Norma potoczna regionalna - gwara miejska Poznania.
Słownik gwary miejskiej Poznania, red. M. Gruchmanowa i B. Walczak, Warszawa - Poznań 1997, wyd. 2, 1999 -> pierwszy słownik gwary miejskiej; jest dostępny w okrojonej postaci na stronie www.poznan.pl/mim/public/slownik
Anna Piotrowicz, Małgorzata Witaszek-Samborska, Słowniczek gwar Poznania i Wielkopolski, Poznań 2009.
<i jeszcze wiele innych>
Urbonimy - nazwy miast.
Urbanonimy - wszystkie nazwy własne na obszarze miasta.
Regionalizmy w Poznaniu; pochodzenie: germanizmy z zaborów, stare wyrazy (archaizmy), dialektyzmy i neologizmy.
Fyrtle - moja okolica, mój zakątek, moja dzielnica; najczęściej wykorzystywane słowo w celach marketingowych miasta.
Typy innowacji językowych.
Innowacja językowa - odchylenie od normy lub od normy i systemu. Są potrzebne; dzięki nim rozwija się język.
Mogą być uzasadnione funkcjonalnie (stają się zmianami językowymi i wchodzą do normy) lub nieuzasadnione funkcjonalnie (błędy językowe).
- Innowacje uzupełniające - uzupełniają luki w leksyce; nowe wyrazy i połączenia wyrazowe. Nazywają coś nowego (f. nominatywna) i/lub pozwalają na wyrażenie stosunku emocjonalnego (f. emocjonalna, ekspresywna)
- neologizmy słowotwórcze - powstają na gruncie rodzimym, np. gościni, widzka, szoperka, wpłatomat,
- neologizmy semantyczne (neosemantyzmy) - wyrazy funkcjonujące już w jakimś znaczeniu i nagle pojawiające się w nowym znaczeniu, np. nerka jako torebka,
- zapożyczenia - biznesmen
- neofrazeologizmy - często kalki z angielskiego (wtedy jednocześnie zapożyczenia i neofrazeologizmy) - korytarz życia, szklany sufit
- Innowacje regulujące - usuwają wyjątki, regulują normę - pomimo tego (zamiast pomimo to), bić głową w mur (zamiast o mur), liściami (zamiast liśćmi), tą książkę (tę książkę)
- Innowacje rozszerzające - rozszerzenie reguły obejmującej mniej elementów - dwie dziewczęta (dwoje dziewcząt), dopić herbatę (dopić herbaty), uchylić okno (uchylić okna)
Innowacje alternatywne - każda innowacja zawsze powstaje obok innego słowa! nie stosujemy alternatywnej!!! wszystkie przykłady można przypisać do innych typów innowacji!- Innowacje nawiązujące (kontaminujące) - często błędy językowe; powstają na wskutek nawiązania do innych, protokół z zebrania (protokół zebrania), karnister (kanister -> tornister), zachrystia (zakrystia -> Chrystus), pełnić rolę (pełnić funkcję i odgrywać rolę).
- Innowacje skracające -
- skrótowce, np. PST, UAM
- skróty, np. dyr., kg
- uniwerbizmy, np. wahadłowiec (statek wahadłowy), domówka (zabawa organizowana w domu); majówka (spotkanie, wycieczka majowe), wyścigówka (samochód wyścigowy), magisterka (praca magisterska), -> jednocześnie są to innowacje uzupełniające
- derywaty z formantami o funkcji kondensacyjnej, np. sufiks -owy, np. pomocowy, paliwowy
- skróty składniowe, np. wiedziałem, że (wiedziałem o tym, że...)
- skróty frazeologiczne, np. jak w szwajcarskim zegarku (chodzić jak w szwajcarskim zegarku)
- Innowacje precyzujące - mogą zachodzić na różnych poziomach systemu języka; precyzują znaczenie wyrazu poprzez nadanie jakiejś różnicy, precyzują funkcję; zapobiegają nadmiernej wariantywności normy
- poziom fonetyczny - od wymowy zależy znaczenie wyrazu - nie ma wiele przykładów; plastik vs plastyk,
- poziom słowotwórczy - wieczorny vs wieczorowy, dziecinne (właściwy dla dziecka) vs dziecięce (przeznaczony dla dziecka)
- poziom fleksji - końcówka fleksyjna decyduje o znaczeniu - akty (dzieło sztuki) vs akta (dokumenty), uszy (narząd) vs ucha (uchwyty), przypadku vs przypadka, żuraw (typ budowli, dźwig) vs żurawia (ptak), dotknąć matki (fizycznie, dosłownie) vs matkę (zranić psychicznie, urazić)
- poziom leksykalny - synonimy niewiele się różniące od siebie - kobieta vs niewiasta
ZADANIE NA NASTĘPNY TYDZIEŃ -> ćwiczenie dot. typów innowacji (nie robić!!), do 4 typów wyszukać po 3 przykłady innowacji uzupełniających.
Innowacje uzupełniające - moje przykłady:
- neologizmy słowotwórcze
- paczkomat, wpłatomat
- -mat - sufiksoid - cząstka wyrazu, która wydzieliła się z innego wyrazu i tworzy się z niej całą serię słowotwórczę
- lewak, prawak
- -ak
- frytkownica
- benić - mówić od rzeczy, głupoty
- adultyzm - dyskryminacja osób młodych (świeżo upieczonych dorosłych)
- bejok - ktoś niemądry, głupi, niedojda
- dresiarze
- oprogramowanie
- antyszczepionkowiec, pijarowiec, streetwearowiec
- -owiec
- bliknąć
- rośliniara, książkara, herbaciara, jesieniara
- -ara to częsty formant -> powstaje seria słowotwórcza z tym samym formantem
- kocobluza
- mangozjeb
- wegeburger,
- wege-
- epet
- szarpidrut
- streamerka,
- neuroróżnorodność
- koronaferie
- koro-
- koteł/pieseł
- asfaltoza, betonoza, szyldoza, punktoza, grantoza
- -oza -> seria słowotwórcza
- balkoning, plażing, leżing, smażing
- -ing -> seria słowotwórcza
- anoreksja, tanoreksja, alkoleksja
- -reksja
- patodeweloperka, patostreamy, patogale, patointeligencja
- pato-
- neologizmy semantyczne
- konfederata - członek partii Konfederacja Wolność i Niepodległość
- atencja - uwaga
- dzban - ktoś głupi -> metaforyzacja
- epicki - niesamowity
- karaś - niemowlę, które potrafi pływać
- puzon - nos -> metaforyzacja
- pazury - ręce -> metaforyzacja
- komórka - telefon -> dążenie do skrótu
- nagłośnić - nagłośnić sprawę
- totalny - funkcja ekspresywna
- blachy - tablice rejestracyjne
- muzyk - szkoła muzyczna, plastyk - szkoła plastyczna (+uniwerbizm)
- kwarantanna - pandemiczna
- jasiek - jony walker???
- promocje - reklamy, sprzedaż po obniżonych cenach
- suchar - stary kawał
- Janusz - typowy Polak
- banan - uśmiech
- bananowiec, banan - osoba pochodząca z zamożnej rodziny
- pasek - pasek w telewizji
- liść - uderzenie w policzek
- wyjaśnić kogoś - wygrać z kimś w dyskusji
- kalka - kalka słowotwórcza
- beton - osoba o twardych, niezmiennych poglądach
- wykluczyć kogoś
- zapożyczenia
- milenialsi - przedstawiciel pokolenia Millenium - zapożyczenie całkowicie przyswojone
- barber - fryzjer męski
- big bag
- dogsitter - opiekun psa - zapożyczenie całkowite nieprzyswojone
- capuccino - cytat językowy, zapożyczenie całkowite nieprzyswojone
- peeling - cytat językowy, zapożyczenie całkowite nieprzyswojone
- hit
- boomer
- cosplayer
- pendrive
- post - wpis w SM
- bookcrosing - wymiana książek, zostawianie ich w miejscach publicznych - cytat językowy
- chillout
- donate
- gen Z, gen Z
- bizneswoman
- brunch
- airfryer
- boom
- lore
- scroll
- outsider
- aerobik
- situationship
- airpodsy
- smartwatch
- fanfic
- podcast
- spoiler
- cringe
- research
- clickbait
- język inkluzywny
- neofrazeologizmy
- zrobić komuś dzień
- turystyka aborcyjna
- jeszcze jak
- muzyka chodnikowa - disco polo
- poukładać sobie w głowie
- zaprosić kogoś
- dusić inflację
- próg podatkowy
- szara strefa
- margines społeczny
- konstrukcja coś nie cosiuje, np. włosy nie włosują
- paragon grozy
- wyjść z szafy
- kropka nienawiści
- kogut domowy
- psycha siada
- piramida finansowa
- dać zielone światło
- urlop tacierzyński
- puszczać oczko
- próg zdawalności
- korytarz życia
- gruba kreska
- gasić strajki
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz