Pochodzenie języka polskiego
rodzina indoeuropejska (ie.) - ujęcie szerokie
największa rodzina, setki języków z Europy i Indii, ale nie jedyna, która występuje na tych kontynentach.
45% ludności na świecie mówi językami indoeuropejskimi jako rodzimymi
Do tej rodziny należą języki współczesne i dawne, np. istniejące w pojedynczych słowach, inskrypcjach, wymarłe języki (łacina, sanskrypt???*
*sanskrypt - kwestia sporna; język literacki starożytnych Indii. nie ma użytkowników ani przekazu międzypokoleniowego, a jednak 3k osób w spisie przyznało, że posługuje się z nim na co dzień; nie mówi się o nim już jako martwym ale jako o języku wegetującym/języku w stanie śmierci klinicznej
Aby język uznać za żywy musi być przekaz międzypokoleniowy oraz grupa osób, która używa go na co dzień. bezpieczna granica
Pewne wyrazy łacińskie okazały się mieć zbieżności leksykalne z sanskrytem i greckim.
Pierwszym badaczem, który zwrócił uwagę na podobieństwa między sanskrytem, łaciną i greką był William Jones. Uznał, że nie są one przypadkowe, ale spowodowane wspólnym pochodzeniem. Od jego wystąpienia z 1786 r. popularność zyskiwała teza, że istniał jakiś język, od którego wszystkie pochodzą - jakiś prajęzyk był. Nie wiedziano co to za język, ale zaczęły się badania ukierunkowane na podobieństwa między językami.
Indoeuropejska rodzina, w Niemczech nazywana indogermańską (ego im wyjebało, a wsm bez powodu).
Rasmus Christian Rask - duński językoznawca, który stworzył gramatykę języka staronordyckiego (islandzkiego). Jeden z prekursorów językoznawstwa historyczno-porównawczego. Udowodnił podobieństwo między staronordyckim do języków skandynawskich i germańskich.
Franz Bopp - niemiecki językoznawca, współtwórca językoznawstwa historyczno-porównawczego. Badał relacje systemu gram. sanskrytu z gram. perskiego, łaciny, greki i j. germańskich.
August Schleicher i idea Ursprache - opowiadanie w zrekonstruowanym języku praindoeuropejskim - pierwsza próba jego zapisu (Owce i konie).
pie. - j. praindoeuopejski, którym posługiwali się Praindoeuropejczycy.
Urheimat = praojczyzna w językoznawstwie
Ur - starodawny
Heimat - ojczyzna
Nie ma pewności, gdzie był Urheimat - praojczyzna praindoeuropejczyków.
Kiedy się wyodrębnili? (2 teorie)
- 7000 lat p. n. e.
- 5000 lat p. n. e.
Gdzie była ich praojczyzna?
- teoria pontycko-kaspijska (t. kurhanowa)
Mieli zamieszkiwać obszar między morzem czarnym a kaspijskim - 5k p. n. e.
określa się mianem Teorii Kurhanowej, bo na tym obszarze miały być kurhany - mogiły.
W myśl tej teorii mieli być konnymi wojownikami, którzy podbijali kolejne tereny i obejmować coraz większe obszary. Wypierali miejscową ludność albo narzucali jej swój język -> teoria falowa.
z lat 60. XX w.
- teoria anatolijska
Dzisiejsza Turcja - pochodzą z Antalii
Mieli tam być 7k p.n.e.
Mieli być spokojnymi rolnikami, którzy zaczęli migrację. Pokojowe rozpowszechnianie się języka. Mieli iść do Grecji i potem wzdłuż Dunaju do Europy Środkowej.
z lat 90. XX w.
Inne teorie
- ojczyzna praindoeuropejskich na Saharze
- z Indii, z Indusu
- praindoeupejczycy = starogermańczycy
- ameba językowa - ciągle wędrowali, więc nie można podać ich praojczyzny
- a może wgl pie. nie było
ROZCZŁONKOWANIE DIALEKTÓW PRAINDOEUROPEJSKICH
- etap
Najwcześniej oderwały się zespoły IX (zespół hetycki - in. anatolijski; idzie na płd.) i VIII (zespół tocharski; idzie na wsch.). Są to najstarsze dialekty
- etap
Odejście na zachód zespołu V - italo-celtyckiego.
- etap
Odejście na północ zespołu II - germańskiego i zespołu greckiego, który idzie na południe.
są to języki/zespoły peryferyczne (kentumowe) od łac. centum '100'
Ugrupowania/języki centralne (satemowe) od staroperskiego satem '100'
to są te na żółto w centrum; również migrują, ale mniejsze dystanse pokonują, więc nadal im to miano przysługuje.
W obrębie poszczególnych języków na języki peryferyczne i centralne są różne zmiany szczególne.
Rozpad związany z podziałem, rozczłonkowaniem pie. na te dialekty, z których później rodzą się rodziny.
Wszystko, co wiemy jest tylko naukową hipotezą.
Udało nam się zrekonstruować pie., głównie na podstawie pism hetyckich (anatolijskich). Znaleziono 13k glinianych tabliczek - zabytki języka hetyckiego. Były podstawą rekonstrukcji pie. Pochodzą z 1800 r. p. n. i są najstarszym zabytkiem do rekonstrukcji pie. Powstaje też wtedy hetytologia.
Mamy też inne zabytki, np. wedyjskiego z gr. indyjskiej, ale one są 300 lat młodsze, nie mówiąc już o zabytkach łacińskich i greckich.
W wyniku tego rozczłonkowania mówimy, że mamy 12 rodzin indoeuropejskich.
- germańskie - podział na północno- (skandynawskie) i południowogermańskie
- celtyckie języki są bliskie wyginięciu
Na ile rekonstrukcja pie. jest wiarygodna?
Chuj wie.
Przed pie. też coś musiało być: miała istnieć ogromna makrorodzina (wspólnota) nostratycka (od łac. nostrates - krajanie, ziomkowie), która rozpadając się miała dać szereg dużych rodzin językowych, z czego rezultatami są:
- ie.
- ałtajska - turecki (wyjątek w europie spoza ie.)
- ugrofińska - węgierski, fiński, lapoński, estoński (wyjątki w europie spoza ie.)
baskijski - izolat językowy, nie można go przyporządkować do żadnej z tych grup, nie możemy ustalić jego pochodzenia.
Zespół bałto-słowiański - wspólnota balto-słowiańska.
Rozpad miał być w 1500 r. p. n. e. na bałtycki i słowiański zespół.
Rasowi słowianie
- między Odrą a Bugiem, Bałtykiem a Karpatami, między Prypecią i Dniestrem.
od VI w. p. n. e. mieli występować na tym obszarze - od tego okres wspólnoty prasłowiańskiej. Trwa ona do VI w. n. e.
Nie jest to jednolity okres w życiu tej wspólnoty.
- VI-III w. p. n. e. - okres wstępny, kształtowanie się tej wspólnoty
- III w. p. n. e. - III w. n. e. - największa wyrazistość grupy (także językowa)
- III-VI w. n. e. - rozpad grupy
Prasłowiański - zespół dialektów; mają cechy wspólne, ale z cechami dystynktywnymi, pozwalającymi na powstawanie kolejnych dialektów->języków
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz