KJP 04.06.2024

 Internacjonalizacja słownictwa - umiędzynarodowienie słownictwa; zapożyczenia o charakterze globalnym. Funkcjonują w kilku językach; żeby mówić o internacjonalizacji musi być w co najmniej 3 językach z różnych rodzin językowych, np. słowiańskiej, germańskiej, niderlandzkiej. Musi być zachowana tożsamość graficzna, fonetyczna (mniej-więcej) i znaczeniowa (fałszywi przyjaciele, czyli słowa podobne do siebie brzmieniowo i graficznie, ale mające zupełnie inne znaczenie). 

Pola tematyczna dla internacjonalizmów: 

• słownictwo informatyczne i komputerowe: IT, dysk, mysz, pendrive, powerbank, komputer, laptop, ipad
• polityka: konsensus, 
• kulinaria: spaghetti, seler, pizza, sushi, ramen, kebab, ratatuj, croissant, hot dog, hamburger, cheeseburger, cappuccino, espresso
• sport: rugby, frisbee, squich, judo, sumo, karate
• akademickie środowisko: uniwersytet, akademia, kolokwium, test, egzamin
• medycyna: kardiologia, różne sposoby diagnozowania, np. mammografia, ultrasonografia, operacja, nazwy urządzeń medycznych, koronawirus, 
• odzieżowe: jeansy, t-shirt, gorset, snickersy, adidasy

Poza słownictwem internacjonalizmem mogą być też inne środki językowe, np. na poziomie słowotwórczym, np. prefiksy: anty-, mono-, bi-, bio-, eko-, pato-, sufiksy: -holik, -holizm, -mat, -izacja, -ant (serwisant, praktykant).

Internalizacja dotyka także poziom składniowy - konstrukcje składniowe rozpowszechniające się pod wpływem innego języka; zmiana szyku, np. biznes plan zamiast plan biznesowy, Poznań maraton zamiast maraton poznański, sport telegram zamiast telegram sportowy (wyraz określający przed wyrazem określanym), 

Internacjonalizacja na poziomie grzecznościowych aktów mowy - "w czym mogę pomóc?", "miłego dnia", "czym mogę służyć?".

Zjawisko internacjonalizacji ma swoich przeciwników i zwolenników. 

Zalety:

• łatwiejsza komunikacja pomiędzy przedstawicielami różnych krajów
• łatwiejsza nauka języków obcych

Wady: 

• ubożenie zasobu słownikowego; unikanie synonimów i posługiwanie się ciągle tymi samymi słowami
• skrajni puryści językowi uważają, że to zagrożenie dla integracji systemu językowego oraz pierwszy krok do zaniku języka.

2 żywotne tematy wśród osób niemających dużej wiedzy na temat współczesnej polszczyzny do tworzenia feminatywów.

Tendencja do tworzenia feminatywów oraz tendencja do używania słownictwa niewykluczającego. 

Demokratyzacja - przejawia się w tym, że do polszczyzny ogólnej wchodzi słownictwo potoczne. Dochodzi do nobilitacji języka potocznego w mowie i w piśmie. Tylko język urzędowy opiera się potocyzacji. 

Mediatyzacji - nobilitacja z języka mediów - stają się wyrazami modnymi, np. polubić coś, dać lajka, totalna opozycja, leże elity, siema, do końca świata i o jeden dzień dłużej, 

Terminologizacja/Technologizacja - nasycenie polszczyzny terminami, nie musimy znać dokładnie znaczenia, aby się nim posługiwać, np. słownictwo kosmetyczne (sebum, serum), kulinarne (kuchnia molekularna), sportowe (spalony), medycyna (tomografia komputerowa), awaria (w latach 60. to termin morski - uszkodzenie statku).

Nowa piśmienność 

Analfabetyzm funkcjonalny - czytanie bez zrozumienia, wtórny analfabetyzm

Tendencje wewnątrzjęzykowe:

Uniwerbizacja - tworzenie syntetycznych konstrukcji leksykalnych z dwóch lub trzech wyrazowych wyrażeń; jej efektem są uniwerbizmy, np. majówka, komórka, magisterka, poprawka, dziekanka (sufiksacja). To innowacje innowacja skracająca i uzupełniająca jednocześnie.

Multiwerbizacja - tworzenie multiwerbizmów - konstrukcji wielowyrazowych charakterystyczne dla tekstów pisanych, urzędowych, oficjalnych, np. obiekt zabytkowy vs zabytek, przeprowadzać badanie vs zbadać, osoba z niepełnosprawnością vs niepełnosprawny, fakt/proces czytania zamiast czytanie.

Nowe tendencje w systemie gramatycznym:

Nieodmienianie nazwisk. 

Zaprzestanie tworzenie żeńskich form nazwisk zakończonych na -owa, -ówna, -anka. 

Tworzenie feminatywów bez ograniczeń. 

Tworzenie gramatycznych dla osób niebinarnych, np. neutratywy, nowe zaimki.

PLEONAZMY I TAUTOLOGIE - ZADANIA.

W poniższych zdaniach proszę wskazać połączenia redundantne. Proszę określić, które z nich są pleonazmami, a które tautologiami.

1.     Dyrektor wyraził przychylną aprobatę dla tej inicjatywy.

1.     Przychylna aprobata - pleonazm

2.     Piłkarz ten wyszedł z bardzo trudnej opresji.

1.     Bardzo trudna opresja - pleonazm

3.     W dwóch tragicznych katastrofach zginęło siedem osób.

1.     Tragiczna katastrofa - pleonazm

4.     Taki test na pewno ułatwi nam wybranie kilkorga bardziej zdolniejszych dzieci.

1.     Bardziej zdolniejszych – pleonazm

5.     Jednym duszkiem wypił szklankę piwa.

1.     Jednym duszkiem - pleonazm

6.     Czy reforma oświaty będzie panaceum na wszystkie problemy szkół?

1.     Panaceum na wszystkie – pleonazm

7.     W szranki o zwycięstwo stanęło kilkadziesiąt szkół.

1.     W szranki o zwycięstwo – pleonazm

8.     Jak dotychczas nie pobito jeszcze rekordu.

1.     Jak dotychczas jeszcze - tautologia

9.     Koncertowi towarzyszył wernisaż otwarcia kilku wystaw.

1.     Wernisaż otwarcia - pleonazm

10.  Jednocześnie w tym samym czasie całej sprawie nadano bieg służbowy.

1.     Jednocześnie w tym samym czasie - tautologia

11.  W dokumencie tym na pierwszym czele wymieniona jest konstytucja.

1.     Na pierwszym czele – pleonazm

12.  Na cmentarzach zbierane będą pieniądze na renowację odbudowy pomników.

1.     Renowacja obudowy - pleonazm

13.  Czy są to praktyki legalne i zgodne z prawem?

1.     Legalne i zgodne z prawem – tautologia

14.  Chcąc dotrzeć do potencjalnych możliwości swojego dziecka, nie możesz pozostać biernym obserwatorem jego rozwoju.

1.     Potencjalne możliwości - pleonazm

15.  Jest to powszechnie stosowany przez wszystkich pracodawców proceder.

1.     Powszechnie przez wszystkich - tautologia

16.  Stały stres, napięcie, w jakim żyją, mszczą się nerwicami i zawałami.

1.     Stres, napięcie – tautologia

1.     Stałe – błąd składniowy; niedostosowanie określeń dot. Podmiotu szeregowego.

2.     W jakich – błąd składniowy; niedostosowanie określeń dot. Podmiotu szeregowego.

17.  Zna cztery języki, więc w firmie odpowiada za eksport zagraniczny.

1.     Eksport zagraniczny - pleonazm

18.  Po usłyszeniu sygnału dźwiękowego wysiadanie z wagonu jest zabronione.

1.     Usłyszenie sygnału dźwiękowego - pleonazm

19.  Ile osób zgłosiło swój akces do udziału w tej organizacji?

1.     Akces do udziału - pleonazm

20.  Warto może jeszcze przypomnieć nazwiska członków wchodzących w skład kwintetu.

1.     Członków wchodzących w skład – pleonazm

21.  Widzę, że ekspozycję wystawową rozpoczyna wyjątkowo ciekawy druk.

1.     Ekspozycja wystawowa - pleonazm

22.  Otrzymaliśmy pozwolenie na adaptację obecnej siedziby TV i przystosowanie jej do potrzeb telewizji.

1.     Adaptację i przystosowanie – tautologia

23.  Informacje na temat młodych palaczy są niepełne i fragmentaryczne.

1.     Niepełne i fragmentaryczne – tautologia

24.  Bardzo ważną grupą frazeologizmów są także te, których genezę powstania zrozumieć można poprzez odwoływanie się do kontekstu kultury, z której zostały zaczerpnięte.

1.     Geneza powstania - pleonazm

25.  Istnieje ryzyko, że w ciągu najbliższych trzech lat wybuchnie globalna pandemia grypy podobna do hiszpanki z początków XX wieku.

1.     Globalna pandemia – pleonazm

26.  Polskie sądy hojnie szafują tymczasowym aresztem, co wiele razy wytykał nam trybunał w Strasburgu.

1.     Hojnie szafują - pleonazm

27.  O czytaniu. Krótki zarys wiedzy o dziele literackim [tytuł książki].

1.     Krótki zarys - pleonazm

28.  Nikt nie waży się powiedzieć, że w sprawie koalicji to krok ostateczny i definitywny.

1.     Ostateczny i definitywny – tautologia

29.  Niefortunny pech prześladował dziś naszą zawodniczkę.

1.     Niefortunny pech - pleonazm

30.  Zarządzenie prezesa wprowadza obligatoryjny obowiązek atestowania tych części.

1.     Obligatoryjny obowiązek - pleonazm

 

BĘDZIE PYTANIE O SKRACAJĄCE I UZUPEŁNIAJĄCE INNOWACJE

Efektowny i efektywny - wyrazy podobnie brzmiące, ale znaczące coś innego. JAK SIĘ NAZYWAJĄ TAKIE SŁOWA?

KOLOS 45 MINUT

RÓŻNICA MIĘDZY NORMĄ POTOCZNĄ A WZORCOWĄ NA KOLOSIE