HLP 13.10.2023 (Ballady i romanse)

 BALLADY I ROMANSE - 1822 r. - początek polskiego romantyzmu

• ludowość
• synkretyzm rodzajowy (ballada)
• manifest romantyczny
• młodość
• rewolucja??? czy na pewno?????

W. Hamerski - Nożyk w tyglu

Pierwiosnek

Za wcześnie jest dla tego kwiatka. Ja przygląda mu się z odległej perspektywy, a kwiatek pewnie wysuwa się. Zachodzi między nimi dialog.

Wątek autobiograficzny. Ja martwi się, jak kwiatek zostanie odebrany przez przyjaciół. Pierwiosnek to pierwszy utwór w Balladach i romansach. Mickiewicz odebrał klasyczne wykształcenie w Wilnie, a Jan Śniadecki był rektorem i rozsławiał cały uniwersytet. Ideologia klasyczna zakładała normatywizm.

Kim jest narrator?

Opisuje, co się dzieje, ale nie bierze udziału w tym dialogu. Stoi obok, jest obserwatorem.

3 postacie;

Narrator - obserwuje z góry, wyciąga własne wnioski

      /                    \

Ja ------------- Kwiatek

klasyczna        nowa część

część                poetycka (romantyzująca)

______________________________________

Wplatanie ciebie do wianka?

Dodaje nową część, kwiatka do swojej biografii. Przeplata biografię z poezją.

Hamerski stwierdza, że to nie jest bez znaczenia, że to pierwszy utwór. Pokazuje jak należy odczytywać ballady i romanse. To nie jest tylko sentymentalne zbieranie kwiatków uwu owo

Mickiewicz jako artysta-linoskoczek.

• serio czy nie serio
• spór wewnętrzny
• gra z samym sobą - osoba mówiąca tomiku można być utożsamiana z Mickiewiczem
• szuka balansu, szuka odpowiedzi na pytanie, kim jest jako pisarz, jakie są jego odczucia

Romantyczność

Pierwowzór starca - Jan Śniadecki

Empiryzm, metoda empiryczna jako element starej epoki.

Manifest poetycki romantyczności.

Kontynuacja Pierwiosnka, ale bez nieśmiałości. Ja jest już siebie pewne.

Narrator początkowo jest zdystansowany, a potem coraz bardziej staje po stronie gawiedzi, ludu.

Karusia pochodzi z ludu. Manifest romantyczny wypowiada Karusia. Lud wierzy w to.

Karusia przekroczyła barierę świata duchów. Jest w innej czasoprzestrzeni. Jest dzień biały, a dla niej pieje kur - dla niej jest noc.

"Widzę, oni nie widzą" - jest w swoim świecie, w innym świecie. Skarży się, że jej źle w ludzi tłumie.

Z kogo składa się ten tłum?

Prosty lud jej wierzy, odmawia pacierze, a jej źle.

narrator - stoi ponad

/                                    \

Karusia ------------------- Starzec

romantyzm                        klasycyzm

(Karusia widzi inaczej)    (empiryzm, poznanie zmysłowe

nie widać to nie ma tego)

____________________________

Zdaje się, że widzę... Gdzie?

Przed oczyma duszy mojej - Szekspir

Wyobrazimy to sobie, widzimy coś w sobie.

Narrator - 4x osoby

1. Początek - opis, sceptyczny
2. Upadek Karusi - opis, neutralny
3. Zmawianie pacierzy - utożsamia się z wiarą ludu
4. Staje się bohaterem - wewnętrzny spór

Czucie i wiara silniej mówi do mnie

Ma dwie alternatywy i jakby nadal się wahał.

Był romantykiem czy nie? Był w fazie przełomu.

Schlegel - artysta pisze jedną powieść przez całe życie i jest to biografia; Ballady i romanse to pierwszy rozdział romantycznej tej pisarskiej biografii. Są one bardziej romantyzujące. Mickiewicz przechodzi EWOLUCJĘ. Nie ma rewolucji

Świteź

Na początku opisuje jezioro. Romantyczny krajobraz.

Dwuznaczność opisu

• tafla jeziora - dwa księżyca, podwójność, dwa porządki, odbijamy się - JA1 i JA2
• scena, jest świadomy
• zwraca uwagę na romantyczny, piękny krajobraz
• ostrzega przed romantyzmem, światem nadprzyrodzonym - ma jakąś wiedzę, lud ma na niego wpływ, radzi by wezwać księdza
• zaprasza do romantycznej krainy, jest świadom literackiej konwencji i terenu, orientuje się w tym jak należy postępować z tym co nie z tego świata
• opis kobiety-straszydła - sam wydaje się zaskoczony, że jednak coś tam jest
• sam jest przerażony, sam drży - to go przeraża i fascynuje, wie i nie wie

Romantyk naśladuje naturę, chce zbadać swój własny świat, swoje własne wnętrze, które jest jego częścią.

Następne zajęcia -> To lubię i Dziady cz. IV

LP 13.10.2023 (Zamczysko w Otranto)

 Zamczysko z Otranto - Horace Walpole

Walpole totalnie odleciał i pisał, co mu przyszło do głowy.

The Gothic Revival - gotyckie odrodzenie, moda na gotyk i motywy średniowieczne.

• skojarzenia: architektura gotycka, zamczyska, mrok, duchy
• opozycja wobec klasycyzmu

Kenneth Clark - autor klasycznej monografii o The Gothic Revival. An essay in the history of taste.

Popularyzacja:

Popularyzacja gotyckiego nastroju w XVIII w. - istnieje jakiś schemat

• mrok, szarość, ciemność, noc, tajemnica
• światło przenikające przez szyby
• witraże, katedry
• duchy, groza, masakryczne wątki, wampiry

Odkrycie Il Penseroso Miltona i podziwu dla Szekspira.

Il Pensereso - chce podziwiać gotycką katedrę, przechadzać się po niej.

Gothic Revival zwany też jest Victorian Gothic oraz neoGothic.

Upowszechnia się historyczna wiedza, która prowadzi do historycznych wątków w literaturze romantyzmu, poszukiwaniem swojej historii.

Dzięki Walpole'owi i Zamczyska w Otranto słowo gotycyzm przenika do historii literatury jako nazwa rodzaju fikcji literackiej, charakteryzująca się specyficzną konwencją (podobną do Il Penseroso).

Prześmiewczy przepis z XIX w. -> zamiast domu zamek, zamiast niechętnego spojrzenia morderstwo, zamiast

Walpole był hrabią. Początkowo opublikował anonimowo. Na stronie tytułowej zaznaczył, że jest to tłumaczenie z włoskiego, bo obawiał się odbioru oraz dla klimaciku, że to jakiś zaginiony i tłumaczony tekst.

Przedmowa z II wyd. była traktowana jak manifest powieści gotyckiej.

Strawberry Hill - posiadłość Walpole'a stylizowana na zamczysko średniowieczne. Zgromadził tam ogromną bibliotekę, gdzie zdobienia imitowały gotycką architekturę.

14 lat przed napisaniem Zamczyska przekształcił ją w pierwszą neogotycką rezydencję magnacką. Było określane rezydencją-muzeum, bo podczas budowy studiował z architektami architekturę średniowieczną, by oddać jak najlepiej ten klimacik.

Rococo-gothic, bo Anglia nie miała swojego rokoko.

Walpole miał sen z zamkiem i olbrzymią ręką w zbroi. Zaczął pisać nie wiedząc o czym, na żywca. Element kreacji być może.

Impulsem do napisania był głód nadzwyczajności - cudowności i grozy - którego wyrazem jest sen. Sugerował, że był bliski zemdlenia z wrażenia. Sen inspirowany gotycką scenerią jego posiadłości.

Pojawia się motyw olbrzyma w powieści + jest rozszerzony, bo śmierć Kondzia.

W pierwszej połowie XVIII w. gotyk w Anglii i na Kontynencie był uważany za ponury i brzydki. Kojarzył się z wiekiem ciemnoty i zabobonów, barbarzyństwem, nieokrzesania ze względu na dzikość plemion germańskich, które doprowadziły do upadku Rzymu.

Trzeba mieć gust, by zachwycać się klasyczną literaturą, a namiętność by czuć gotyk. Gotyku się doświadcza wszystkimi zmysłami wg Walpole'a.

gloomth - specyficzna, mroczna, posępna atmosfera; można było taką uzyskać za pomocą witraży.

Szyszak - motor napędowy akcji, hełm rycerski, który wielki spadł znikąd i zabił Konrada - kieruje rozwojem wypadków.

Dla ludzi XVIII w. gotycki był Osjan i Szekspir.

Architektura gotycka pojawia się w świadomości estetycznej dzięki analogiom do literatury. Łączono ruiny gotyckie i gotycką architektury z klimatem tajemniczości i melancholijną zadumą. Ruina stała się miejscem refleksji nad minionym czasem, opuszczeniem, tajemnicą, przemijaniem. Ruiny zwykle opisywano w nocy, gdy święcił księżyc, cisza ew. sowa pohukuje.

Grażyna Królikiewicz - studium o znaczeniu ruin - XVIII i XIX w. motyw echa, opowieści, głosu jako emanacji minionego lub ukrytego życia.

Chodzenie po ruinach wymusza snucia opowieści. Puste ramy okien witrażowych to dla nich przestrzeń.

Caspar David Friedrich, Marzyciel, ok. 1835.

Zachód słońca - przemijanie, kres czegoś

Natura a kultura, upadek kultury, natura przetrwała, znaczenie natury. Roślinność zawłaszcza ruiny, kulturę.

Marzyciel - ostrołuk wyznacza marzenie, witraż którego nie ma, rama opowieści.

Dlaczego Walpole nazwał swoją powieść gotycką?

• rekwizyty charakterystyczny dla wieków średnich: lochy, zamek
• gothic ages - czasy niesamowite, cudowne, straszliwe -> dziwność, groza, elementy nadprzyrodzone
• tworzy nowy gatunek fikcji

Gothic łączony z kategoriami związanymi z rozkładem, rozsypywaniem, próchnieniem - moulder (?).

Gotyk w Polsce -> bardziej w architekturze, powstawały gothica ogrodowe, fasady, zdobienia.

Gotyk był w dramacie, powieści, poezji, architekturze, sztuce zdobienia ozdobów, sztuki piekne.

Moda na kolekcjonowanie staroci.

Trubaduryzm francuski - jasne, sielankowe, radosne oblicze, turnieje rycerskie, damy serca, takie rzeczy.

Powieść gotycka nazywana romansem grozy

• wątki romansowe - Teodor x Matylda, Manfred x Izabela, Teodor x Izabela, Fryderyk x Matylda,
• wątki grozy - zbrodnie

3 odmiany powieści gotyckiej

1. historyczna - Zamczysko w Otranto
2. sentymentalna Ann. Radcliffe
3. romans grozy - Mnich. Romans grozy

Wyznaczniki gotyckości

• atmosfera - elementy ruiny, rozkładu, rozpadu -> zniszczony zamek
• zainteresowanie przeszłością
• tajemnica - celem czytelnika jest rozwikłanie zagadki
• zbrodnia
• schemat bohaterów - dobrzy i źli (gotycki łotr i niewinna dziewczyna)
• udział duchów i zjaw -> szyszak, przodek Manfreda z obrazu, Alonzo Dobry, olbrzym,
• przepowiednia
• intrygi
• element boski, Kościół, mnisi -> ingerencja sił boskich, porządek boski
• melancholia
• malownicze ruiny
• posępne zamki
• mroczne pejzaże
• nieskończoność
• wzniosłość

TL 13.10.2023

 Nauka o literaturze i jej działy: historia literatury, teoria literatury i metodologia oraz krytyka literacka. Kompetencje teorii literatury. Czym jest teoria literatury; teoria literatury a poetyka, przedmiot badań teorii literatury, jej miejsce wśród innych dziedzin  literaturoznawstwa oraz innych nauk humanistycznych – forma pisemna;

Nauka o literaturze (literaturoznawstwo)

1. Historia literatury - bada wpływy, ustala fakty, kolejność zdarzeń, biografia autora, które utwory wpływały na jakie, wpływ historii
2. Krytyka literacka - z założenia subiektywna dyscyplina; opis dzieła lit. z własnego punktu widzenia; pozostałe to dyskursy naukowe
3. Metodologia badań literackich - nauka o metodach, sposobach badania, narzędziach badań dzieła literackiego; metodologii jest od zasrania;
4. Teoria literatury - szuka prawidłowości i reguł rządzących literaturą, tworzy modele, prawa i definicje

a) teoria dzieła literackiego

b) teoria procesu historycznoliterackiego

c) filozofia literatury - czym jest dzieło literackie

Ten podział (^) jest obecnie mniej widoczny.

Poetyka zajmuje się przede wszystkim badaniem nad cechami, rodzajami i strukturą. Jest mocno osadzona w analizie dzieła literackiego, kiedy teoria literatury skupia się przede wszystkim na sposobach jej rozumienia. Nie można interpretować bez analizy, jednak teoria to właściwie różne teorie czerpiące z filozofii, kulturoznawstwa, antropologii i socjologii.

 

Dydaktyka 12.10.2023

 Tożsamość dydaktyki

Decentracja - zgodnie z ustaleniami Jeana Piageta to zdolność do uświadomienia sobie, jak wygląda sytuacja widziana z cudzej perspektywy - jak ktoś myśli i jak postrzega rzeczywistość, np. kulturową.

Osadzanie zadań edukacyjnych w dostępnym dzieciom doświadczeniu pomaga im w nabywaniu umiejętności decentracji. Zadania edukacyjne muszą oddawać to, jak uczniowie doświadczają świat. Musimy osadzać zadania w ich umiejętnościach i możliwościach. Trzeba pamiętać, że nie każdy myli tak jak ja, a jak my będziemy o tym pamiętać, to dzieci też nauczą się decentracji.

Przykłady działań dydaktycznych bliskich sposobowi percepcji rzeczywistości przez dzieci (Kiedy dzieci się uczą?):

• język, którego używa nauczyciel jest dostosowany do nich
• wizualizacja informacji - kolory, animacje
• działania aktywizujące - działanie pobudza proces rozumienia
• pozytywne bodźce - nie mogą się bać, bo będą się źle uczyć
• nietypowość zajęć - zajęcia w terenie, zmiana otoczenia na przykład
• opowiadanie historii
• budowanie skojarzeń
• humor
• zabawa

Czym jest literacki gatunek? Jak to wytłumaczyć dziecku? baśń

• porównanie baśni ze względu na początek, bo wskazuje na nieokreśloność czasu i miejsca, niewielkie opisy oraz na koniec, bo happy end (ład moralny - wygrywa dobro)
• pytanie o przedmioty z niezwykłymi właściwościami, że zwierzęta i rośliny czują i myślą, postacie nie z tego świata wskazuje na elementy fantastyczne
• postacie fantastyczne i realistyczne -> terminy trzeba przełożyć, np. nieprawdopodobne i prawdopodobne -> gdzie łączy się nieprawdopodobne i prawdopodobne?

• mają wybrać, co jest baśnią na podstawie fragmentów
• mogą szukać elementów baśniowych w filmie animowanym/fabularyzowanym
• napisać samodzielnie baśń (w grupach lub indywidualnie)
• ułożyć z rozsypanki i ułożyć do kazdego przykład

• mówimy o prozie i tekstach prozatorskich
• legenda, mit - czym się różnią od nich?

Pytania prymarne w dydaktyce

• Jak przedstawić materiał w odniesieniu do indywidualnego doświadczenia i uprzedniej wiedzy ucznia?
• Jak włączyć nową wiedzę w szerszą strukturę?
• Jak zmierzyć przyrost wiedzy/umiejętności?

Jakie są źródła wiedzy nauczyciela?

Źródła wiedzy o nauczaniu

1. wiedza o uczniu - z jakim pracuje? jak myślą na danym etapie i mając jakieś doświadczenia?
2. wiedza przedmiotowa, polonistyczna zdobywana na studiach
3. wiedza dydaktyczna dotycząca całego procesu dydaktycznego

Czynności uczniów i nauczyciela się warunkują; są ze sobą powiązane.

M. Spitzer - neurobiolog

Nauczyciel musi znać się na swoim przedmiocie i być szczerze nim zainteresowanym. Bez entuzjazmu wobec niego, iskry w oku w trakcie mówienia wiele nie zdziałasz.

Dydaktyka ogólna - ogólna wiedza o procesie dydaktycznym, nauczania i uczenia się, dotyczy wszystkich przedmiotów; najogólniejsze zasady i metody, które sprawdzają się na wszystkich przedmiotach i poziomach

Dydaktyka szczegółowa - szczegółowa wiedza o procesie dydaktycznym, skupia się na konkretnym etapie i przedmiocie nauczania, np. polski w 4-8, nauczanie dorosłych

Metodyka nauczania - metody nauczania, sposoby nauczania, jest ukierunkowana na praktykę, działanie praktyczne, konkretyzacja dydaktyki szczegółowej

Metodyka języka polskiego - sposoby nauczania dzieci języka polskiego

Dydaktyka polonistyczna - uogólnienia teoretyczne na podstawie praktyki dotyczące języka polskiego; musi się jako całość zajmować językiem, kulturą, sztuką popularną, literaturą

D. Fish (Angielka), H. Broekmann (Holender)

" (...) nie ma teorii i modeli, które moglibyśmy zaoferować studentom jako gotowe odpowiedzi czy rozwiązania. Mamy jednak do zaoferowania strukturę pojęciową, która ułatwi rozwinięcie ich własnych poglądów, sposobów pracy i osobistych teorii".

na podstawie wiedzy dydaktycznej mamy budować własną metodykę - jest ona zależna od naszej wiedzy i tego jacy jesteśmy

W dydaktyce najważniejszy jest CEL (treści nauczania, metody służące celowi, formy organizacyjne, środki dydaktyczne)

Powtarzające się relacje o charakterze przyczynowo-skutkowym

Nauczanie-uczenie się -> charakter systematyczny/zamierzony lub przypadkowy/okazjonalny + samokształcenie

Warunki przybliżające do określonych rezultatów

Psychologia 12.10.2023

 Wykład (był) - 30h -> egzamin

Ćwiczenia (teraz) - 15h -> praca do przygotowania

Labki (później) - 10h -> praca do przygotowania

Zadania na Teams będą. Jakoś 3-4.

Jak nie ma jednego zadania, to ocena niżej.

Jak dwóch zadań nie ma, to brak zaliczenia.

Pani zalicza, gdy jest włożony w to wysiłek, jakaś praca no i po prostu zrobione. Jak nie zaliczy, to odeśle i poprosi o podesłanie raz jeszcze.

Duża dowolność co do formy, byle w jakiś sposób przetworzyć wiedzę. Bardziej zwracamy uwagę na włożoną pracę niż cokolwiek innego.

Na labkach tak samo będzie -> ok. 3 zadania i tak samo zaliczenie będzie wyglądać.

Obecność ciągiem z dwóch przedmiotów.

Może nas nie być raz na ćwiczeniach i raz na labkach -> łącznie 2 nieobecności.

---

TRENING TWÓRCZOŚCI

1. Trening myślenia twórczego (twórczość potencjalna, płynna)
2. Twórcze rozwiązywanie problemów (ukierunkowanie na cel, efekt)

3 wady

1. wybuchowość -> gdy przeleje się czara goryczy, umiem postawić na swoim i mam niewyczerpalne źródło determinacji
2. niecierpliwość
3. nieśmiałość

3 zalety

1. empatia -> można mną manipulować, łatwo daję się wykorzystywać i poświęcam samą siebie dla innych
2. szybkość uczenia się
3. skromność

Fizyka

• wzory
• prędkość
• siła
• wektor
• prawo archimedesa

Ma miłość przesyłam z siłą niemożebną i prędkością większą niczym prędkość światła po wektorze wprost do ciebie. Żaden wzór jej nie opisze, żaden człowiek nie zrozumie, bowiem prawo te - to nie jest prawo Archimedesa, aby każdy je rozumiał???????????????

WFPiK - 10x rozwinięć innych związanych ze studiowaniem

1. WFPiK - Walka Fatalna Przeraźliwa i Koszmarna
2. WFPiK - Wielka Fantastyczna Przedsesyjna Idealna Kawa
3. WFPiK - Wieczornie frajersko przypomniana idea kaca
4. WFPiK - Wesołość Frasujący Posesyjny Idiotyczny Krach
5. WFPiK - Wokalnie Fałszujące Pomocy Improwizacyjnej Krzyczenie
6. WFPiK - Wielki Fonetycznie Pisany Idiotyczny Kolos
7. WFPiK - Wampir Filologiczny Pracujący Intelektualno-Koszmarnie
8. WFPiK - Wydział Finalnego Płaczu i Kantowania
9. WFPiK - Wkurzająca Fanaberia Profesora Irytująco Klasycznego
10. WFPiK - Wielce Frustrująco Pisany Intelektualny Koniec

hałas

chaos

hlp

cyprian kamil norwid?

Pedagogika 11.10.2023

 Następne zajęcia 08.11.2023 XDDDDD

Dostaniemy zadanie w parach, które będziemy musieli zrobić. W listopadzie pogadamy o pracy zaliczeniowej.

---

Praca z klasą szkolną - etapy rozwoju grupy.

Różne sposoby pracy w zależności od tego, na jakim etapie jest grupa.

4 wyznaczniki, które powodują, że zestaw osób może stać się grupą społeczną:

1. Interakcje twarzą w twarz
2. Cel - skończenie szkoły, profilu itd.
3. Normy
4. Struktura
1. formalna
2. nieformalna

Kluczowe we wspólnym celu jest to, że podobieństwo celu indywidualnego nie czyni go celem grupowym. Grupę kierują cele wspólne, ukierunkowane na wspólne działanie. Sukces na początku integruje grupę.

Grupa na początku będzie konformistyczna, ugrzeczniona i nieautentyczna - będą udawać lepszych niż są. Działamy na początku na najwyższym stopniu swego społecznego rozwoju.

Specyfika klasy szkolnej jako grupy

• przynależność do zespołu klasowego jest przymusowa
• wspólne działania i sposób postępowanie w klasie w dużej mierze wyznaczane są przez kontekst szkolny
• struktury wewnątrz klasy czasem są narzucane z zewnątrz

w efekcie nie każda klasa szkolna stanowi grupę społeczną.

Dynamika rozwoju grupy

• 1. formowanie - dzieciństwo
• 2. burzenie - dojrzewanie
• 2/3. normowanie
• 3. utrwalanie - dojrzałość
• 4. wygaszanie - starość/śmierć grupy

Są pewne podobieństwa między funkcjonowaniem grupy w danym etapie a danym etapie życia.

1. STADIUM DZIECIŃSTWA
• celem jest zapoznanie się uczestników, zaaklimatyzowanie, poznanie otoczenia
• emocje uczestników: ciekawość, lęk, pobudzenie
• zachowania: konformizm, grzeczność, uprzejmość
• komunikacja od lidera do grupy i od grupy do lidera (zależność członków grupy od lidera, oczekiwania na "zatwierdzenie") - liderem jesteśmy my, wychowawcy, nauczyciele, będą pytać milion razy o to samo, żeby się upewnić o coś, czy dobrze rozumieją, bo potrzebują poczuć się bezpiecznie, a bezpieczeństwo dać im może tylko zatwierdzenie od lidera
• każdy zaciska zęby z tym, co mu nie pasuje, a dopiero potem zaczynają się konflikty - powstrzymują się od emocjonalnych reakcji, nie będą egzekwować swoich potrzeb i praw
• taki miodowy miesiąc uwu

• musimy dawać im przestrzeń, żeby uautentycznić, angażować w integrację - praca w grupach, w parach, integracje -> ale grupy muszą się wymieniać, bo inaczej się zamykamy i pracujemy zawsze z tymi samymi osobami

Rola lidera

• określanie kim jesteśmy, ustalanie celów grupowych
• ustalanie zasad - budowanie kontraktu (określanie granic, co możliwe, a co nie, kierowanie procesem tworzenia norm)
• organizowanie komunikacji każdego z każdym (gry/zajęcia integracyjne)
• monitorowanie zadań, bo sami się nie ogarną na tym etapie rozwoju; konsultować z nimi

2.  STADIUM DOJRZEWANIA; faza burzenia, konfliktu

• faza szturmowania (konfliktu i buntu) - podważanie celowości i sensu działania
• reakcje emocjonalne na wymagania - złość, niezadowolenie, niechęć
• podkreślanie różnic, roszczenia do dominacji - łączenia w podgrupy, krytyczne uwagi
• konflikty między różnymi typami osobowości
• podważany autorytet lidera
• krytyczna faza - czasem dochodzi do rozpadu grupy

Rola lidera

• doprowadzanie do ujawnienia emocji, pomoc w wyjaśnianiu kwestii spornych - lider powinien ujawniać i uznawać różnice zdań
• modelowanie konstruktywnych sposobów radzenia sobie z konfliktem - żeby nie było ataków ad personam, tylko ad rem
• przedefiniować procedury, role, formy podejmowania decyzji
• zachęcanie do omawiania współpracy grupowej
• "nie brać ataków do serca" - nauczyciele zbyt często biorą personalnie odpowiedzialność za ten etap zamiast go akceptować

FAZA NA PRZEŁOMIE 2/3; normalizacja, współdziałanie i spójność

• zespół zaczyna się zgrywać - pojawia się poczucie jedności, wzajemne wspieranie się normy grupowe
• początek planowania, współpracy nad zadaniem, krystalizują się standardy pracy
• wobec lidera - partnerstwo, współzależność i współodpowiedzialność
• rodzi się autonomia grupy - polepszanie stosunków (nasza grupa jest "najlepsza")

Rola lidera

• mniej mówić, więcej słuchać
• rzadziej narzucać formy rozwiązania problemów i zadań, raczej prosić członków o wyrażanie opinii
• modelowania akceptacji, konstruktywnego wyrażania emocji
• wspieranie grupowych form podejmowania decyzji

3. FAZA DOJRZAŁOŚCI

• elastyczność i funkcjonalność pełnionych ról
• podporządkowanie zadaniom - konstruktywna praca nad zadaniem
• wzrasta efektywność i jakość
• strukturalizacja grupy wobec zadania
• zagrożeniem jest stagnacja - poklepywanie się po plecach - grupa staje się formą bez treści

Rola lidera

• delegować - wspierać - udzielać informacji zwrotnych - nagradzać
• czasem być nieobecnym
• elastyczny, słuchający pomysłów innych
• modelować, dbać o jakość grupy (komunikacji, współpracy)

4. STAROŚĆ GRUPY; rozpad, śmierć grupy, wygaszanie

• emocje rozstaniowe - smutek, żal, poczucie porzucenia, straty (czasem obronnie - umniejszanie osiągnięć grup i nie doceniają zmian, które w nich zaszłyy)
• lider urealnia oceny - pokazuje, jak zdobyte doświadczenia (umiejętności) przydadzą się w życiu
• mniejsza motywacja do działania

Nie każda grupa przechodzi przez wszystkie fazy. Czasem wcześniej się rozpada lub wraca do poprzednich przez włączenie nowych członków grupy. Wiele zależy od nauczycieli. Grupa może się zafiksować na jednej fazie i jest to zazwyczaj na grupie 2, przez co się rozpada i nie może się już odbudować, bo już nawet nie mają ochoty, determinacji, by próbować to naprawić. Może zatrzymać się na etapie dojrzałości i nie wykazywać aktywności przy tym, przez co też się rozpadnie. Czasem grupa wraca do poprzedniego etapu.

---

Zadanie zaliczeniowe będzie w parach

• wybrać jedną rolę do omówienia w parze, pokazaniem tego jak funkcjonuje w grupie, dlaczego jest zasobem, dlaczego problemem, co moze z nim zrobic wychowawca,

Metodyka 11.10.2023

Bortnowski nawiązują do Ferdydurke, bo tam jest negatywny archetyp nauczyciela.

Klemensiewicz - jego mistrz, tworzy ideał nauczyciela, patetyczny styl, trochę przesadza.

Nauczyciel powinien być dobrym Rzemieślnikiem, ale nie może nie być czasem Erudytą. Nie można cały czas prowadzić lekcje z efektem wow, bo się uczniowie przyzwyczajają.

Komunikatywność, dobra prezencja, pogłębianie wiedzy, zainteresowanie uczniem i jego życiem, rzetelna wiedza i konsekwencja, empatia, wiedza merytoryczna, metodyczna, pedagogiczna i psychologiczna.

Główne określenia związane z lekcją (Z. uryga)

• epizod - lekcja jest częścią procesu dydaktycznego (musimy pamiętać, co uczeń wie, by budować dalszą wiedzę oraz w jakim celu budujemy)
• interakcja - między nauczyciel-uczeń oraz uczeń-uczeń
• konstrukcja celowa - lekcja musi być podporządkowana celowi oraz uporządkowana
• ciąg zadań - zadania muszą wynikać z siebie oraz być uporządkowane (od tego co zna do tego nie zna, od prostego do złożonego -> zasada stopniowania trudności)
• akt twórczy - pozwala się uczniom na wypowiedzenie swojego zdania, sam nauczyciel też tworzy lekcje

Wszystkie określenia się ze sobą łączą.

Lekcja to

forma pracy (Wincenty Okoń) - dla nauczyciela i uczniów

jednostka metodyczna (Maria Nagajowa) - 45 minut

akt nauczania i uczenia się (Zenon Klemensiewicz) - uczestniczy w tym uczeń i nauczyciel

sposób organizowania procesu nauczania i uczenia się (Kazimierz Sośnicki) - jw. ale metody

sekwencja interakcyjna (Zenon Uryga) - potrzebna jest interakcja

W opracowaniach często pada określenie humanistyki zamiast języka polskiego, bo to wstęp do wielu nauk humanistycznych, np. historii, kultury, filozofii itd. Szeroki zakres materiału.

Przed lekcją

• przygotowanie merytoryczne - rzeczowe, treści nauczania
• przyg. metodyczne - budowa lekcji, sposób opracowania treści nauczania, wykaz kształconych umiejętności i kompetencji, nauczanie musi być funkcjonalne i nie chodzi tylko o egzamin
• przyg. pedagogicznej - porozumienie i współdziałanie z uczniami - komunikacja, interakcja

Najważniejszy jest uczeń - to dla niego, przez niego, wobec niego dzieje się proces nauczania i uczenia się, to on jest podmiotem procesu dydaktycznego.

My jesteśmy najważniejszy przed lekcją. W ich trakcie trzeba wyróżniać pracę uczniowską, motywować ich i angażować. Nie mogą dominować metody podające.

Kompetencje nauczyciela:

• kompetencje wychowawcze - oddziaływania wychowawczego na uczniów, komunikacja, rozumienie problemów danego wieku, umiejętności nawiązywania kontaktów i utrzymywania dyscypliny (doradca życiowy)
• kompetencje merytoryczne - dotyczącego nauczania przedmiotu (doradca przedmiotowy)
• kompetencje metodyczne - dot. współpracy z uczniem, aktywizujące metody nauczania, techniki pracy grupowej, projektowej (doradca edukacyjny)

Nauczyciel z prawdziwego zdarzenia, uczy tylko jednego - jak się uczyć

                                                                        ~Martin Heiddegger

Strukturę lekcji wyznaczają:

• wiek uczniów - uczniowie będą na różnych etapach, mieć różną dojrzałość pomimo tego samego wieku
• cele
• treści - dobór odpowiednich, pomaga podstawa programowa, wyznaczniki co na danym etapie uczeń ma osiągnąć
• stosowane metody - metody podające czy poszukujące
• zadania dydaktyczne - zadania budujemy dla uczniów; musimy dobrać cele, treści i metody do uczniów; wymagać możemy tego, czego ich nauczyliśmy
• środki dydaktyczne
• ocena uczniów - informacja zwrotna dla ucznia, żeby mógł zlikwidować swoje niedociągnięcia

Rodzaje lekcji

1. PODAJĄCE - forma wykładowa, podawanie informacji, a uczniowie tylko słuchają, opowiadanie, opis - metody słowne
2. EKSPONUJĄCE - wieczorek poetycki, inscenizacja, dramat, lekcje wpływające na wrażliwość
3. ĆWICZENIOWE - praca w grupie lub samodzielna
4. PROBLEMOWE - uczeń w roli badacza
5. MIESZANE - korzystane z różnych typów lekcji (często się pojawiają)
6. SPRAWDZAJĄCE - egzekwowanie wiedzy

6 kroków przygotowania do lekcji

1. CO? Jakie treści będą realizowane? Jakie umiejętności będą zdobywane? -> na podstawie podstawy programowej tworzymy program nauczania
2. DLACZEGO? PO CO? Jakie są cele tych lekcji? Jaki ma być efekt?
3. JAK? Jakich metod i technik użyć, żeby poprowadzić lekcje?
4. JAK POMYSŁ WCIELIĆ W ŻYCIE?
5. JAKI BĘDZIE PRZEBIEG LEKCJI?
6. JAKIE ŚRODKI DYDAKTYCZNE I MATERIAŁY POMOCNICZE SĄ POTRZEBNE W LEKCJI?

Etapy lekcji - jej struktura

1. PRZYGOTOWAWCZY (cz. wstępna) - celem tej części jest zainteresowanie uczniów, podanie celów lekcji, po co to omawiamy
2. ZASADNICZY (cz. właściwa) - praca z materiałem, realizacja celu
3. PODSUMOWANIE, WNIOSKOWANIE (cz. końcowa) - uczniowie powinni wskazać, że cele są zrealizowane

Struktura lekcji

1. faza wstępna - ok. 5-10 min., czynności porządkowo-organizacyjne, sprawdzanie pracy domowej, nawiązanie do nowego tematu, uświadomienie uczniom celu lekcji
2. faza zasadnicza (realizacyjna) - ok. 30 mi., przyswojenie przez ucznia konkretnej wiedzy i umiejętności, stosowanie i przetwrazanie zdobytych umiejętności, uczeń ma różne zadania do wykonania
3. faza końcowa - ok. 5-10 minut, sprawdzenie i zebranie nabytych umiejętności, czy uczniowie przyswoili i zrozumieli materiał

Trzeba mieć jakiś cel, wiedzieć do czego dążymy. Cele muszą być konkretne oraz wskazywać kierunek działań.

Cele edukacji są formułowane przez politykę oświatową oraz świadomość nauczyciela. Do tego dochodzą oczekiwania rodziców i wychowanków.

O czym decydują cele lekcji

• planowanie lekcji i przekazywanie wiedzy
• zadawanie trafnych pytań (do uczniów) -> muszą być problemowe, odwołujące się do bliskich uczniowi rzeczy i muszą być zrozumiałe dla niego
• dobra prezentacja zrozumienia materiału -> uczniowie też muszą jakiś materiał przygotowywać, trzeba je angażować
• stopniowe zwiększanie trudności
• ocena postępów w nauce
• indywidualizacja metod pracy z uczniem

Cele dydaktyczne

1. poznawcze - dotyczące wiedzy zdobywanej, poszerzanej, ujawnianej
2. kształcące - dot. wykorzystania wiedzy w praktyce (mówienie, czytanie, słuchanie, pisanie, działanie)

Cele wychowawcze - uczą wartościowania, samodzielnych wyborów, odnoszą się do aksjologii, etyki itd.

Cele nauczania i kształcenia (Bolesław Niemierka)

• cele ogólne - kierunki dążeń dydaktycznych/pedagogicznych
• wyznacza je polityka oświatowa
• obligatoryjne
• długoterminowe i krótkoterminowe
• wieloznaczność, postulatywność, deklaratywność
• ideały, zadania
• podstawa programowa i program nauczania
• cele operacyjne - zamierzone osiągnięcia uczniowskie, musi być sprawdzalne

Cele szczegółowe

• operacyjne i nieoperacyjne
• my je ustalamy
• wyznaczają tok lekcji
• są narzędziem oceny
• konkretność, szczegółowość
• konspekt lekcji i scenariusz lekcji

Struktura celu operacyjnego, np. uczeń wskazuje 3 epitety w wierszu

1. opis zachowania ucznia
2. sytuacja sprawdzania
3. standard osiągnięć