nowjp 24.10.2023

J. Stutyński	M. Bańko
męskoosobowy	męskoosobowy
męskożywotny	męskozwierzęcy
męskonieżywotny	męskorzeczowy
żeński	żeński
nijaki	nijaki

Rodzaj to nie jest kategoria fleksyjna, ale selektywna, bo grupujemy rzeczowniki na kilka klas. Od niego zależy jak się deklinują.

Student - słoń - zeszyt - studentka - słońce

M. student                            studenci

D. studenta                        studentów

C. studentowi                    studentom

B. studenta                         studentów

N. studentem                      studentami

Msc. studencie                  studentach

W. studencie                      studenci

Synkretyzm: D lp = B lp | D lm = B lm

słoń

M. słoń                                  słonie

D. słonia                                słoni

C. słoniowi                            słoniom

B. słonia                                słonie

N. słoniem                            słoniami

Msc. słoniu                            słoniach

W. słoniu                                słonie

D lp = B lp | M. lm = B lm.

M. zeszyt                              zeszyty

D. zeszytu                              zeszytów

C. zeszytowi                        zeszytom

B. zeszyt                               zeszyty

N. zeszytem                        zeszytami

Msc. zeszycie                      zeszytach

W. zeszycie                          zeszyty

M lp = B lp | M lm B lm

M. studentka                        studentki

D. studentki                          studentek

C. studentce                        studentkom

B. studentkę                        studentki

N. studentką                        studentkami

Msc. studentce                     studentkach

W. studentko                        studentki

C lp = Msc lp | M lm. = B. lm

M. słońce

D. słońca

C. słońcu

B. słońce

N. słońcem

Msc. słońcu

W. słońce

M. lp = B. lp = W. lp | M lm = B. lm = W. lp

PRZYMIOTNIKI

piękny - piękna - piękne -> 3 rodzaje w lp

piękni - piękne -> 2 rodzaje w lm (męskoosobowy i niemęskoosobowy aka wszystko inne niż męskoosobowy)

Plurale tantum - rzeczowniki tylko w liczbie mnogiej - są to rzeczowniki bezrodzajowe

Rodzaj gramatyczny a rodzaj naturalny

Rodzaj gramatyczny - forma wyrazowa dobiera określenia nijakie, ale określa mężczyznę (jego płeć), np. chłopisko to rodzaj gramatycznie nijaki, a naturalnie męski

Rzeczownik dwurodzajowy może być w dwóch rodzajach. Najczęściej występują w liczbie mnogiej, np. kluski i rodzynki w liczbie mnogiej to kluska/klusek i rodzynka/rodzynek.

Rzeczowniki wspólnorodzajowe to np. profesor, senator, oferma. Często wliczamy tu feminatywy; kwestie sporne, czy można je tworzyć. Uważane są za mniej oficjalne.

Stopień to zjawisko fleksyjne, ale stopniowanie opisowe to operacja składniowa.

Kategoria przypisywana tylko przymiotnikom i przysłówkom, ale nie wszystkie się stopniują. Kategoria fleksyjna.

Stopniowanie może być proste (syntetyczne), opisowe (analityczne) i nieregularne.

Stopniowanie w górę lub w dół - zmiana intensyfikacji cechy - bardziej i mniej.

Babcina chusta nie może być bardziej babcina, wiejski serek nie może być bardziej wiejski.

Kategoria deprecjatywności

Kategoria fleksyjna, która dotyczy tylko M. i W. lm.

Wpływa jakich innych form użyjemy - funkcja składniowa, ale ogólnie głównie funkcja semantyczna.

Ci doktorzy pracowali u nas przeszło 5 lat. - neutralnie

Te doktory pracowały u nas przeszło 5 lat. -> widać wkurw, emocje, irytację, zaraz poleje się krew.

Chłopacy vs chłopaki -> co proponuje Bańko?

Staroć - piosenka