe, np. na poziomie słowotwórczym, np. prefiksy: anty-, mono-, bi-, bio-, eko-, pato-, sufiksy: -holik, -holizm, -mat, -izacja, -ant (serwisant, praktykant).
Internalizacja dotyka także poziom składniowy - konstrukcje składniowe rozpowszechniające się pod wpływem innego języka; zmiana szyku, np. biznes plan zamiast plan biznesowy, Poznań maraton zamiast maraton poznański, sport telegram zamiast telegram sportowy (wyraz określający przed wyrazem określanym),
Internacjonalizacja na poziomie grzecznościowych aktów mowy - "w czym mogę pomóc?", "miłego dnia", "czym mogę służyć?".
Zjawisko internacjonalizacji ma swoich przeciwników i zwolenników.
Zalety:
- łatwiejsza komunikacja pomiędzy przedstawicielami różnych krajów
- łatwiejsza nauka języków obcych
Wady:
- ubożenie zasobu słownikowego; unikanie synonimów i posługiwanie się ciągle tymi samymi słowami
- skrajni puryści językowi uważają, że to zagrożenie dla integracji systemu językowego oraz pierwszy krok do zaniku języka.
2 żywotne tematy wśród osób niemających dużej wiedzy na temat współczesnej polszczyzny do tworzenia feminatywów.
Tendencja do tworzenia feminatywów oraz tendencja do używania słownictwa niewykluczającego.
Demokratyzacja - przejawia się w tym, że do polszczyzny ogólnej wchodzi słownictwo potoczne. Dochodzi do nobilitacji języka potocznego w mowie i w piśmie. Tylko język urzędowy opiera się potocyzacji.
Mediatyzacji - nobilitacja z języka mediów - stają się wyrazami modnymi, np. polubić coś, dać lajka, totalna opozycja, leże elity, siema, do końca świata i o jeden dzień dłużej,
Terminologizacja/Technologizacja - nasycenie polszczyzny terminami, nie musimy znać dokładnie znaczenia, aby się nim posługiwać, np. słownictwo kosmetyczne (sebum, serum), kulinarne (kuchnia molekularna), sportowe (spalony), medycyna (tomografia komputerowa), awaria (w latach 60. to termin morski - uszkodzenie statku).
Nowa piśmienność
Analfabetyzm funkcjonalny - czytanie bez zrozumienia, wtórny analfabetyzm
Tendencje wewnątrzjęzykowe:
Uniwerbizacja - tworzenie syntetycznych konstrukcji leksykalnych z dwóch lub trzech wyrazowych wyrażeń; jej efektem są uniwerbizmy, np. majówka, komórka, magisterka, poprawka, dziekanka (sufiksacja). To innowacje innowacja skracająca i uzupełniająca jednocześnie.
Multiwerbizacja - tworzenie multiwerbizmów - konstrukcji wielowyrazowych charakterystyczne dla tekstów pisanych, urzędowych, oficjalnych, np. obiekt zabytkowy vs zabytek, przeprowadzać badanie vs zbadać, osoba z niepełnosprawnością vs niepełnosprawny, fakt/proces czytania zamiast czytanie.
Nowe tendencje w systemie gramatycznym:
Nieodmienianie nazwisk.
Zaprzestanie tworzenie żeńskich form nazwisk zakończonych na -owa, -ówna, -anka.
Tworzenie feminatywów bez ograniczeń.
Tworzenie gramatycznych dla osób niebinarnych, np. neutratywy, nowe zaimki.
PLEONAZMY I TAUTOLOGIE - ZADANIA.
W poniższych zdaniach proszę wskazać połączenia redundantne. Proszę
określić, które z nich są pleonazmami, a które tautologiami.
1. Dyrektor wyraził przychylną aprobatę dla tej
inicjatywy.
1. Przychylna aprobata - pleonazm
2.
Piłkarz ten wyszedł z bardzo trudnej opresji.
1.
Bardzo trudna opresja - pleonazm
3.
W dwóch tragicznych katastrofach zginęło siedem osób.
1.
Tragiczna katastrofa - pleonazm
4.
Taki test na pewno ułatwi nam wybranie kilkorga
bardziej zdolniejszych dzieci.
1.
Bardziej zdolniejszych – pleonazm
5. Jednym duszkiem wypił szklankę piwa.
1. Jednym duszkiem - pleonazm
6. Czy reforma oświaty będzie panaceum na wszystkie
problemy szkół?
1. Panaceum na wszystkie – pleonazm
7. W szranki o zwycięstwo stanęło kilkadziesiąt szkół.
1. W szranki o zwycięstwo – pleonazm
8. Jak dotychczas nie pobito jeszcze rekordu.
1. Jak dotychczas jeszcze - tautologia
9. Koncertowi towarzyszył wernisaż otwarcia kilku wystaw.
1. Wernisaż otwarcia - pleonazm
10. Jednocześnie
w tym samym czasie całej sprawie nadano bieg służbowy.
1.
Jednocześnie w tym samym czasie - tautologia
11. W dokumencie tym na pierwszym czele wymieniona jest
konstytucja.
1. Na pierwszym czele – pleonazm
12. Na cmentarzach zbierane będą pieniądze na renowację
odbudowy pomników.
1. Renowacja obudowy - pleonazm
13. Czy są to praktyki legalne i zgodne z prawem?
1. Legalne i zgodne z prawem – tautologia
14. Chcąc dotrzeć do potencjalnych
możliwości swojego dziecka, nie możesz pozostać biernym obserwatorem jego
rozwoju.
1. Potencjalne możliwości - pleonazm
15. Jest to powszechnie stosowany przez wszystkich
pracodawców proceder.
1. Powszechnie przez wszystkich - tautologia
16. Stały stres, napięcie, w jakim żyją, mszczą się
nerwicami i zawałami.
1. Stres, napięcie – tautologia
1. Stałe – błąd składniowy; niedostosowanie określeń dot.
Podmiotu szeregowego.
2. W jakich – błąd składniowy; niedostosowanie określeń
dot. Podmiotu szeregowego.
17. Zna cztery języki, więc w firmie odpowiada za eksport
zagraniczny.
1. Eksport zagraniczny - pleonazm
18. Po usłyszeniu sygnału dźwiękowego wysiadanie z wagonu
jest zabronione.
1. Usłyszenie sygnału dźwiękowego - pleonazm
19. Ile osób zgłosiło swój akces do udziału w tej
organizacji?
1. Akces do udziału - pleonazm
20. Warto może jeszcze przypomnieć nazwiska członków
wchodzących w skład kwintetu.
1. Członków wchodzących w skład – pleonazm
21. Widzę, że ekspozycję wystawową rozpoczyna wyjątkowo
ciekawy druk.
1. Ekspozycja wystawowa - pleonazm
22. Otrzymaliśmy pozwolenie na adaptację obecnej siedziby
TV i przystosowanie jej do potrzeb telewizji.
1. Adaptację i przystosowanie – tautologia
23. Informacje na temat młodych palaczy są niepełne i
fragmentaryczne.
1. Niepełne i fragmentaryczne – tautologia
24. Bardzo ważną grupą frazeologizmów są także te, których
genezę powstania zrozumieć można poprzez odwoływanie się do kontekstu kultury,
z której zostały zaczerpnięte.
1. Geneza powstania - pleonazm
25. Istnieje ryzyko, że w ciągu najbliższych trzech lat
wybuchnie globalna pandemia grypy podobna do hiszpanki z początków XX wieku.
1. Globalna pandemia – pleonazm
26. Polskie sądy hojnie szafują tymczasowym aresztem, co
wiele razy wytykał nam trybunał w Strasburgu.
1. Hojnie szafują - pleonazm
27. O czytaniu. Krótki zarys wiedzy o dziele literackim
[tytuł książki].
1. Krótki zarys - pleonazm
28. Nikt nie waży się powiedzieć, że w sprawie koalicji to
krok ostateczny i definitywny.
1. Ostateczny i definitywny – tautologia
29. Niefortunny pech prześladował dziś naszą zawodniczkę.
1. Niefortunny pech - pleonazm
30. Zarządzenie prezesa wprowadza obligatoryjny obowiązek
atestowania tych części.
1. Obligatoryjny obowiązek - pleonazm
BĘDZIE PYTANIE O SKRACAJĄCE I UZUPEŁNIAJĄCE INNOWACJE
Efektowny i efektywny - wyrazy podobnie brzmiące, ale znaczące coś innego. JAK SIĘ NAZYWAJĄ TAKIE SŁOWA?
KOLOS 45 MINUT
RÓŻNICA MIĘDZY NORMĄ POTOCZNĄ A WZORCOWĄ NA KOLOSIE