Nowjp 17.10.2023

 forma homonimiczna

FORMA MIĘDZYPARADYGMATYCZNA (łączy różne paradygmaty)

mamy

• od mieć (1 os. l. mn.)
• od mama (dopełniacz)

kurzą

• od kurzyć (3 os. l mn. cz. teraźn.)
• od kurzy (biernik lub narzędnik w l.poj. r. ż.)

FORMA WEWNĄTRZPARADYGMATYCZNA - SYNKRETYZMY

dom

• mianownik = biernik l. poj.
• dopełniacz = miejscownik l.poj
• mianownik = biernik = wołaczl. mn.

dom   

M. dom                        domy

D. domu                        domów

C. domowi                    domom

B. dom                            domy

N. domem                        domami

Msc. domu                      domach

W. domu                          domy

Supletywizm - formy odmienne od danego wyrazu wyglądają zupełnie lub w jakimś stopniu inaczej, a te zmiany nie mogą być tłumaczone w wyniku alternacji, np.

• iść - szedł
• spać - śpi
• duż|y - więk|szy
• dobry - lepszy
• ciąć - tnę

Mają różne tematy - tematy są z różnych rdzeni.

• tydzień - tygodnie - SUPLETYWIZM CZĘŚCIOWY

Tematy fleksyjne w formach - są supletywne czy jest alternacja?

  tf  kf    tf  kf

• od|a - ód|Ø - alternacja
• łz|a - łez|Ø - alternacja

Podział na temat i końcówkę fleksyjną - analiza fleksyjna. Można ją zrobić tylko w wyrazach fleksyjnych.

AF = TF - KF

dyni|a

M. dyńa

D. dyńi

C. dyńi

B. dyńę

N. dyńą

Msc. dyńi

W. dyńo

piosenk|a

i

idący - idonc|y

a   

PÓJŚĆ NIE PODZIELIMY

kość|Ø

kość|i

kość|ax

zabaf|Ø

zabav|y

zabav|ami

paf|

pavi|e

pavi|em

Temat rzeczownika w innym przypadku kończy się na miękką głoskę, chociaż w mianowniku jest twardą. Przez to że temat z mianownika często ulega przekształceniom, do określania, czy rzeczownik jest miękkotematowy czy twardotematowy sprawdzamy na dopełniaczu.

zvież|ę

zvień|ca

zviężent|a

zviężont|Ø

grupa rzeczowników r. n. zakończonych na ę zwykle wymusza rozszerzenie tematu

domińikańin|Ø

domińikań|e

deklinacja - odmiana przez przypadki (?)

koniugacja - odmiana przez osoby

FLEKSJA IMIENNA

dlaczego imienna?

imię kiedyś znaczyło nazwę, a nazwa to był rzeczownik, a więc fleksja imienna mówi o częściach, które się deklinują

W pełni synkretyczne, formalnie nieodmienne - whisky, liceum

Nie ma słowa w języku polskim, gdzie mianownik kończy się na ą, więc nie odmieniamy

Auchan gdy czytamy jako oszą

Decathlon odmieniamy

Odmiana wyrazów obcego pochodzenia zależy od tego, czy nam się kojarzy z jakimiś innymi słowami.

Kategorie gramatyczne

• fleksyjne - ze względu na nie się odmieniają
• klasyfikujące - ze względu na nie można je klasyfikować (dzielić na podgrupy)

KATEGORIE IMIENNE

• PRZYPADEK
• LICZBA
• RODZAJ
• STOPIEŃ
• DEPRECJATYWNOŚĆ

Kategoria PRZYPADKA:

• dotyczy rzeczowników, przymiotników, liczebników, zaimków rzeczownych, przymiotnych i liczebnych, gerundiów
• funkcja prymarnie składniowa - wskazuje związki składniowe w zdaniu
• funkcja sekundarnie semantyczna - role semantyczne form przypadkowych (wykonawca czynności, celownik nieszczęścia)
• wołacz to wyjątek; jest poza związkami składniowymi

Kategoria LICZBY

• kategoria fleksyjna rzeczowników, czasowników, przymiotników, zaimków przymiotnych, imiesłowów przymiotnikowych, wybranych gerundiów
• pełni funkcję składniową i jest syntaktycznie uzależniania (dostosuje się do do formy rzeczownika)
• liczba rzeczownika pełni funkcję prymarnie semantyczną -> informacja o liczebności zbioru
• pluraria (występuje tylko w l. mn.) i singularia (między l.poj. a l.mn. zmienia się znaczenie) tantum
• pluralis maiestaticus (my, król), pluralis modestiae?????

Celownik l.poj. i celownik l.mn.

z Kultury języka polskiego?????????