HLP 20.10.2023 (Dziady IV)

Dziady cz. IV

• historia Gustawa
• rozmowa między Guciem a Ksiedzem - spór światopoglądowy (o dziady)
• nieszczęśliwa miłość - wewnętrzna tragedia
• książki zbójeckie - Nowa Heloiza, Cierpienia Młodego Wertera - książki o nieszczęśliwej miłości, nakłoniły go do refleksji i zmian, pod ich wpływem popełnił samobójstwo
• samobójca

Gustaw

Gustaw
przed miłością	po miłości
uczeń księdza najlepszy uczeń synowsko-ojcowska relacja KLASYCYZM - RACJONALNE, ROZUMOWE PODEJŚCIE odrzucenie zabobonów WSPÓLNOTA moralność, wspólnotowość, chrześcijaństwo stoicka postawa	INDYWIDUALISTA namiętność tęsknota rozpacz

ROBALE W DZIADACH

• kołatek
• rodzaj chrząszcza, który drąży korytarze w martwym drewnie
• śmierć
• lichwiarz, który za życia był chujem - kolejne wcielenie - dusza potępiona
• pajączek
• nić - kruchość, środek lokomocji, domek
• kruchość relacji
• nić przeznaczenia
• linia/nitka życia
• robaczek świętojański
• świeci, by przyciągnąć partnera - dysfunkcja tutaj i świeci cały czas
• tęsknota
• niespełnione pragnienia
• brak zrozumienia
• ćmy motyle
• lecą do światła, od którego giną
• światło - nieszczęśliwa miłość, ćmy - samobójcy

O czym mówią robaki?

Gustaw - dobry obserwator przyrody. Traktuje świat natury i  świat ludzki na równi.

Ćma to powracająca dusza to prosząca o modlitwę - wierzenia ludowe na Litwie.

W tamtym czasie w listopadzie ciem i komarów nie było.

Bezduszny - racjonalista, zbyt rozumowo podchodzący do świata.

Gustaw uważa, że nie znamy mechanizmów rządzących światem.

Świat wewnętrzny romantyka.

Znajduje z robalami nić porozumienia. Ksiądz widzi go i może z nimi porozmawiać, prowadzić z nim normalny widok to nie ma między nimi porozumienia. Z robalami tylko wspomina jak rozmawiał, ale jest między nimi porozumienia.

Miłość romantyczna - połączenie dusz, wzajemne zrozumienie oraz miłość między kobietą a mężczyzną. Miłość to optymalny sposób zrozumienia  między ludźmi.

Gustaw poszukuje zrozumienia u Księdza, dawnego nauczyciela. Ma nadzieję, że to będzie jakieś zastępstwo dla dawnej ukochanej, bo ona go rozumiała, a potem już go nikt nie rozumiał.

Pustelnik a dzieci

Dzieci się go boją. Widzą go jako trupa.

Umarły, bo nikt o nim nie pamięta (w tym przede wszystkim jego ukochana o nim zapomniała), poza tym umarły wszystkie wartości, którymi się w życiu kierował. Wszystkie jego wartości znalazły się w grobie. On jest bardzo nieszczęśliwy, czuje się martwy już teraz.

Trzy rodzaje śmierci wg Gustawa

Utracił kawałek siebie wraz z Marylą i jej zamążpójściem. Stracił swoją tożsamość, swoją podmiotowość, pewność istnienia. Jeśli jestem i ludzie mnie widzą, chcę by mnie rozumieli, ale co gdy mnie nie rozumieją? Wykluczony ze wspólnoty.

Jest żywy tylko w swoim świecie, w świecie, który wykreował. Tu i teraz jest martwy. Upiór niekiedy udaje żywego trupa. Czas teraźniejszy, tu i teraz czynią go martwym.

Marzec 2024 - na świecie jeszcze lecz już nie dla świata

• wystawa 05.03
• seminarium naukowe 13.03
• forum dyskusyjne 20.03

Za tydzień Dziady IV i III

HLP 20.10.2023

 lukskr1@st.amu.edu.pl -> koło naukowe romantyków

Mickiewicz - na początku rewolucjonista, w Pierwiosnku (na początku ballad i romansów) okazuje się, że jest zdystansowany i świadom konwencji, które wykorzystuje, ma klasycystyczną edukację, w Romantyczności 4x Ja (sceptyczny, neutralny, współczujący i romantyzujący).

TO LUBIĘ

Gotycka sceneria, upiorna przestrzenia, przejeżdża przez nią narrator-niedowiarek, niszczy mu się wóz, a on ironicznie mówi, ze to lubi. Pojawia się na to zmora-duch kobiety.  Boi się, a za chwilę już wie jak się zachować wobec duchów. Maryla jako duch nie potrafi odczytać ironii, kończy się pozytywnie. Świat przestaje być straszny, racjonalizuje i układa ten świat. Poprzez komizm gotycki i przerażający świat staje się taki spoko.

Narratorzy

• niedowiarek
• przestraszony
• wtajemniczony

Pojawiają się elementy autobiograficzny - Marylka i Do przyjaciół.

Narrator

/                \

os. 1      os. 2

____________

Narrator stoi ponad. Ironia romantyczna polega na tym, że osoba pisząca może obserwować swoje wnętrze jak w teatrze, jest to dystans do siebie, swojej biografii i twórczości.

Człowiek nie jest jednorodny, narrator też nie jest. Każdy człowiek to jeden kawałek z siebie samego, jesteśmy niejednorodni - być sobą to być także kimś innym. Dystansujemy się, nie możemy określić siebie tylko jako romantyka czy tylko klasyka - trochę tego, trochę tego. Mickiewicz sam nie wie, czym jest. Zmienia się w niedowiarka, utożsamiającego się z wiarą ludu itp. itd.  Oddala świat od siebie, żeby spojrzeć na swoje wnętrze, opisuje swoje wewnętrzne konflikty.

Ballady i romanse są dedykowane przyjaciołom, z którymi chwile przeżył - czas przeszły. Należeli razem do Towarzystwa Filomatów. Należeli do zaścianka. W tych czasach jedyną szansą na awans społeczny była edukacja (szlachta straciła znaczenie).

• Jan Czeczot - ziomek z ławki ze szkoły
• Tomasz Zan - przegrał z nim do seminarium nauczycielskiego
• Józef Jeżowski - założył z Zanem Towarzystwo Filomatów (wychowanie moralne i pomoc edukacyjna, klub dla wykształconych gości)
• Franciszek Malewski - syn rektora

Wszyscy poza Malewskim byli biedni lol

Ballady i romanse jako pożegnanie z czasem filomackim, pożegnanie z kolegami i czasami klasycyzmu.

DO PRZYJACIÓŁ

Cechy cyklu ballad Mickiewicza na podstawie fragmentu Do przyjaciół

1. samotność sprzyja tworzeniu, bo to pomaga się skupić i zastanowić nad sobą
2. forma otwarta - "napiszę i nie wiem, czy skończę" - jest to otwarte, zaprasza do zapoznania się z resztą jego twórczości (cykl kończy się Dudarzem, gdzie starzec opowiada historię nieszczęśliwej miłości. Można byłoby coś dopisać jemszcze)
3. dramatyczność - dialog wewnętrzny, konflikt wewnętrzny między klasycyzmem a romantyzmem
4. autobiograficzny - pamięć Mickiewicza tworzywem ballad, jest zmodyfikowana, ale nadal to jego życie
5. podmiot w 1 os. - perspektywa ja

1. niejednorodność narratora - jest ich kilku
2. świadomość w wykorzystywaniu konwencji romantycznych
3. rozdarcie między konwencjami romantycznymi a klasycystycznymi (nowa epoka vs klasyczne wychowanie)
4. ballady romantyzujące, a nie romantyczne
5. dojrzewanie na przestrzeni cyklu - ironia romantyczna w To lubię