Ślepcy - Maeterlinck
Dlaczego czytelnik wie ta mało? W jaki sposób człowiek pozbawiony wzroku widzi?
Ślepcy są na wyspie od wieków. Wszyscy byli już ślepcami, kiedy tu przybyli.
Jaki jest sens symboliczny ich ślepoty? Może niewierzący, którzy odwrócili się do Boga, a ksiądz to Jezus, który nie jest w stanie ich poprowadzić, pies to natura, wyspa to coś chwilowego, a morze to życie. W ten sposób jest interpretowany ten tekst. Maeterlinck często wykorzystywał metaforykę chrześcijańską.
Dziecko jako Jezus, bo jedyne widzi Boga?
Nastroje dekadenckie, katastroficzne. Człowiek zmarnowany, dekadent, pozbawiony wartości i chęci życia, patrzy na przyszłość z lękiem (Przerwa-Tetmajer, Koniec wieku XIX).
Portret Doriana Graya - Oscar Wilde
O. Wilde - 16.10.1854-30.11.1900
- poeta
- prozaik
- filolog klasyczny
- dramatopisarza
Podobno był obdarzony niezwykłą urodą - miał klasyczne rysy.
Można go uważać za teoretyka sztuki wyrafinowanej.
Szybko zdobył rozgłos jako autor artykułów, recenzji, esejów, bajek, nowel i powieści. Mówiono o nim jako mistrzu dowcipu i paradoksu ("lord paradoks"). Dopiero później zaakceptowano jego sztuki teatralne.
3 miesiące przed publikacją Portretu, Wilde poznał lorda Alfreda Douglasa i przedstawił go swojej żonie. Lord Douglas dopuścił do publikacji listów wysłanych mu przez Wilde'a. Zniszczyło to jego reputację i egzystencję. Listy były mocno zażyłe, nawet można powiedzieć, że erotyczne. Wilde był nawet szantażowany z ich powodu. Część z tych listów miało charakter utworów poetyckich. Doszło do skandalu obyczajowego.
Ojciec nie mógł pogodzić się, że Wilde miał romans z mężczyzną. Nawet napisał wizytówkę z błędem ort. do lorda Douglasa. Za jej sprawą wydało się, że Wilde miał romans z mężczyzną.
Obyczajowa kampania przeciwko Wilde'owi. Wypierano się znajomości z nim, palono dawną korespondencje, zdejmowano z afiszów jego sztuki, pogorszyła się jego sytuacja materialna.
Trafił do więzienia, gdzie były złe warunki. On sam był słaby, delikatny, przez co zachorował. Początkowo oskarżono go o symulowanie słabości, ale ostatecznie trafił nawet do infirmerii.
Jego bliscy próbowali go uwolnić, ale wszystkie zabiegi o przedterminowe zwolnienie, ale nie wyszło. Ponadto 2 lata ciężkich robót, na które go skazano, było dla niego wyzwaniem. Kazano mu korzystać z konopii wówczas.
Wielbiciele twórczości Wilde całują jego grób. Postawili szybę, to całują szybę XD.
1890 r. -> wydanie Portretu... w miesięczniku; główna publikacja w magazynie. Przez proces budził ten utwór spore zainteresowanie.
Od razu spotkała się z falą krytyki i okrzyknięta skandalizującą. Przyczyniła się ostatecznie do zyskania przez Wilde'a reputacji pozbawionego moralności, geja i dandysa.
Co to dandyzm? Z czym kojarzymy to zjawisko?
Osoba przesadnie dbająca o swój strój i wygląd (wyszukany, wyrafinowany, ekstrawagancki). Nadmiernie dba o kurtuazję, swoje maniery itd. Swoje życie kreuje jako dzieło sztuki. Elegancja ducha i ciała. Wiąże się to z warstwami wyższymi. Oryginalność w ubiorze i zachowaniach.
W 1815 r. w wyższych warstwach społeczeństwa angielskiego wykształca się styl dandy, czyli fircyka.
Jako przykłady dandysów wskazuje się na O. Wilde'a, Boudleara (?), Byrona, a także na gruncie polskim Słowackiego.
"Sądziłem, że wy, dandysi, nigdy nie wstajecie przed drugą i nie pokazujecie się przed piątą" (PDG, lord Fermor) -> wieczory/noce spędzali w kawiarniach, na spotkaniach itd.
Dandys nie podlega kanonom mody, przeciwnie - to on je wyznacza.
- miłość do modnego stroju
- początek z mody
- doktryna elegancji i oryginalności
- moda przekształcona w duchowość
- strój najwyższą wartość, formę, czyli duszę dandysa
Beau Brummell (George Bryan Brummer) - podobno najsłynniejszy dandys, wzór dandysa i punkt odniesienia dla innych. Ikona mody, która wyznaczała trendy. Wprowadził skromniejszy, skrojony do ciała, dopasowany ubiór. Przyozdabiał swoje stroje apaszką, fularem wiązanym jak krawat. Ciemne garnitury. Przypisuje się mu wprowadzenie do klasycznej mody męskiej współczesnego garnituru z wiązanym krawatem.
Wilde po kontrowersjach postanowił zmienić pierwszą wersję powieści i przeznaczyć ją do wydania w formie książki. Dokonał istotnych poprawek, złagodził i usunął aluzje do homoseksualizmu, które były najbardziej oburzały czytelników i krytyków.
Wilde o swojej powieści miał powiedzieć, że to jego artystyczne credo, że on sam ma coś z Basila Hallwarda, Lorda Henry'ego Wottona i Doriana Graya.
Według niego negatywny odbiór wiązał się z powierzchownym przedstawieniem jego wnętrza. postanowił nadać mu więcej realizmu, zawarł nawet krótką historie jego pochodzenia. Dodał także zbiór myśli i aforyzmów jako wstęp do utwory, które miały być jego odpowiedzią na zarzuty krytyki i wprowadzić czytelników do sposobu postrzegania sztuki zawartego w utworze - estetyzm.
Tłumaczka nie podpisała się pseudonimem - Maria Feldmanowa w 1906 r. podpisała się jako M. Kreczowska. Drugie wydanie zmienia "portret" na "obraz" + poprawiono błędy.
Przedmowa Wilde'a:
- Jakie są zadania artysty?
Artysta ma zarobić na siebie oraz ma pełną wolność twórczą. Artysta może wyrażać wszystko.
- Czym jest sztuka?
Sztuka powinna być abstrakcyjna i piękna. Sztuka jest istotna sama w sobie. Nie musi być egalitarna. Ma być istotna sama dla siebie i dla artysty. Odzwierciedla widza, a nie życie. Nie ma książek moralnych i niemoralnych - są napisane dobrze i źle. Książka sama w sobie nie ma moralności, to czytelnik o określonej moralności ją ocenia.
Fakty z życia i bohaterowie:
Dorian Gray - efekt mezaliansu, spadkobierca bogatego lorda, wychowywany przez dziadka-tyrana po śmierci matki, bardzo piękny młodzieniec, nie starzeje się.
Bazyl Hallward - malarz, introwertyk, spotkanie z Dorianem to dla niego przeznaczenie, ma określoną moralność, stateczna postać, Dorian jest dla niego całą jego sztuką, zwraca uwagę na jego piękno, młodość, wspaniałość. Bazyli był zakochany w nim. Romans artystyczny, wiele deklaracji od strony Bazylego.
Lord Henry Wotton (Harry) - przewodnik niemoralności, relacja mistrza-ucznia trochę, Henry wybiera przyjaciół dla piękności, trochę traktuje go jako trochę eksperyment, do czego może go doprowadzić, jest próżny,
Gray na początku nie myśli o sobie jako pięknym. Dopiero pod wpływem Bazylego i Henry'ego uświadamia sobie swoją atrakcyjność oraz idącą za tym siłę młodości i wyglądu. Henry uczy go jak żyć w pełni. Co to znaczy żyć w pełni? Hedonizm, piękno, wygląd, brak moralności, młodość.
"Ja jestem dla ciebie ucieleśnieniem tych wszystkich grzechów, do popełnienia których nie masz odwagi" - Lord Henry Wotton do Doriana Graya.
Dorian ma plastyczną osobowość, daje się formować. Słowa Henry'ego mocno go dotykają, poruszają jakąś strunę w nim.
Portret - co o nim wiemy? Dlaczego jest piękny?
Jest na nim Dorian Gray + jest to najwspanialsze dzieło Bazylego Hallwarda.
Portret ostatecznie przebudza w Dorianie próżność ostatecznie. Prosi, aby jego uroda i młodość pozostały, aby to portret się starzał. Tak się dzieje. Jest zazdrosny o piękno i nieprzemijalność portretu.
Portret jako zwierciadło duszy
Symboliczny obiekt, nadrzędny element życia bohatera, systematyczna, powolna uroda - starzeje się, szpetnieje, gnije. Wszystkie podłości popełniane przez Doriana zapiszą się na obrazie.
Dorian ma być artystą życia. Ostatecznie prawdziwym artystą nie jest Dorian, ale Wotton.
W obrazie realnym i malarskim Doriana zbierają się wszystkie pragnienia Wottona - obserwuje realizacje własnych pragnień i jego upadek.
Przełomowy moment eksperymentu - powieść o paryżaninie, hedonisty - jest to powieść "Na wspak". Wilde uważał to za wspaniałą powieść.
"Na wspak" - powieść bez akcji, rozkosz indywidualna, zmysłowa, zamyka się w domu w świątyni pięknych rzeczy i gnije po środku. Pokazuje jak żyć na wspak, pod prąd. Elementarz dandysty.
Żółty papier - The yellow book - A. Beardslay (grafik, autor ilustracji The yellow book).
Zatruł się książką. Dostał świra na jej punkcie totalnego. Inspirował się nią jak poradnikiem najlepszym.
