wtorek, 21 maja 2024

WOK 21.05.2024

 Czy życie jest warte przeżycia? - Albert Cumus. 

W życiu człowieka są dwa moment: narodziny i znalezienie odpowiedzi na to, po co się narodziło.

Patrzymy na inne systemy religijne z perspektywy chrześcijaństwa, np. życie po śmierci a reinkarnacja - dla innych to pytanie mogłoby nie mieć sensu. 

Z punktu widzenia duszy jest istotne, żeby zebrać jakąś ilość doświadczeń - punkty karmy XD - jak się je zbierze, to dusza pragnie przestać krążyć. Drugi aspekt buddyjskiej reinkarnacji to jak ma się talent, a z niego się nie korzysta, to idzie się do piekła kinda. Jesteśmy na świecie po to, aby wykorzystać maksymalnie swój dar, z którym nasza dusza przychodzi na ziemię. 


WOHRP 21-28.05.2024

 Najdawniejsze zapożyczenia (epoka przedpiśmienna)

Drogi zapożyczenia:

  • greka - scs. - czeski: cyrkiew, potem cerkiew, Bogorodzica, później Bogurodzica, błogosławić
  • greka - łacina - czeski: anioł (pierwotnie anijoł), apostoł, ewangelia, dyjabel, kolęda
  • łacina - czeski: pacierz, pogan(in)
  • greka - łacina - niemiecki - czeski: biskup, jałmużna, mnich
  • łacina - niemiecki - czeski: bierzmować, klasztor, kościół, krzest, krzcić, krześcijanin, msza, ofiara, ołtarz, opat, pielgrzym, żegnać
Zapożyczenia semantyczne: niebo, piekło (wcześniej: smoła), święty (wcześniej: mocny, silny)

Zapożyczenia z innych zakresów znaczeniowych są mniej liczne, np.
  • łacina: łacina, sobota, marzec, maj, szkoła, berło, olej, pieprz
  • niemiecki: barwa, bursztyn, chwila, herby, jedwab, rycerz

Doba stp. - gigantyczny przyrost słownictwa, ok. 15k haseł w słownikach

Zaniki słownictwa - 1/3 wyrazów ginie, nie przechodzi dalej poza dobę stp.
  • słowa przykładowe
    • cielesieństwo (stosunek płciowy)
    • gospodzin (pan)
    • kłodnik (więzień)
    • śmiara (pokora)
    • wietnica (izba radna)
    • wrzemię (czas)
    • piać (śpiewać)
    • urępny (piękny)
    • wrzemienny (doczesny)
    • si (ten)
    • zawiernie (prawdziwie, naprawdę)
  • całe grupy wyrazów:
    • tzw. zawołania szlacheckie, czyli klicze (krzyki) - znaki powinowactwa, służące jako sygnał zbiórki rodu podczas wojny. Pochodziły one od nazwy miejscowości rodowej (Rawa, Rola), od imion wybitnych członków rodu (Jastrzebiec, Lis), od rzeczy, które w rozmaitych okolicznościach weszły w tradycję rodową (Cholewa, Strzęmię, Topór), od okrzyków i wezwań wojennych (Zerwikaptur, Orzy-Orzy - rozkaźnik zapoźnianego czasownika orzyć (burzyć, niszczyć)
    • terminologia rodzinna: snecha lub sneszka (synowa wobec rodziców męża), zełwa lub zełwica (siostra męża), jątrew lub jątrewka (żona brata męża), dziewierz (brat męża), pociot (mąż ciotki), nieć (kuzyn)
    • nazwy niektórych danin, podatków i obowiązkowych usług: narzaz (danina w bydle), stróża (obowiązek czuwania na zamku), godne (okolicznościowa danina składana na BN/wielkanoc), pomocne (danina nadzwyczajna w wyjątkowej sytuacji finansowej)

Zmiany znaczeniowe:
  • zboże pierwotnie bogactwo, majątek
  • na zboże wcześniej mówiono żyto (od żyć - to, co potrzebne do życia)
  • bydło pierwotnie byt, później majątek
  • chromota pierwotnie trwałe, ciężkie okaleczenie 

Przyrost słownictwa
  1. Słownictwo książkowe, abstrakcyjne
  2. Słownictwo wyspecjalizowane (terminologia różnych zakresów życia społecznego i gospodarczego)
    1. zakres prawa
    2. terminologia wojskowa, 
    3. handlowa, 
    4. rzemieślnicza, 
    5. botaniczna, 
    6. zoologiczna, 
    7. mineralologiczna


Wpływy obce:
  • łacina
    • kultura umysłowa, np. szkoła, bakałarz, atrament, data, pergamin, rejestr, statut, suma, tryb
    • realia biblijne: balsam, cedr, manna, mirra, palma
    • inne, np. burak, cebula, cysterna, kapusta, komora, korona, kryształ, lawenda, migdał
  • czeski
    • koniec XV, 1 poł. XVI. - moda językowa na czeski -> okoliczności zewnętrzne, czyli panowanie królów czeskich w Polsce + czeski i Czech to niedościgniony ideał dla Polaków
    • brama, straż, hańba, hardy, hojny, obywatel, śmiertelny, kulawy, obiecny (zwyczajny), robociec (robotnik), twarz, zapad (zachód)
  • niemiecki
    • na wskutek niemieckiej kolonizacji, tereny miejskie, Małopolska, Mazowsze; zepchnięcie Polaków na niższe pozycje
    • organizacja życia w mieście, budownictwo, urządzenie i wyposażenie mieszkania, życie gospodarcze i społeczne: burmistrz, gmina, rynek, ratusz, sołtys, wójt, bruk, cegła, dach, mur, plac, rura, rynna, kuchnia, wanna, bednarz, blacha, browar, cech, fartuch, grunt, hebel, herb, hetman, huta, jaka (kaftan, rodzaj kurtki), jarmark, kierat, kilof, kołnierz, koszt, murraz, rymarz, sznur, sztygar, szyb, szyba, taniec, weksel, żołd, żołnierz
    • nazwy miejscowe (miast i wsi założonych przez kolonistów niemieckich), np. Grywald, Tymbark
    • imiona, używane pierwotnie jak wszystkie stare zapożyczenia w postaci spolszczonej: Biernat (Bernard), Dziećmiar (Dietmar), Jerzman (Herman)
Rozbudowa synonimiki j. polskiego.


Doba śrp. - przyrost słownictwa - 50k w słownikach

Słownictwo:
  • zanik słownictwa
    • chowaniec (wychowanek)
    • ciasnocha (koszula)
    • godzinnik (zegar)
    • kluza (więzienie)
    • nagolenica (pończocha)
    • obliczność (obecność)
    • przyczyńca (obrońca)
    • rucho (odzież)
    • wiła (szaleniec)
    • pierny (pieprzowy)
    • komosić się (dąsać się)
    • żądzić się (wstydzić się)
  • zmiana znaczenia
    • ciekawy - kiedyś prędki
    • grzeczny kiedyś stosowny, właściwy, ładny
    • ojczyzna kiedyś ojcowizna
    • przytomny kiedyś obecny
    • złodziej kiedyś złoczyńca
  • zmiana barwy znaczeniowej
    • pejoratywizacja: dziad (od starszego człowieka po nieprzyjemnego starszego człowieka), dziewka (od dziewczyny, po służącą i dziwkę)
    • melioratywizacja: kobieta (niejasne pochodzenie; 
Przyrost ilościowy
  • zasób wyrazów abstrakcyjnych oraz terminologii różnych nauk i dziedzin techniki, np. Stanisław Solski i Geometria polski - anguł, kąt, węgiel, biegun (wierzchołek), cyrkuł (koło), wertykalny (pionowy)
  • słownictwo środowiskowe, np. myśliwskie
  • słownictwo potoczne, wulgarne, np. ciołak, gnojek, rygulec, cymbał, kujon (hultaj) - wobec mężczyzn, klępa, szkietnica, frantówka, swawolka, murwa - wobec kobiet

Wpływy obce:
  • czeskie
    • wiele zapożyczeń czeskich nie przekroczyło granicy XVI w. - przetrwały nieliczne, np. duchowieństwo, istota, nabożeństwo, sprawiedliwość, własność,  zakonnik, zwolennik
    • w drugiej połowie XVI w. wpływy czeskie zaczęły słabnąć -> katastrofa polityczna Czech w wyniku klęski pod Białą Górą; przestaje istnieć czeski język literacki na wskutek germanizacji i podbicia przez Habsburgów
  • niemieckie - nigdy nie były modą językową! były powodowane rzeczywistą potrzebą!
    • wpływy słabną, ulegnięcie polonizacji pod koniec XV i na początku XVI w.
    • zapożyczenia dot. życia praktycznego, głównie handlu, rzemiosła, budownictwa, wojskowości: brak (wada), bruk, brytfanna, druk, drut, durszlak, folwark, fortel, gatunek, gmach, grosz, gwałt, hak, herszt, klamra, kloc, kram, lichtarz, los, lądować, materac, prasa, reszta, smak, stal, sztuka, szturm, szuflada, szyba, szyna, tama, werbować, winda
  • łacińskie
    • liczba latynizmów rosła: Z. Klemensiewicz obliczył, że w XVI w. co 600 wyraz jest latynizmem, w poł. XVII co 115, w 2 poł. co 60, w poł. XVIII w. co 33
    • renesansowy kult łaciny: szkolnictwo jezuickie; szlachta dwujęzyna (posługiwali się polskim i łaciną)
    • przykłady: akt, aktor, apetyt, architekt, decyzja, dedykacja, dekret, dokument, efekt, lament, korupcyja, patron, natura, recepta, rektor, pretekst, rezygnacja, medytować
    • makaronizowanie: w XVI w. były rzadkie i w tekstach nieliterackich (listy, dokumenty), XVII i 1 poł XVIII w. - przybranie na siłę
  • włoskie
    • związki kulturalne z Włochami w XV w. -> moda językowa
    • głównie stroje, życie dworskie i towarzyskie, kuchnia, ogrodnictwo, sztuka wojenna, bankowość
    • wpływ włoskiego otrzymywał się również w dobie nowopolskiej w zakresie słownictwa związanego ze sztuką
  • francuskie
    • XVI w. wybór Henryka Walazego na króla Polski, wyjazdy magnatów i szlachty do Francji, przyjazdy pierwszych Francuzów do Polski
    • połowa XVII w. małżeństwo Władysława IV z Marią Ludwiką Gonzagą oraz Jana III i Marysieńki - wzrost znaczenia cudzoziemskiego zaciągu w wojsku Rzeczpospolitej
    • życie dworskie, strój, wojskowość: dama, fort, gorset, peruka, pistolet, mina
  • ruskie (wschodniosłowiańskie, ale nie z rosyjskiego)
    • w XV w. wskutek unii z Litwą język polski zaczął przenikać na ruskie terytorium Wielkiego Księstwa
    • przenikały do polszczyzny krasowej, w XVI w. (a już zwłaszcza w XVII) zaczęły się rozprzestrzeniać na całym polskim obszarze językowym
    • car, chata, czereśnia, czupryna, hultaj, hulać, morda, sobaka, hodować, harmider, krynica
  • zapożyczenia wschodnie (orientalne) - głównie języki tureckie; od Tatarów, Ormian, Karaiminów
    • od XVI w. 
    • basza (targowisko), kajdany, kaftan, kurhan, tapczan, wataha, szarańcza, kaleka, jasyr (niewola), koczować. dżuma
  • węgierski
    • XVI i XVII w. - związki polityczno-dynastyczne z Węgrami
    • wojskowość, strój męski
    • deresz, giermek, hajduk, hejnał, katan, kontusz, orszak, szereg
  • rumuńskie
    • kolonizacja włoska
    • hospodar, maczuga, cap, watra (ognisko), bryndza, bundz (twardy ser owczy)

Doba nowopolska

Przyrost słownictwa - Słownik Lindego (początek tej doby) to 60k haseł, Słownik willeński (1861) to 110k
  1. słownictwo specjalistyczne: terminologia naukowa, techniczna, zawodowa
    1. Jan Śniadecki - terminy matematyczne, np. iloczyn, iloraz, cięciwa, średnica, odcinek
    2. Jacek Przybylski - terminologia gramatyczna, np. szykownia (składnia), wywodnia (morfologia), gloska bąkliwa (nosowa), wargobitna (wargowa), spajak (spójnik)
  2. Słownictwo ogólne - rozwój synonimiki

Zanik słownictwa - wycofywały się z jednych zaborów, z innych zostawały; najwięcej się zachowało w Wielkopolsce
  • kibitny, izabelowy, nieboszczyca, tąpać, uskromić, okrasa, miałki, miodzie (drożdże), czępać (kucać)
Zmiany zaczeniowe:
  • nikczemnieć (marnieć, nędznieć), odmęt (mętna woda), bezpieczeństwo (beztroska), koniec (cel), sposobność (zdolność, zdatność do czegoś), sklep (piwnica)

Wpływy obce:
  • łacińskie
    • kończą się z oświeceniem, nauczanie polskiego od tego czasu, łacina w specjalistycznym i terminologii
  • ruskie
    • są dalej, twórcy z tych terenów
  • francuskie
    • nasilenie wpływów w wieku XIX 
    • zapożyczenia z zakresu towarzyskiego: etykieta, konwenans, kurtuazja, nonszalancja, polonez
    • toalety i przedmiotu zbytku: bużuteria, dekolt, kostium, peleryna, perfumeria
    • kuchni: beza, deser, koniak, krem, likier, lemoniada, omlet
    • od lat 30. XIX Wielka Emigracja -> zapożyczenia z zakresu sztuk plastycznych i literatury: gobelin, pejzaż, plener, wernisaż, witraż, balkon, fasada, 
    • słownictwo administracyjne i polityczne, gospodarcze życie i codzienna potoczna: biuro, biuletyn, bankrut, szosa, teren, bagaż, awans, adres, kapitał, renta, waliza
    • do IIWŚ franc. językiem dyplomacji
  • rosyjskie
    • nasiliły się w XIX w.
    • mig, robotny, łakomy (smaczny), znojny (upalny)
    • kalki frazeologiczne: okazywać pomoc (nieść pomoc), przyczyniać straty/szkody (przyprawiać o straty/szkody), przyjmować udział (brać udział)
  • niemiecki
    • zapożyczenia wyrazowe szybko się wycofały, np. bahnhof
    • zapożyczenia znaczeniowe, np. zapoznać (nie docenić, nie poznać się), zdradzać (objawiać)
    • kalki wyrazowe i frazeologiczne: czasopismo, duszpasterz, językoznawstwo, odszkodowanie, parostatek, parowóz, rzeczoznawca, wypośrodkować, wyciągnąć wniosek
    • urzędowa odmiana polszczyzny, np. germanizmy składniowe: w odpowiedzi na coś, w załatwianiu czegoś, w posiadaniu czegoś
  • angielskie
    • do końca XVIII w. brak bliższych związków
    • wpływy angielskie w romantyzmie: z pierwszej poł. XIX w. -> befsztyk, bokser, dog, dżentelmen, klimb, komfort
    • nasilenie pod koniec XIX w., zwłaszcza w początku XX w.; rozwój techniki, sport, turystyka, gospodarka: mecz, lunch, lider, dżem, poker, rower, skecz, sport, weekend, bekon, hokej

200k wyrazów ma polski niewyspecjaliowanych i nienacechowanych, a przeciętny człowiek człowiek korzysta z kilkunastu tysięcy. 

HLP 21.05.2024

 Janka - G. Zapolska

Wyjście spod klosza, rozpoczęcie życia na własną rękę. Ciężki początek - ciężko Jance w jej świecie, w świecie arystokracji.

Brak kompetencji - niewyrobiona emocjonalność, niewyrobiona inteligencja. 

Janka na początku - dzikuska, dzikie dziecko, niepełnowartościowe członkinie rodu - kobiety, duch - zmarnowanie rodu, owady - coś denerwującego, irytującego.

Ojciec to fundament problemu. Stały punkt odniesienia. Skupiony na tradycji, przedłużenie rodu zniewoleniem, szaleństwem, fiksacją. Oderwany od rzeczywistości. Nie pasuje do tego świata, w którym się znalazł. Zbyt skupiony na tradycji, przeszłości, by odnaleźć się w czasie. Przekaziciel tradycji - według siebie strażnik, niezłomny i konsekwentny, twórca tożsamości. 

Łęcki też był niedzisiejszy - nie ignorował córki, traktował ją jak człowieka, emocjonalnie nie jest wybrakowany. Nie ma pękniętej relacji rodzicielskiej. 

Podolski jest już socjopatą. Udaje, że jego córki nie istnieją. Niektórzy uznają, że jest zbyt ekstremalny i przez to mniej prawdopodobny. 

Jego niechęć narzucona. Konieczność konkretnego wychowania, okrutnego, zupełne odżegnanie się od kontaktu z dziećmi. Z Justynem też nie ma dobrego kontaktu. 

Syn banalny, trąci brukiem. Ojciec wyniosły, owionięty pogardą do świata. 

Nieuzasadniona złośliwość. Justyn i Podolski robią sobie na przekór. 

Zależność pieniężna Justyna od ojca to jedyna zależność. Ma przywilej kłótni z ojcem, np. o pieniądze. 

Metaforyka grobowcowa w domu Podolskich.

Zachwyt Janki nad światłem prześwitując i migotającym w świetle liściu, włosach ukochanego. Jasność Kuniewicza też ma w sobie ciemność. 

Edukacja i poświęcenie także kryją w sobie mrok.

Motywacje Janki: miłość

Jasność też oślepia, parzy, nie jest jednoznacznie dobra. 

Rusiecki wydaje się Jance fajniejszy na tym balu. Traktuje ją na równi, włącza ją. Jest jakaś intymność w tym, że opowiada o usprawnieniach na swoim majątku to coś odświeżającego dla Janki wychowanej w toksycznym milczeniu. 

Rozpoznanie Rusieckiego jako kanalię i opresora, który narzuca się młodej kobiecie, szwaczce. Czuje w tym urazę dla całego rodzaju kobiecego. Zdolność współodczuwania. 

Szwaczka przyszywa koronkę. Janka widzi w lustrze siebie i ją. Lustro jako możliwość zdystansowania i spojrzenie spoza siebie. Lustro to fundament rozwojowy - moment identyfikacji siebie to moment konstytuowania jaźni. 

Janka - jasna, szwaczka - ciemna. 

Szwaczka zostawia dzieci same; to mogłaby być Marta.

Szwaczka jest słaba, chora, zielona. Zdrowa bladość Jagny vs zielonkawa, zgniła bladość szwaczki. 

Pierwotność wypracowana. Musi pozbyć się nabytych nawyków i wraca do tradycji empatii, bycia troskliwą wobec bliźnich. Jest w tym pierwotna, ale musi się do tej pierwotności dokopać. 

Obmycie nóg - zdobycie wrażliwości. Jasność sukni zamieniona na jasność własną.

Empatia uznawana za histeryczność. Empatia zdobywana w trudnych okolicznościach.

Janka jako wariatka vs bohaterki zakładu paryskiego.

Wariatki są w jakiś dziwny sposób szczęśliwa. Ona nawet w swoich stanach nie ma wyzwolenia od bólu i cierpienia. Jest zbyt świadoma, by zatracić się w szaleństwie. 

W swym szale staje się zielona zamiast bladej jak tamta szwaczka.

Wolność poprzez śmierć Podolskich. Oni nie mogli się zmienić. Zmierzch dekadentów, umiera jakieś pokolenie - nadzieja na coś nowego. 

poniedziałek, 20 maja 2024

Uczeń SPE 20.05.2024

 Połączenie ćwiczeń ortograficznych z jednoczesnym kształceniem prawidłowej dykcji. 

Bajka ortograficzna - Na ratunek Literkolandii, Anna Halduga-Stalmach i Katarzyna Narska???

Zabawa z ortografią - E. Polański


Bingo ortograficzne - fajny pomysł na poprawę sprawdzianu.

  • zapamiętanie pisowni
  • kształcenie pamięci słuchowej
  • kształtowanie percepcji wzrokowej
  • koncentracja uwagi
  • integracja procesów percepcyjno-motorycznych


Zadania i rola nauczycieli - filary wspólnego sukcesu

Rozwiązania praktyczne z dziećmi cudzoziemskimi -> TEMAT KOLEJNY OBA TEKSTY PRECZYTAĆ 
1 moduł opracować!!!!!!!!

środa, 15 maja 2024

Metodyka 15.05.2024

 Mechanizm analizy jest taki samym w tekstach poetyckich.

Nie chodzi o kolekcjonowanie wiedzę o to, czym jest tekst poetycki (anafora, akcent, rym, rytm, epitet) - to nie pomaga interpretacji tekstu. Są one ważne dopiero, gdy pomagają zrozumieć tekst i dają narzędzia, aby mówić o nim. 

Logiczne następstwo wprowadzania pojęć - niekoniecznie zaczynać od metafora - od stwierdzeń typu "dziwne słowa", "dlaczego dziwne?" do metafory.

Możliwe problemy

  • niezrozumienie relacji nadawca-adresat
  • pomijanie niezrozumiałych fragmentów
  • sprowadzenie symboliczności do dosłowności
  • czytanie tekstu - linijkowe
  • powiązania między kolejnymi elementami utworu
  • niekompetencja językowa - nie potrafi powiedzieć tego, co wie


Opis puszczy białowiejskiej - opis miejsca, opozycja do tekstu poetyckiego (na ile w ogóle jest?), perswazja, różnorodność w świecie i przyrodzie
Intencja tekstu -> intencja informacyjna (gatunki zwierząt, obszar, liczba gatunków, gatunki drzew, pomniki przyrody) - kierowana do turysty głównie, miłośnika przyrody
Dużo liczebników, nazwy geograficzne, nazwy gatunków, nazwy własne, wypunktowania, wyliczenia, wytłuszczenie najważniejszych informacji, śródtytuły, dużo równoważników zdań, rzeczowniki, 
Elementy perswazyjne - określenia wartościujące, epitety, 

Obraz przyrody: eksponowanie bioróżnorodności, zadziwia, podane dane, interesująca, ogromne zróżnicowanie fauny i flory, wyjątkowość (np. poprzez nadanie imion dębom -> personifikacja), 

Jakie są potrzebne kompetencje do odczytania? Myślenie przestrzenne, znajomość definicji rzeczowników, myślenie konkretne, 


Wychowanie afirmatywne (głównie w sp), wychowanie dramatyczne (w średniej) - daje to komplet. 

POMYSŁ NA LEKCJĘ O MATECZNIKU I NA LIPĘ;

poniedziałek, 13 maja 2024

Uczwń SPE

 Pisanie z komentowaniem

  • Umiejętność poprawnego pisania koreluje ze znajomością zasad ort. 
  • Reguły nie powinny być traktowane jako cel nauczania ale jako środek do osiągnięcia umiejętności ort.
  • Uczniowie z dysleksją powinni wykonywać wiele różnorodnych ćwiczeń utrwalających poznane reguły, aby ukształtowały się prawidłowe nawyki ort.
  • Metoda ta wymaga świadomego odwoływania się do reguł.

W zależności od potrzeb i celu ćwiczeń można zastosować komentowanie:

  • pełne
  • wydzielonych grup wyrazów
  • wybranych pojedynczych wyrazów

Dyktando w 10 punktach opracowane przez Martę Bogdanowicz:

  1. Umowa
  2. Wybór tekstu
  3. Komentarz ort.
  4. Zapisywanie
  5. Kontrola 1 - dziecko
  6. Kontrola 2 - dorosły
  7. Kontrola 3 - dziecko
  8. Kontrola 4 - dorosły
  9. Kontrola 5 - dziecko
  10. Poprawa

Prawo oświatowe - dostosowania: pomoc psych-pedagog., zajęcia specjalistyczne, warsztaty, porady, konsultacje, indywidualizacja metod pracy, dostosowania (zwolnienie z nauczania drugiego języka obcego, czas i forma egzaminowania) itp.

Indywidualizacja
  • indywidualizowanie przedziału czasowego
  • uzupełnianie wiadomości i umiejętności
  • zmiana zakresu i układu materiału
  • stawianie celów indywidualizacyjnych
  • dobranie najodpowiedniejszych metod i sposobów pracy
  • grupowanie uczniów wewnętrznie zróżnicowane (KREDKI I CZERWONE KAPTURKI????)

Uczniowie z dysleksją na lekcjach jp 
  • napotykane trudności - kryteria
    • staranność pisma
    • występowanie błędów ort i int
    • poprawne i płynne czytanie
  • nieproporcjonalność wysiłku w stosunku do oceny


Uczniowie z dysleksją na lekcjach języka polskiego

  • wydłużenie czasu lub zmnniejszenie liczby zadań na sprawdzianach
  • częstsze sprawdzanie wiedzy, ale z mniejszej ilości materiału
  • przygotowanie materiałów z uwzględnieniem przekazów wizualnych: tabele, wykresy, strzałki, podkreślenia, kolory - dla ucznia z dysleksją znaczenie ma myślenie obrazowe
  • częstsze kontrole zeszytu
  • pozytywne wzmocnienie psychologiczne o poszukiwanie efektywnych form pracy

Zeszyt ucznia:
  • większy format
  • sposób korygowania prac
  • schemat układu treści
  • sąsiadujące kartki dla jednej notatki
Na lewej stronie: zagadnienia wiodące, temat, zagadnienia omawiane na lekcji, ważne pojęcia, uwagi i dopiski ucznia na dole
Po prawej stronie: ciekawostki, pytania, mapy, schematy
Margines w zależności od ręki, którą pisze uczeń. 

Preferowane nielinearne formy notatki: schematy, diagramy, mapy problemów, myślografika, mapy myśli.

Dla uczniów z dysleksją wskazane są różnego rodzaju zabawy językowe:
  • gry słowne
  • loteryjki
  • domina wyrazowe
  • bingo ortograficzne
  • układanki
  • krzyżówki
  • rebusy
  • anagramy
  • quizy
  • szyfrowanie wyrazów
  • tworzenie obrazkowych słowniczków wyrazowych



wtorek, 7 maja 2024

WOK 07.05.2024

Rytuały

Kultura to przemoc, a rytuały mogą być sposobem rozładowania tej przemocy - sposobem radzenia sobie z przemocą kultury. 

Narkotyki dają skok, dają ucieczkę i pozwalają na ucieczkę od przemocy od kultury.

Co jest charakterystyczne w rytuale, co pojawia się w różnych jego formach? 

Rytuały zawsze opierają się na udawaniu.

Sztuki walki to udawanie przemocy rytualne; nie chcemy kogoś skrzywdzić. Godowe walki są trochę teatralizowane

Rytuał u swego źródła nie jest formą teatralną. 

Prelimenalna, limenalnej i postlimenalnej - rzedprogową, progowa i po przekroczeniu progu - rytuały przejścia czesto pozostawiają znaki na ciele, np. tatuaże, wycięte kawałki ciała, utrata zębów, wypalania. Neofita (pełnoprawny członek życia plemiennego) nosi na ciele takie formy zdobień. Za ich pomocą są łatwo rozpoznawalni i mogą łatwo zająć przysługujące im miejsce w hierarchii. 

Krzyżowcy i pielgrzymi do Jerozolimy w XIII w. mieli tatuaże jako świadectwo cielesnego odbytego rytuału religijnego.

Formy znaczenia piętnowania/naznaczania ciała za pomocą rytuału. 

W teatrze zmiany mają charakter odwracalny. Rytuał wymusza trwałe, nieodwracalne zmiany. Teatr mówi bardziej o tych, które da się odwrócić.

Przemoc kulturowa ma charakter nieodwracalny dla neofity. 

Poza tym rytuały pozycjonują społecznie neofitę, np. dzielą tych, którzy mają wyższy/niższy stopień wtajemniczenia. 

W kulturach mocno zlaicyzowanych ślady takich rytuałów przejścia, np. pasowanie na przedszkolaka, sakramenty (poza chrztem, bo trzeba być świadomym, ale sam chrzest włącza nas do wspólnoty - silne znaczenie hierarchiczne), matura, zakończenie roku szkolnego, obcięcie włosów po zerwaniu z chłopakiem, zrobienie tatuażu.

Cechy rytuałów:

  • powtarzalność, repetycja - dotyczy rytuałów indywidualnych, religijnych, społecznych
  • dają poczucie ulgi i bezpieczeństwa
  • dają poczucie przynależności
  • nie muszą być uświadomione
  • związane z konkretnym czasem i miejscem, konkretny wycinek czasu
  • narzędziem rytuału są najczęściej symbole
  • występuje w obiegu indywidualnym i społecznym
  • zostawia ślad emocjonalny (oraz może zostawiać fizyczny)

Źródła tragedii greckiej - to że pochodzą od rytuałów dionizyjskich jest nieaktualne od lat 50. Może być to zaledwie jeden z aspektów pochodzenia greckiej tragedii. Skąd to przekonanie o dionizyjskości tragedii? Teatr może spełnić ważną f. edukacyjną - płacono ludziom za to, że poszliby do teatru. Dużo pito alkoholu rozcieńczonego. Dla Greków teatr i przedstawienie teatralne nie miały nic wspólnego z Dionizosem. W XVIII w. pojawił się mit