TL 14.11.2023

Funkcje językowe

• ekspresywna - nadawca
• impresywna - odbiorca
• fatyczna - kontakt
• metajęzykowa - kod
• informacyjna - kontekst
• poetycka/autoteliczna

Funkcja poetycka

• autoteliczność
• samozwrotność
• nieprzezroczystość

Funkcja poetycka dominuje w utworach literackich. Przeszkadza w odbiorze komunikatu.

Informacyjna dominuje w tekście nieliterackim.

O literackości komunikatu decyduje, że f. poetycka staje się najważniejszą f., dominującą nad innymi. Rozpoznajemy to przez naddanie jej w taki sposób, by przeszkadzała w odbiorze (uporządkowanie naddane, nadorganizowanie, nadmierne zorganizowanie)

Doktryna minimum strukturalizmu

• koncepcja dzieła - wysoko zorganizowany twór słowny
• twór to rezultat podwójnej operacji wyboru i kombinacji znaków czerpanych z dwóch systemów - językowego i literackiego (tradycji) - wytyczają one obszar potencjalności dzieła - rezerwuar jego możliwości
• elementy dzieła odsyłają nie tylko do siebie nawzajem i do całości, którą współtworzą, ale równocześnie do odpowiednich klas elementów, stanowiących jego systemowe tło (Sławiński)

Leśmian - twórca od neologizmów

Ktoś zauważył, że część tych neologizmów pochodzi z dawnego białoruskiego języka dialektywnego - odniesienie do tradycji sprawia, czy to przekształcenie, rzecz oryginalną czy wtórną.

Wewnętrzne zróżnicowanie nurtu

1. Szkoła praska z lat 30. i 40. - poetyka jako dziedzina językoznawstwa
   Wytworzyła takie metody badań, które są zajebiste do badania poezji.
2. Szkoła tartusko-moskiewska (Łotman) - umieszczają semiotykę literacką w szerokim kontekście semiotyki kultury (tu: wtórne systemy modelujące); potencjał semiotyczny (znakowy) języka i literatury - jak buduje, tworzy i komunikuje znaczenie - znaczenie
   wtórne systemy modelujące - opiera się na przekonaniu, że rzeczywistość jest chaotyczna i żeby się w niej odnaleźć człowiek dokonuje pewnego uporządkowania świata - pojęciowe ogarnianie rzeczywistości - klasyfikowanie jej, nazywanie, modelowanie pojęciowe za pomocą języka, bo za pomocą tego łączymy przedmioty w pewne klasy - człowiek opanowuje świat w sposób pojęciowy, rozumowy; na tym człowiek buduje kolejne systemy modelujące - wtórne systemy - zbudowane na języku
3. Szkoła francuska - dociekania nad generatywnymi aspektami tekstu literackiego - tu przede wszystkim narratologia
   Algorytmy - powtarzalne wzory, które przekształcamy poprzez dodawanie nowych elementów i według jednego wzoru można stworzyć ileś tam nowych bytów. Generatywizm, że możemy zawsze jakiś algorytm/schemat wykorzystać w ten sam sposób, np. wydarzenia w bajce/baśni zawsze (o ile występują) zawsze są w tej samej kolejności.
   Wytworzyła metody, które są zajebiste do badania prozy narracyjnej.

Metoda strukturalistyczna (Roland Barthes) - cięcie + składanie

 Przełom poststrukturalistyczny

Co to poststrukturalizm?

• trzeci etap strukturalizmu
• strukturalizm jako negatywna tradycja dla dekonstrukcjonistów
• kryzys teorii/wielkich teorii

Strukturalizm się przewartościował, przybrał inną postać, ale ciągle nadal jakoś nawiązywał do strukturalizmu. Poststrukturalizm zaczął brać pod uwagę człowieka w badaniu literatury i wszystkie komplikacje związane z tym. Wcześniej nie brano pod uwagę czytelnika, autora, podmiotu - był odarty z duchowości, czynnika ludzkiego.

Dekonstrukcjonizm - bardzo głośny i odrzucany przez strukturalistów, przyniósł duże efekty dla myśli humanistycznej, chociaż sam przeminął szybko, to jego elementy się zachowały i wywarły duży wpływ.

Trzy pojęcia

1. Ponowocześność, czyli stan cywilizacji
2. Postmodernizm, czyli stan estetyki
3. Poststrukturalizm, czyli stan wiedzy humanistycznej

Ponowoczesność.

Cywilizacja może służyć do złych celów, np. samoloty w WTC. W nowoczesności wierzymy w moc i wspaniałość cywilizacji; w ponowoczesności zauważamy negatywne skutki cywilizacji; materialne i duchowe (wzrost uzależnionych, upadek autorytetów itd.). Za postęp cywilizacyjny płacimy ogromną cenę - zanieczyszczenie klimatu, cywilizacja śmieciowa, manipulacja informacją, brak wody, wymieranie gatunków, itd. itp.

Postmodernizm

Odnosi się do kultury i sztuki pomodernistyczną. Sztuka modernistyczna (awangarda I poł. XX w.) - sztuka eksperymentu. Jeśli nikogo naśladujesz, to i tak kogoś naśladujesz, bo tyle tego jest - postmodernizm jest świadom, że nie mówi swoimi słowami. To sztuka aluzji, grach, kpinie z odbiorcy, nawiązań.

Postmodernizm znosi podział na sztukę niską i wysoką, przekracza ich granice w sposób zdecydowany. Dzisiaj widzimy to w docenianiu tego, co kiedyś było uważane za nieważne, np. serial stał się równoprawny do kina pełnometrażowego.

Poststrukturalizm

Nurt o charakterze metateoretycznym, przewartościowującym status poznawczy i ontologiczny teorii literatury, zmieniającym jego cele i status jej funkcjonowania. Jest to nurt, który negatywnie odnosi się do myśli strukturalistycznej.

Literatura i sztuka nie są oddzielne od siebie, przestajemy uznawać teorię literatury jako uniwersalną metodę prowadzącą do poznania, to trzeba się zastanowić, po co ona wgl jest.

Strukturalizm ->>>

W XX w. jedyna orientacja zdolna do efektywnego wpływu na wszystkie głowne dziedziny dyscypliny.

Doktryna minimum strukturalizmu

Koncepcja dzieła - wysoko zorganizowany twór słowny

Twór to rezultat podwójnej operacji wyboru i kombinacji znaków czerpanych z dwóch systemów - językowego i literackiego (tradycji) - wytyczają one obszar potencjalności dzieła - rezerwuar jego możliwości.

Elementy dzieła odsyłają nie tylko do siebie nawzajem i do całości, którą współtworzą, ale równocześnie do odpowiednich klas elementów, stanowiących jego systemowe tło (Sławiński)