wtorek, 4 czerwca 2024

Pisanie 04.06.2024

 Streszczenie/Relacjonowanie (własnych) badań - streszczenie i słowa klucze. 

Abstrakt nie powtarza informacji w tytule lub przynajmniej nie tymi samymi słowami. Musi być samodzielny względem tekstu, którego dotyczy. Należy unikać odwołań do własnych publikacji w abstrakcie. 

Abstrakt powinien odpowiadać na pytania: dlaczego napisaliśmy tekst? jak przeprowadziliśmy badania i analizy? co badaliśmy? jak doszliśmy do wniosków? 

100-300 słów zwykle ma mieć. 

KJP 04.06.2024

 Internacjonalizacja słownictwa - umiędzynarodowienie słownictwa; zapożyczenia o charakterze globalnym. Funkcjonują w kilku językach; żeby mówić o internacjonalizacji musi być w co najmniej 3 językach z różnych rodzin językowych, np. słowiańskiej, germańskiej, niderlandzkiej. Musi być zachowana tożsamość graficzna, fonetyczna (mniej-więcej) i znaczeniowa (fałszywi przyjaciele, czyli słowa podobne do siebie brzmieniowo i graficznie, ale mające zupełnie inne znaczenie). 

Pola tematyczna dla internacjonalizmów: 

  • słownictwo informatyczne i komputerowe: IT, dysk, mysz, pendrive, powerbank, komputer, laptop, ipad
  • polityka: konsensus, 
  • kulinaria: spaghetti, seler, pizza, sushi, ramen, kebab, ratatuj, croissant, hot dog, hamburger, cheeseburger, cappuccino, espresso
  • sport: rugby, frisbee, squich, judo, sumo, karate
  • akademickie środowisko: uniwersytet, akademia, kolokwium, test, egzamin
  • medycyna: kardiologia, różne sposoby diagnozowania, np. mammografia, ultrasonografia, operacja, nazwy urządzeń medycznych, koronawirus, 
  • odzieżowe: jeansy, t-shirt, gorset, snickersy, adidasy
Poza słownictwem internacjonalizmem mogą być też inne środki językowe, np. na poziomie słowotwórczym, np. prefiksy: anty-, mono-, bi-, bio-, eko-, pato-, sufiksy: -holik, -holizm, -mat, -izacja, -ant (serwisant, praktykant).

Internalizacja dotyka także poziom składniowy - konstrukcje składniowe rozpowszechniające się pod wpływem innego języka; zmiana szyku, np. biznes plan zamiast plan biznesowy, Poznań maraton zamiast maraton poznański, sport telegram zamiast telegram sportowy (wyraz określający przed wyrazem określanym), 

Internacjonalizacja na poziomie grzecznościowych aktów mowy - "w czym mogę pomóc?", "miłego dnia", "czym mogę służyć?".

Zjawisko internacjonalizacji ma swoich przeciwników i zwolenników. 

Zalety:
  • łatwiejsza komunikacja pomiędzy przedstawicielami różnych krajów
  • łatwiejsza nauka języków obcych

Wady: 
  • ubożenie zasobu słownikowego; unikanie synonimów i posługiwanie się ciągle tymi samymi słowami
  • skrajni puryści językowi uważają, że to zagrożenie dla integracji systemu językowego oraz pierwszy krok do zaniku języka.

2 żywotne tematy wśród osób niemających dużej wiedzy na temat współczesnej polszczyzny do tworzenia feminatywów.

Tendencja do tworzenia feminatywów oraz tendencja do używania słownictwa niewykluczającego. 

Demokratyzacja - przejawia się w tym, że do polszczyzny ogólnej wchodzi słownictwo potoczne. Dochodzi do nobilitacji języka potocznego w mowie i w piśmie. Tylko język urzędowy opiera się potocyzacji. 

Mediatyzacji - nobilitacja z języka mediów - stają się wyrazami modnymi, np. polubić coś, dać lajka, totalna opozycja, leże elity, siema, do końca świata i o jeden dzień dłużej, 

Terminologizacja/Technologizacja - nasycenie polszczyzny terminami, nie musimy znać dokładnie znaczenia, aby się nim posługiwać, np. słownictwo kosmetyczne (sebum, serum), kulinarne (kuchnia molekularna), sportowe (spalony), medycyna (tomografia komputerowa), awaria (w latach 60. to termin morski - uszkodzenie statku).

Nowa piśmienność 

Analfabetyzm funkcjonalny - czytanie bez zrozumienia, wtórny analfabetyzm

Tendencje wewnątrzjęzykowe:

Uniwerbizacja - tworzenie syntetycznych konstrukcji leksykalnych z dwóch lub trzech wyrazowych wyrażeń; jej efektem są uniwerbizmy, np. majówka, komórka, magisterka, poprawka, dziekanka (sufiksacja). To innowacje innowacja skracająca i uzupełniająca jednocześnie.

Multiwerbizacja - tworzenie multiwerbizmów - konstrukcji wielowyrazowych charakterystyczne dla tekstów pisanych, urzędowych, oficjalnych, np. obiekt zabytkowy vs zabytek, przeprowadzać badanie vs zbadać, osoba z niepełnosprawnością vs niepełnosprawny, fakt/proces czytania zamiast czytanie.

Nowe tendencje w systemie gramatycznym:

Nieodmienianie nazwisk. 
Zaprzestanie tworzenie żeńskich form nazwisk zakończonych na -owa, -ówna, -anka. 
Tworzenie feminatywów bez ograniczeń. 
Tworzenie gramatycznych dla osób niebinarnych, np. neutratywy, nowe zaimki.

PLEONAZMY I TAUTOLOGIE - ZADANIA.

W poniższych zdaniach proszę wskazać połączenia redundantne. Proszę określić, które z nich są pleonazmami, a które tautologiami.

1.     Dyrektor wyraził przychylną aprobatę dla tej inicjatywy.

1.     Przychylna aprobata - pleonazm

2.     Piłkarz ten wyszedł z bardzo trudnej opresji.

1.     Bardzo trudna opresja - pleonazm

3.     W dwóch tragicznych katastrofach zginęło siedem osób.

1.     Tragiczna katastrofa - pleonazm

4.     Taki test na pewno ułatwi nam wybranie kilkorga bardziej zdolniejszych dzieci.

1.     Bardziej zdolniejszych – pleonazm

5.     Jednym duszkiem wypił szklankę piwa.

1.     Jednym duszkiem - pleonazm

6.     Czy reforma oświaty będzie panaceum na wszystkie problemy szkół?

1.     Panaceum na wszystkie – pleonazm

7.     W szranki o zwycięstwo stanęło kilkadziesiąt szkół.

1.     W szranki o zwycięstwo – pleonazm

8.     Jak dotychczas nie pobito jeszcze rekordu.

1.     Jak dotychczas jeszcze - tautologia

9.     Koncertowi towarzyszył wernisaż otwarcia kilku wystaw.

1.     Wernisaż otwarcia - pleonazm

10.  Jednocześnie w tym samym czasie całej sprawie nadano bieg służbowy.

1.     Jednocześnie w tym samym czasie - tautologia

11.  W dokumencie tym na pierwszym czele wymieniona jest konstytucja.

1.     Na pierwszym czele – pleonazm

12.  Na cmentarzach zbierane będą pieniądze na renowację odbudowy pomników.

1.     Renowacja obudowy - pleonazm

13.  Czy są to praktyki legalne i zgodne z prawem?

1.     Legalne i zgodne z prawem – tautologia

14.  Chcąc dotrzeć do potencjalnych możliwości swojego dziecka, nie możesz pozostać biernym obserwatorem jego rozwoju.

1.     Potencjalne możliwości - pleonazm

15.  Jest to powszechnie stosowany przez wszystkich pracodawców proceder.

1.     Powszechnie przez wszystkich - tautologia

16.  Stały stres, napięcie, w jakim żyją, mszczą się nerwicami i zawałami.

1.     Stres, napięcie – tautologia

1.     Stałe – błąd składniowy; niedostosowanie określeń dot. Podmiotu szeregowego.

2.     W jakich – błąd składniowy; niedostosowanie określeń dot. Podmiotu szeregowego.

17.  Zna cztery języki, więc w firmie odpowiada za eksport zagraniczny.

1.     Eksport zagraniczny - pleonazm

18.  Po usłyszeniu sygnału dźwiękowego wysiadanie z wagonu jest zabronione.

1.     Usłyszenie sygnału dźwiękowego - pleonazm

19.  Ile osób zgłosiło swój akces do udziału w tej organizacji?

1.     Akces do udziału - pleonazm

20.  Warto może jeszcze przypomnieć nazwiska członków wchodzących w skład kwintetu.

1.     Członków wchodzących w skład – pleonazm

21.  Widzę, że ekspozycję wystawową rozpoczyna wyjątkowo ciekawy druk.

1.     Ekspozycja wystawowa - pleonazm

22.  Otrzymaliśmy pozwolenie na adaptację obecnej siedziby TV i przystosowanie jej do potrzeb telewizji.

1.     Adaptację i przystosowanie – tautologia

23.  Informacje na temat młodych palaczy są niepełne i fragmentaryczne.

1.     Niepełne i fragmentaryczne – tautologia

24.  Bardzo ważną grupą frazeologizmów są także te, których genezę powstania zrozumieć można poprzez odwoływanie się do kontekstu kultury, z której zostały zaczerpnięte.

1.     Geneza powstania - pleonazm

25.  Istnieje ryzyko, że w ciągu najbliższych trzech lat wybuchnie globalna pandemia grypy podobna do hiszpanki z początków XX wieku.

1.     Globalna pandemia – pleonazm

26.  Polskie sądy hojnie szafują tymczasowym aresztem, co wiele razy wytykał nam trybunał w Strasburgu.

1.     Hojnie szafują - pleonazm

27.  O czytaniu. Krótki zarys wiedzy o dziele literackim [tytuł książki].

1.     Krótki zarys - pleonazm

28.  Nikt nie waży się powiedzieć, że w sprawie koalicji to krok ostateczny i definitywny.

1.     Ostateczny i definitywny – tautologia

29.  Niefortunny pech prześladował dziś naszą zawodniczkę.

1.     Niefortunny pech - pleonazm

30.  Zarządzenie prezesa wprowadza obligatoryjny obowiązek atestowania tych części.

1.     Obligatoryjny obowiązek - pleonazm

 


BĘDZIE PYTANIE O SKRACAJĄCE I UZUPEŁNIAJĄCE INNOWACJE

Efektowny i efektywny - wyrazy podobnie brzmiące, ale znaczące coś innego. JAK SIĘ NAZYWAJĄ TAKIE SŁOWA?

KOLOS 45 MINUT
RÓŻNICA MIĘDZY NORMĄ POTOCZNĄ A WZORCOWĄ NA KOLOSIE

HLP 04.06.2024

 Programy i dyskusje o Weselu i samo Wesele.

Bolesław Prus o Weselu; 20 lat po wydaniu Lalki: zestawia z Dziadami, za dużo jest fragmentów zbędnych, przegadanych, pierwsza część jest naturalistyczna, ale Prusowi się to średnio podoba, że jest dużo wszystkiego i widzimy wiele, widzimy świat takim jaki jest, podsłuchujemy, wchodzimy w środek wielkiej imprezy - wesela inteligenta i chłopki, obrazowanie wesela wiejskiego, gdzie się ścierają klasy społeczne, naturalizm i Prus to słabe połączenie; uważał, że naturalizm jest zbyt brudny dla efektu, zbyt brutalny, chociaż tego argumentu tu nie wysuwa. Pragnie wielkiej poezji, wielkiego patriotyzmu, który by motywował do walki, dawał nadzieje, pokrzepiał serca. U Wyspiańskiego są wersy zbędne, wszyscy zasypiają, Wesele wyzywa od durniów i zmusza do konfrontacji z wadami narodowymi. Wesele nawiązuje do Dziadów, ale wg nie ma do nich podjazdu. Poezja powinna być wzniosła w każdym jej słowie. Wesele nie daje żadnych postaci szlachetnych, patetycznych, dobrych. Krytykuje przerost formy poetyckiej i że zbyt długo - sugeruje pominięcie tej melodyjnej przewlekłości, nastrojowości. Kobiety w utworze są upadłe i chcą segz, zamiast wzniosłych, pięknych i niewinnych z Dziadów. Formuła pozytywistyczna i utylitarystyczna okazuje się bliższa romantyzmowi, bo pokazuje jakieś modele. 

Tadeusz Bezimienny [Wilhelm Feldman] o Weselu: Prus nie rozumie tego utworu :((( Poezja ma nie tyle wprowadzać bohaterów-modelów, ale być malarska, stawiać w świetle to, co się tai w duszy - marzenia, tony, drgnienia duszy. Mogą być nieskoordynowane, niesprecyzowane, myśli w zalążku, wydobywające się z chaosu i nabierające dopiero znaczenia. Melodyjność sztuki jest obecnie ceniona. Dalej rozbrzmiewa spór między dawnym a nowym pokoleniem - rozmowa jest już jakiś czas po publikacji Wesela, spory o wygląd obecnej sztuki trwają też od dawna i nadal nie doszli do żadnych wniosków i akceptacji drugiej strony. Poezje należy przeżywać. 

Józef Weyssenhoff: Zarzuca zbytnią malarskość i muzyczność Wyspiańskiemu. Nie akceptuje zmian w literaturze. Uważa, że można być albo malarzem, albo poetą. Łączenie tego jest karygodne. Zarzuca chaos i bawienie się poprzez zaspokajanie, gorączkowość, zbytnią fragmentaryczność. To nośnik idei pozytywistycznych sztuki. 


Wesele

Stanisław Brzozowski, Legenda Młodej Polski, rozdz. XV o Wyspiańskim: "Na tym zasadza się wielkość Wyspiańskiego, że toczył on z bezdziejowością rozpaczliwą walkę, że dzień po dniu, etap po etapie pasował się w sobie z psychiką prywatnego człowieka-niewolnika, że walczył z tą pozahistoryczną psychiką, która ciąży nad całą twórczością polską jak bezwiedne fatum wewnętrzne. Niewola weszła w duszę i przeżywając samych siebie, ulegając swobodnemu, żywiołowemu pędowi psychiki naszej, żyjemy jako własną naturą — rozkładem dziejowości, straszliwą siłą ciążenia ku narodowej nicości." Typowy konserwatysta trochę? Wyspiański staje się elementem tego sporu między tradycją a nowoczesnością. Wspomnienia państwa i historii, które mają wywołać jakąś reakcję, są zakorzenione w pewien sposób w nas. Założenie, że historia jest częścią nas - gubimy świadomość historii, ale jest jakimś zbiorem faktów, który w nas jest. Pamięć kulturowa zwyczajowo sięga 100 lat wstecz - tak daleko, jak pamiętają nasi dziadkowie. Historia Wyspiańskiego sięga dalej, ale skupia się głównie na XIX w. Uświadomienie sobie wagi, zdanie sobie sprawę z tego ciężaru. Odejście od historii to ucieczka od akademii i nieznośnego, pompatycznego spojrzenia. Brzozowski strzela pytaniami, bo konfrontacja z duchami, przeszłością, pamięcią przekłada się na osobniczą konfrontacje z przeszłością - warto to zrobić, ale nikt z tego nie zrobi za nas; jest to dobrowolne. Jest to jednak pewnego rodzaju obowiązek obywatela. Wyspiański jako Don Kichot, który walczy z wiatrakami, który jest odrzucany, ale nadal walczy. Polska literatura poza Wyspiański to niezrozumienie tego, co ma robić poeta; liryczna nicość. Brzozowski nie lubi liryczności nicości, nastrojowości, sztuki dla sztuki, jałowości duchowej u większości twórców; lubi za to Wyspiańskiego, Wyspiański pokazuje coś więcej. 

Mamy jakieś patriotyczne porozumienia między klasami w chwilach przełomowych także później. Patriotyczny sojusz, synergia w wyższym celu. Na ile jest to uświadomienie sobie polskiej tożsamości? Istnieje możliwość sojuszu. Łatwiej udać kogoś, kim się nie jest - przekraczać granicę. Niezależnie od mobilności, to poczucie tożsamości musi przezwyciężyć. Przełożenie dialogu księdza i Żyda a biznesmenem a księdzem/nauczycielem - na ile chodzi o budowanie wspólnej tożsamości, a na ile własne interesy? Wyspiański wskazał problemy i możemy je dostrzec, łatwiej je widzimy, ale nie pokonaliśmy ich. 

Budowanie tożsamości narodowej. Wesele to nadal impreza, gdzie spotykają się różni ludzie, którzy mogą mieć ze sobą na pieńku. Napięcia rodzinne a napięcia klasowe. Rozwiązanie konfliktu w naturalny sposób - trochę eksperyment, bo Wyspiański jest na weselu i widzi, że z problemów zwykłych ludzi krystalizuje się problem narodu. 

Jak powiemy patriotyzm, służba Polsce, kluczowe wartości - ludzie się rozjeżdżają w rozumieniu tych wartości. Istnieje potrzeba poszukania jakiegoś porozumienia w tym całym galimatiasie. Widzi to Wyspiański, przeczuwa to Brzozowski. 

Kiedy Dziennikarz mówi o cierpieniu narodu, Stańczyk dostrzega w tym pewną nieszczerość. Widzi źdźbło w oku bliźniego [Dziennikarz], ale nie widzi beli we własnym. Stańczyk ma też sam bagaż doświadczeń - synergia intelektualisty, który nie może przezwyciężyć rozbicia świata, zamętu rozumu, rozbicia modlitw - modlitw w różnych celach. Z zamętu musi być jakaś droga. Zamęt jest naturalnym elementem kultury - skoro był on zawsze, to znaczy, że nie jest najgorzej. Można wyjść z niego w jakimś kierunku. Dziennikarz mówi, że zaćmił mu się Bóg, a Stańczyk na to, że z fermentu też coś się rodzi. Z nieładu rodzi się początek - myślenie genezyjskie. 

Dziennikarz rozmawiać będzie później z Poetą; ukazuje jego wypalenie zawodowe lol, ale jak on doświadcza wypalenia to trochę słabo, bo pełni ważną rolę w społeczeństwie. Jak to przepracować na co dzień, to może uda się przepracować w narodzie? Zasłanianie się Polską, by robić coś, by liczyć kasę, by coś tam. Niechęć do czegokolwiek, niechęć do wszystkiego. Nikt nie oczekuje niczego - pozostaje obojętność, bierność. Już lepiej mówić, że mnie to wkurza, że mnie to pali w jakiś sposób, niż milczeć i gasnąć. 

Wernyhora - najważniejszy duch. O co mu chodzi? To wyraźny znak przeszłości, który przybywa na Wesele i rozmawia głównie z Gospodarzem. To trochę taki znak, siła, który ma odkopać uczucia do narodowego, odkrycia sensu walki i bycia tutaj, zebrania ich. Wskazuje na to, co może się zrodzić z tego fermentu, który jest obecnie wokół nich. Próbuje przebudzić tych, którzy śpią. Połączenie szczerości i serdeczności chłopów, rozumu inteligencji. Międzynarodowe porozumienie w obrębie Rzeczpospolitej - to duch Rzeczpospolitej wielonarodowej, ukraiński wieszcz w polskim stroju, nawiązujący w swej mowie do Ukrainy ("sława"). Nikt nie myślał o monoetniczności takiej, jaką znamy teraz. Każe rozesłać wici, zebrać ludzi - ponadjednostkowy zryw. Mitomańska struktura, wezwanie pojawia się pod koniec, kiedy mamy poczucie do kogo wyruszamy, do tego, że beznadzieja i spory i tak będą powtórzone wszędzie - widz wie wcześniej, że się uda. Nie ma miejsca na fałszywą nadzieję. To jest skazane na porażkę.