Dzieje staropolki 28.02.2024

Zaliczenie i obecność: 

10x obecność na wykładach = wybór dowolnego tematu i opis (na 4) lub dwóch (5). 

Jeśli kogoś nie będzie. 

Usprawiedliwienie lekarskie jest honorowane - mamy je pokazać po zajęciach (nie przesyłać , bo profesor to buba i odpisuje wszystkim, a to zajmuje więcej czasu, niż gdy się przychodzi)

Omawiamy barok i oświecenie (robię to tylko dla ciebie, Grzesiu).

Barok od technicznego języka jubilerskiego (baroco, barueco) - perła o nieregularnych kształtach. Rozmiłowanie baroku w perłach, na co wskazuje malarstwo, np. Vermeer i Kobieta z naszyjnikiem z pereł, Kobieta z wagą, Pisząca list, Dziewczyna z perłą, Grająca na lutni przy oknie, List miłosny - wszędzie tam są detale z perłami.

Nieregularne, nieidealnie okrągłe perły - barocco. Sylogizm nazywany baroco nie oznacza nieregularności w sposobie myślenia, ale wzięty pod lupę pokazuje nieścisłości. 

Termin barok nie od razu się przyjął.

Zwyrodniały styl odrodzenia - tak postrzegano epokę - 2 poł. XIX w., gdy nauka europejska zaczyna się inspirować i zgłębiać. 

Heinrich Wölffin, Renaissance and Baroque - pierwszy mówi o baroku jako o zestawie stylów i nurtów. Zwłaszcza nurt architektoniczny w Rzymie 2 poł. XVI w. i 1 poł XVII w. Swoje dociekania dot. tej epoki kontynuuje także później, a w efekcie powstała książka: Podstawowe pojęcia historii sztuki (1915), gdzie prezentuje najważniejsze wykładniki barokowego malarstwa europejskiego. Bardzo sugestywne ujęcie odrębności baroku w stosunku do renesansu. Barok nie był synonimem zwyrodnienia jak dotychczas tylko czymś innym, nieklasyczną epoką.

Opozycja renesansu i baroku w 5 punktach (RENESANS VS BAROK):

1. Linearność vs malarskość (Portret Eleonory Toledańskiej z synem Giovannim, Angolo Bronzino vs Infantka Małgorzata, Velázquez)
2. Płaskośc vs głębia (Cudowny połów ryb, Rafael Santi vs Alegoria malarstwa, Vermeer i Ostatnia komunia św. Franciszka, Rubens)
3. Forma zamknięta vs forma otwarta (Madonna Sykstyńska, Rafael Santi vs Wieczerza w Emaust, Rembrandt)
4. Wielość vs jedność (Wenus z Urbino, Tycjan vs Wenus, Valazquez)
5. Jasność vs względna jasność (Królestwo Flory, Poussin vs Portret syna manotrawnego, Rembrandt)

Samuel Twardowski jako poeta barokowy, Róża Fischerówna

W punkcie wyjścia przyjmuje tezę, że bohater książki jest wzrokowcem, bo był bardzo wrażliwy na kolory - był kolorystą, oddający swoje postrzeganie świata słowem, a nie pędzlem. Interpretuje literaturę przez malarstwo - odczytuje z perspektywy historii sztuki.

Pewien autor, ale nie spisałam kto to.

Myśl, poezja, literatura i życie kulturalne - patrzy na nie przez pryzmat baroku. Wpisuje w książkę swoje negatywne odczucia, bo to epoka dotknięta złym gustem, a literatura barokowa to istna zaraza. 

Eugenio d'ors du baroque

20 odmian baroku: antyczny, buddyjski, romański i gotycki, jezuicki i rokokowym i romantycznym; wszędzie wtyka ten barok, bo traktuje barok jako ponadhistoryczną postawę, którą można obserwować niezależnie od czasów (podobnie jak klasycyzm) - nie przyjęła się ta wizja.

Andrzej Morsztyn przedstawiciel baroku w historii polskiej.

Pierwszy raz skupiono się na jednym, konkretnym autorze.

Jean Rousset, La literaturre de l'age baroque en France. 

Próba odszukania reprezentatywnych figur w obecnej wyobraźni. Można wyróżnić 2 figury, 2 ważne postaci:

• czarodziejka Kirke - poczucie płynności i przemian rzeczywistości, dotknięcie rzeczywistości przez vanitas, zamiłowanie do iluzji
• paw - symbol upodobania do ostentacji w strojach, siedzibach, pojazdach itd., aby budziły one podziw i zdumienie

Gustaw Rene Hacke, Die welt als labyrinth
Spojrzenie na barok jako epoce, która jest zafascynowana rozwiązywaniem rebusów i zagadek. Labirynt to jeden z najważniejszych symboli baroku. Zwrócono po tej książce uwagę na projekty techniczne.

Świat słowiańskiego baroku, Andreas Angyal (?)
Potrzeba znalezienia się w uniwersum kultury zachodniej w świecie uczonych działających po wschodniej stronie żelaznej kultury. Trzeba zwrócić uwagę na barok środkowej Europy, gdzie ważną rolę odgrywa Rzeczpospolita i smak sarmacki bardzo inspirujący dla innych krajów (Białoruś, Węgry), np. poprzez portrety. Liga kulturowa.

Barok, Czesław Hermas.
Autor nie kieruje się ściśle gatunkowymi kryteriami; nastawienie na sprawy ideowe.

Barok, Janusz Pelc
Punkt ciężkości na to, że w sercu baroku tkwią przeciwieństwa: ostentacja życia i umiłowanie do pokuty, ascetyzm i dążenie do przyjemności itp.

Dwie nieskończoności, Jadwiga Sokołowska

Barok. Historia-Literatura-Sztuka (periodyk wydawany w Warszawie).