TL 12.01.2024

 Miron Białoszewski - Działalność

Bohaterami są działacz i działaczka. 

Działalność i znaczenie tytułu. Działalność może być matematyczna, w tekście też będzie później dodawanie i odejmowanie. Matematyka buduje dramaturgię utworu. Działać, działanie, działalność odsyła do dramatu (dramat źródłosłowie - działanie). Jest to dramat o dramacie, autotematyczny. Przedmiotem akcji czyni działanie.

Jakie to działanie? Co robią bohaterowie? Rozsupłowują sznur. Są częściowo ubrani w kotary - są zrośnięci z teatrem. Sznur w trakcie przebiegu akcji - przeciągają się nim, owijają nim. Działania są skupione wokół sznury. Na końcu go wiążą - odwołanie do zawiązania od rozwiązania akcji.
Oprócz manipulacji sznurem: podnoszenie rąk do góry (Działaczka), odejmowanie do dołu. 

Na końcu: policzyło się? czy dramat się...? jest rozwiązanie czy zawiązanie akcji na końcu? Czy dramat się liczy, czy jest ważny? 

Niewielka scenka, która jest dyskusją o wadze dramatu - esencja dramatu. Działania matematyczne jako najbardziej podstawowe, będące w każdej sferze życia. 

Gry słowne, przerzucanie sylabami. 

Cechy dramatu, które są tu widoczne:

• podział na role
• didaskalia
• dialog
• tekst do wystawienia na scenie
• bohaterowie
• działanie - podstawowa materia dramatu
• słowa mają moc performatywną - są działaniem
• trójjedność
• brak nadrzędnego opowiadacza (instancji nadawczej): są bohaterowie i didaskalia, ale to wszystko
• świat kreowany na bieżąco przez bohaterów

Dlaczego nie jest to dramat klasyczny?

Nie ma chóru chociażby (Arystoteles). Gdyby przyłożyć wymogi innych epok wobec dramatu, dramat ten nie spełni ich. Możemy rozpoznać dramat i ciągle mówić o dramacie, nie możemy mówić o jego zagładzie, bo korzystamy z matrycy gatunku i przekształcamy go. Gatunki ulegają ciągłym przekształceniom. Kiedy utwór ujawni sprzeciw wobec jakiejś normy, przekroczy ją, to pokazuje, że gatunek żyje - pokazuje świadomość tego gatunku. Ujawnienie naruszenia normy pozwala na nieustanną reaktywację gatunku.

. 

Fenotyp i genotyp literacki

Fenotyp określa indywidualne niepodobieństwo i podobieństwo dzieła do innych konkretnych przekazów, a genotyp osadza dzieło w systemach norm tradycji. 

Genotyp to matryca gatunku, a fenotyp to indywidualna realizacja gatunku. Dzięki oparciu na genotypie, gatunek jest rozpoznawalny.

Autor znając konwencje, wie jak pisać. Musi też pisać w myśl jakichś konwencji. Odbiorca musi rozpoznać konwencję. Niemożliwe jest tworzenie poza konwencjami. Sama forma opowieści odsyła nas do narracji. Tylko rozpoznanie konwencji pozwala na zrozumienie tekstu. Utwór poza konwencjami (bardzo teoretyczny) nie wszedłby za pewne do obiegu, bo nie zostałby zrozumiany.

Tradycja literacka to forma istnienia przeszłości literatury w teraźniejszości. 

Sławiński - zbiór miejsc zajętych. Im więcej miejsc zajętych, tym lepiej, bo zwiększa to możliwości twórców współczesnych, którzy mogą korzystać i przekształcać tradycję. 

Tradycja literacka: projekcja diachronii i synchronii (Sławiński), tasowanie wartsw - tego, co było i wpisanie w teraźniejszość. 

Dynamiczny stosunek przejmuje wzorce i proponuje nowe wzorce, czynnie wpływa na sytuacje historycznoliteracką. Statyczny pozostaje bez kontynuacji, nie oddziałuje na kształtujące się procesy. 

konwencja – ponadindywidualne zwyczaje/ normy, decydujące o pojawianiu się i sposobach organizacji wszelkich rozróżnialnych elementów utworu, też: same elementy dzieła podległe owym zwyczajom i normom (definicja Sławińskiej). Konwencja istnieje w świadomości społecznej. Musi być znana twórcy oraz odbiorcy.

Skąd się biorą nowe konwencje? Biorą się z innych konwencji. Według Sławińskiej często są w opozycji wobec poprzednich konwencji. Są zgodne z panującym ideałem estetycznym. 

Konwencja czyni możliwą komunikacje między autorem a czytelnikiem. To jest jej główny cel.