Psychologia 02.02.2024

 Konfrontacyjny komunikat JA

1. Opisz, czego doświadczam i co widzę -> fakty.
2. Nazwij emocje.
3. Skutek - to, co robisz wpłynie na mnie.

HLP 26.01.2024

 Ksiądz Marek

Kwestia żydowska, podkreślana tożsamość żydowska Judyty. Naród polski vs naród żydowski = narody zniewolone i wybrane. 

Akcja dramatyczna dotyczy obrony Baru - ostatni punkt oporu w dramacie (w rzeczywistości trwała dłużej). Czas Zielonych Świątek. 

Judyta i Kossakowski. 

Kossakowski jest konfederatą, szlacheckim awanturnikiem. Jest zachwycony urodą Judyty, dopuszcza się napastowania seksualnego. Jest odpowiedzialny za śmierć jej ojca - pośrednio, bo wydał umówiony znak przez przypadek, który miał wydać na śmierć. Przemiana z awanturnika i złodzieja, który ukradł pieniądze konfederacji. 

Judyta zdradza tajemne przejście, wpuszcza Rosjan do Baru w zemście za śmierć ojca. Jednocześnie jest zafascynowana osobą Księdza Marka - to jej dowódca duchowy po śmierci ojca. 

Walka Boga ST i NT -> przejście do NT; zmartwychwstanie jakieś.

Bar grobem starej Polski, lekcja dla Polski współczesnej. Zdają sobie sprawę, z tego, że znajdują się w grobie. Nieokreślona jest sytuacja ontologiczna postaci. Śpiewający Pieśń Konfederatów są jakby jednocześnie w grobie oraz wracają z walki. Bohaterowie mówią o tym, jakby wiedzieli, co się stanie później - apokaliptyczne klęski narodowe - świadomość wykraczająca poza powstanie listopadowe nawet. 

Tradycyjne romantyczne myślenie jako o konfederacji barskiej, która otwiera ciąg insurekcji - antyrosyjskich wystąpień zbrojnych. 

Bar to jednocześnie Betlejem i Golgota - narodziny i śmierć Chrystusa, podwójność, dwoistość aksjologia i wizja Jezusa. 

Wykładnia mesjanistyczna w Księdzu Marku - w stosunku do Dziadów cz. III. 

1. Mesjanizm sarmacki (W. Kochowski)
2. Mesjanizm późnooświeceniowy (koniec XVIII/XIX w.) - Woronicz 
3. Mesjanizm romantyczny 
1. mesjanizm parakletyczny - od paraklety - nie jest narodowym mesjanizmem, jest filozoficzny, jest uniwersalny i odnosi się do ogółu ludzkości (Cieszkowski)
2. mesjanizm poetycki - ekspresje literackie, np. Mickiewicz i Dziady, Słowacki i Ksiądz Marek

Poszukiwania metafizycznego działania, badanie duszy narodu. 

Mesjanizm w Dziadach to głównie w Widzeniu ks. Piotra.

Słowacki uczynił z męża, proroka, księdza postać kluczową. Interpretuje historię. 

Mesjanistyczna wykładnia. Jak Słowacki został mesjanistą, pomimo oskarżania 10 lat wcześniej Mickiewicza o pasywność i usypianie mesjanizmem? 

Ksiądz Marek ma cechy przywódcy i wodza. Tworzy mit wodza i żołnierza, nawet pomimo nie bycia żołnierzem. Czynny udział, czynne poświadczenie swych poglądów. Jest niezłomny. Potrafi czynić cuda: biczownicy sami dostają, płonie szpital chorych na dżumę i ks. Marek przychodzi do nich, dając zbawienie. Najwyższy stan duchowego zaangażowanie i przeżywania - egzaltacja - on popada w egzaltację. Jest mistykiem. Na jego życzenie wybuchają/strzelają armaty. Popłoch i pokora wzbudzone jego postacią także u Rosjan. KS. MAREK TO MĄŻ BOŻY.

Nie jest tu eksponowana niewinność Polski. Ks. Marek jest ofiarą i składa z siebie ofiarę, ale to on jeden. Polacy jako zbiorowość nie wypadają idealnie. Patrz: Kossakowski awanturnik, zabijaka i złodziej, Puławski jednoznacznie pozytywny i to tyle; poza tym się kłócą, chcą opuścić Bar.

Połączenie mistyki ze skrajnym naturalizmem, wiele okrucieństwa. 

Na końcu umiera ks. Marek. Wskrzesza zmarłych w pożarze. 

TL 26.01.2024

 Tragiczność wg Schelera wynika z wyboru między dwoma wartościami dodatnimi - równorzędnymi, wysokimi. Tragizm to istota bytu, a nie tylko kategoria estetyczna. By doszło do tragizmu, wartość musi być zagrożona. Tragizm przychodzi z zewnątrz, z istoty świata - jest w nią wpisany. Zawsze spotkamy go, w naszym życiu. Tragizm pojawia się w sytuacjach egzystencjalnych, np. śmierć, zwłaszcza śmierć dziecka, będąca w nienaturalnym porządku świata, niepełnosprawni, Jezus jako tragiczna postać, który musiał umrzeć (o ile nie traktujemy jej jako religijną), wypadki jakieś

Arystoteles odnosi swoją koncepcję tragizmu do odbiorcy (katharsis) oraz przede wszystkim do postaci, bohatera dramatu, a nie rzeczywistej postaci. Skupia się na kreacji artystycznej, dziele sztuki - kategoria tylko estetyczna. 

Arystoteles - estetyka, Scheler - egzystencjalizm.

Lalek - Z. Herberta

Baba ślepa - wieszczka ślepa kinda, dramatyczny.

Reportaż, słuchowisko vibe, reportaż PRLowski. 

I część obraz świata przedstawionego - tło świata. Miasteczko trochę martwe, uśpione, senne. 

Rozmowa z Kierownikiem, który szczegółowo opisuje zakład. Jego język brzmi jak wypowiedź polityczna, przygotowana, jest w stylu komunistycznym, nowomowa sprawozdania, bardzo sztuczny język. 

Wypowiedź poety, który akurat przypadkiem spotyka reportera i przypadkiem ma wiersz. Wyreżyserowane.

Świetlica niby ukończona, ale nie ma okien, więc nie można korzystać. Wszyscy chodzą do Stodoły - takiej gospody, spelunki, knajpy.

Stodoła - miejsce akcji II części. Przejście do węższego ujęcia z szerokiego. 3 osobne dialogi, które dzieją się jednocześnie, one się przeplatają - 3 rozmowy, które są na przemian + głos z radia, lekcja francuskiego. 

Ubieranie do snu - cz, III; nawiązanie do Grochowiaka rozbierania do snu, gdzie jest destrukcja po śmierci, a tu proces przygotowania, żeby tej śmierci nie było widać.

3 miejsca i czasy: przyszły, teraźniejszy, przeszły; prosektorium, 

Czy ktoś ma klucz? Czym jest klucz? Symbol. Klucz do rozwikłania tajemnicy jego śmierci?

Śmierć niepokazana, dowiadujemy się o niej z rozmów. Nie jest rozstrzygnięte, kto jej dokonał i dlaczego. 

Śmierć tragiczna - śmierć niezawiniona, bez jego udziału. Jednocześnie śmierć przypadkowa, zdeprecjonowana, bo przez głupotę i przypadek. 

Matka, refreniczne wstawki, lament - podkreślenie jego niewinności, był młody.

Metafizyczność i naturalizm śmierci, nobitylizowanie śmierci, a z drugiej strony fizjologiczny obraz, negatywny. 

Tragedia w sensie egzystencjalnym. Pozostaje to jakoś nierozwiązane. Gatunkowo nie jest to tragedia - nie spełnia cech gatunkowych, łamie decorum, zasady itd. 

HLP 26.01.2024

 Antymisteryjność Kordiana

Dramat religijny: akceptacja nadnaturalnej motywacji, teocentryczność, koncepcja losu człowieka jako dramatu poszukiwania zbawienia, centralna postać Jezusa w przebiegu akcji, obraz ładu świata. 

Wszystkie w Kordianie są podważane lub weryfikowane. 

Między misteryjnością Dziadów a ironicznością Balladyny. 

Złudność, iluzyjność, nieszczerość bohaterów wyrażone za pomocą elementów metateatralnych (ramy teatralnej). 

• Prolog - ścieranie się idei, sacrum i sceniczne, ironiczne profanum, władcą jest poeta-kreator, a nie Bóg czy Szatan, 

Szatan ma większą moc tworzenia niż w Dziadach czy Fauście. Tworzą także ludzi bez kontroli Boga. 

Ironia stworzenia. Chaos świata.

Kordian chce odnaleźć związek z transcendencją, harmonię świata, Boga. Na ile to walka o jego duszę, a na ile to? To czego poszukuje to podstawa misteryjnej kreacji świata. 

Pragnienie i niemożliwość dostąpienia do udziału w organicznej całości. Świat jest pokawałkowany, niespójny, martwy. Świat pozbawiony kierunków, niepełny, zagrożony pustką. 

Podróż nie tyle poszukiwaniem wartości, ale konfrontacją z młodzieńczymi marzeniami, popadaniem w zwątpienie, traceniu iluzji. Podróżnik to chłodny obserwator - nie nawiązuje żadnych więzi. Świat, na który napotyka to karykatura rzeczywistości, a tej prawdziwej nie można odnaleźć. 

Teatralne spektakle Kordiana natchnione nie przez Boga, ale raczej przez pychę i Szatana.     

Rola Grzegorza, który jest stały pod względem wartości i wprowadza postać Archanioła Michała walczącego ze smokiem, dostępuje wizji. Wizja Winkelrieda Kordiana to jej szatańskie odbicie. Grzegorz to stałość, stary świat patriotyczny, pewność, brak ironii. Wychodzi od niego nakaz budowanie swej egzystencji na bólu i smutku - cierpienie ma swój sens. Pamięć narodowa, połączenie religii i historii w jego wizji. 

Zaprzeczenie dwupłaszczyznowości i dwuwymiarowości, brak obecności Boga, dramat nieteocentryczny. 

Czas dramatyczny dąży do sądu, apokalipsy. Brakuje wiary w połączenie przyszłości, która połączyłaby historię i myślenie eschatologiczne. Historia to domena szatańska, ciemna, nie ma wyjścia i zbawienia, jest nieprzejrzysta. Inaczej w przypadku Grzegorza, który doświadcza łączności między niebem i ziemią. Sam Kordian do końca pozbawiony łaski, gardzi ludźmi, nie ma w sobie chrześcijańskiej miłości, czym odpowiada za destrukcję misteryjnego świata. Postacie nadrealne tradycyjnie misteryjne tracą rolę pośredników, zatracają wymiar metafizyczny, bliżej im do postaci fantastycznych. Zaciera się granica między dobrem a złem, szatan pomaga powstańcom, anioł to tylko symbol. 

*** 

LP 25.01.2024 i 26.01.2024 (Ślepcy + Portret Dorian Graya)

 Ślepcy - Maeterlinck 

Dlaczego czytelnik wie ta mało? W jaki sposób człowiek pozbawiony wzroku widzi?

Ślepcy są na wyspie od wieków. Wszyscy byli już ślepcami, kiedy tu przybyli.

Jaki jest sens symboliczny ich ślepoty? Może niewierzący, którzy odwrócili się do Boga, a ksiądz to Jezus, który nie jest w stanie ich poprowadzić, pies to natura, wyspa to coś chwilowego, a morze to życie. W ten sposób jest interpretowany ten tekst. Maeterlinck często wykorzystywał metaforykę chrześcijańską. 

Dziecko jako Jezus, bo jedyne widzi Boga? 

Nastroje dekadenckie, katastroficzne. Człowiek zmarnowany, dekadent, pozbawiony wartości i chęci życia, patrzy na przyszłość z lękiem (Przerwa-Tetmajer, Koniec wieku XIX). 

 Portret Doriana Graya - Oscar Wilde 

O. Wilde - 16.10.1854-30.11.1900

• poeta
• prozaik
• filolog klasyczny
• dramatopisarza

Podobno był obdarzony niezwykłą urodą - miał klasyczne rysy.

Można go uważać za teoretyka sztuki wyrafinowanej. 

Szybko zdobył rozgłos jako autor artykułów, recenzji, esejów, bajek, nowel i powieści. Mówiono o nim jako mistrzu dowcipu i paradoksu ("lord paradoks"). Dopiero później zaakceptowano jego sztuki teatralne. 

3 miesiące przed publikacją Portretu, Wilde poznał lorda Alfreda Douglasa i przedstawił go swojej żonie. Lord Douglas dopuścił do publikacji listów wysłanych mu przez Wilde'a. Zniszczyło to jego reputację i egzystencję. Listy były mocno zażyłe, nawet można powiedzieć, że erotyczne. Wilde był nawet szantażowany z ich powodu. Część z tych listów miało charakter utworów poetyckich. Doszło do skandalu obyczajowego.

Ojciec nie mógł pogodzić się, że Wilde miał romans z mężczyzną. Nawet napisał wizytówkę z błędem ort. do lorda Douglasa. Za jej sprawą wydało się, że Wilde miał romans z mężczyzną. 

Obyczajowa kampania przeciwko Wilde'owi. Wypierano się znajomości z nim, palono dawną korespondencje, zdejmowano z afiszów jego sztuki, pogorszyła się jego sytuacja materialna. 

Trafił do więzienia, gdzie były złe warunki. On sam był słaby, delikatny, przez co zachorował. Początkowo oskarżono go o symulowanie słabości, ale ostatecznie trafił nawet do infirmerii.

Jego bliscy próbowali go uwolnić, ale wszystkie zabiegi o przedterminowe zwolnienie, ale nie wyszło. Ponadto 2 lata ciężkich robót, na które go skazano, było dla niego wyzwaniem. Kazano mu korzystać z konopii wówczas. 

Wielbiciele twórczości Wilde całują jego grób. Postawili szybę, to całują szybę XD.

1890 r. -> wydanie Portretu... w miesięczniku; główna publikacja w magazynie. Przez proces budził ten utwór spore zainteresowanie.

Od razu spotkała się z falą krytyki i okrzyknięta skandalizującą. Przyczyniła się ostatecznie do zyskania przez Wilde'a reputacji pozbawionego moralności, geja i dandysa. 

Co to dandyzm? Z czym kojarzymy to zjawisko? 

Osoba przesadnie dbająca o swój strój i wygląd (wyszukany, wyrafinowany, ekstrawagancki). Nadmiernie dba o kurtuazję, swoje maniery itd. Swoje życie kreuje jako dzieło sztuki. Elegancja ducha i ciała. Wiąże się to z warstwami wyższymi. Oryginalność w ubiorze i zachowaniach.

W 1815 r. w wyższych warstwach społeczeństwa angielskiego wykształca się styl dandy, czyli fircyka. 

Jako przykłady dandysów wskazuje się na O. Wilde'a, Boudleara (?), Byrona, a także na gruncie polskim Słowackiego.

"Sądziłem, że wy, dandysi, nigdy nie wstajecie przed drugą i nie pokazujecie się przed piątą" (PDG, lord Fermor) -> wieczory/noce spędzali w kawiarniach, na spotkaniach itd.

Dandys nie podlega kanonom mody, przeciwnie - to on je wyznacza. 

• miłość do modnego stroju
• początek z mody
• doktryna elegancji i oryginalności
• moda przekształcona w duchowość
• strój najwyższą wartość, formę, czyli duszę dandysa

Beau Brummell (George Bryan Brummer) - podobno najsłynniejszy dandys, wzór dandysa i punkt odniesienia dla innych. Ikona mody, która wyznaczała trendy. Wprowadził skromniejszy, skrojony do ciała, dopasowany ubiór. Przyozdabiał swoje stroje apaszką, fularem wiązanym jak krawat. Ciemne garnitury. Przypisuje się mu wprowadzenie do klasycznej mody męskiej współczesnego garnituru z wiązanym krawatem.

Wilde po kontrowersjach postanowił zmienić pierwszą wersję powieści i przeznaczyć ją do wydania w formie książki. Dokonał istotnych poprawek, złagodził i usunął aluzje do homoseksualizmu, które były najbardziej oburzały czytelników i krytyków. 

Wilde o swojej powieści miał powiedzieć, że to jego artystyczne credo, że on sam ma coś z Basila Hallwarda, Lorda Henry'ego Wottona i Doriana Graya. 

Według niego negatywny odbiór wiązał się z powierzchownym przedstawieniem jego wnętrza. postanowił nadać mu więcej realizmu, zawarł nawet krótką historie jego pochodzenia. Dodał także zbiór myśli i aforyzmów jako wstęp do utwory, które miały być jego odpowiedzią na zarzuty krytyki i wprowadzić czytelników do sposobu postrzegania sztuki zawartego w utworze - estetyzm. 

Tłumaczka nie podpisała się pseudonimem - Maria Feldmanowa w 1906 r. podpisała się jako M. Kreczowska. Drugie wydanie zmienia "portret" na "obraz" + poprawiono błędy.

Przedmowa Wilde'a:

• Jakie są zadania artysty?

Artysta ma zarobić na siebie oraz ma pełną wolność twórczą. Artysta może wyrażać wszystko.

• Czym jest sztuka?

Sztuka powinna być abstrakcyjna i piękna. Sztuka jest istotna sama w sobie. Nie musi być egalitarna. Ma być istotna sama dla siebie i dla artysty. Odzwierciedla widza, a nie życie. Nie ma książek moralnych i niemoralnych - są napisane dobrze i źle. Książka sama w sobie nie ma moralności, to czytelnik o określonej moralności ją ocenia.

Fakty z życia i bohaterowie:

Dorian Gray - efekt mezaliansu, spadkobierca bogatego lorda, wychowywany przez dziadka-tyrana po śmierci matki, bardzo piękny młodzieniec, nie starzeje się.

Bazyl Hallward - malarz, introwertyk, spotkanie z Dorianem to dla niego przeznaczenie, ma określoną moralność, stateczna postać, Dorian jest dla niego całą jego sztuką, zwraca uwagę na jego piękno, młodość, wspaniałość. Bazyli był zakochany w nim. Romans artystyczny, wiele deklaracji od strony Bazylego. 

Lord Henry Wotton (Harry) - przewodnik niemoralności, relacja mistrza-ucznia trochę, Henry wybiera przyjaciół dla piękności, trochę traktuje go jako trochę eksperyment, do czego może go doprowadzić, jest próżny, 

Gray na początku nie myśli o sobie jako pięknym. Dopiero pod wpływem Bazylego i Henry'ego uświadamia sobie swoją atrakcyjność oraz idącą za tym siłę młodości i wyglądu. Henry uczy go jak żyć w pełni. Co to znaczy żyć w pełni? Hedonizm, piękno, wygląd, brak moralności, młodość. 

"Ja jestem dla ciebie ucieleśnieniem tych wszystkich grzechów, do popełnienia których nie masz odwagi" - Lord Henry Wotton do Doriana Graya.

Dorian ma plastyczną osobowość, daje się formować. Słowa Henry'ego mocno go dotykają, poruszają jakąś strunę w nim. 

Portret - co o nim wiemy? Dlaczego jest piękny?

Jest na nim Dorian Gray + jest to najwspanialsze dzieło Bazylego Hallwarda. 

Portret ostatecznie przebudza w Dorianie próżność ostatecznie. Prosi, aby jego uroda i młodość pozostały, aby to portret się starzał. Tak się dzieje. Jest zazdrosny o piękno i nieprzemijalność portretu. 

Portret jako zwierciadło duszy 

Symboliczny obiekt, nadrzędny element życia bohatera, systematyczna, powolna uroda - starzeje się, szpetnieje, gnije. Wszystkie podłości popełniane przez Doriana zapiszą się na obrazie.

Dorian ma być artystą życia. Ostatecznie prawdziwym artystą nie jest Dorian, ale Wotton. 

W obrazie realnym i malarskim Doriana zbierają się wszystkie pragnienia Wottona - obserwuje realizacje własnych pragnień i jego upadek. 

Przełomowy moment eksperymentu - powieść o paryżaninie, hedonisty - jest to powieść "Na wspak". Wilde uważał to za wspaniałą powieść. 

"Na wspak" - powieść bez akcji, rozkosz indywidualna, zmysłowa, zamyka się w domu w świątyni pięknych rzeczy i gnije po środku. Pokazuje jak żyć na wspak, pod prąd. Elementarz dandysty.

Żółty papier - The yellow book - A. Beardslay (grafik, autor ilustracji The yellow book).

Zatruł się książką. Dostał świra na jej punkcie totalnego. Inspirował się nią jak poradnikiem najlepszym.

Psychologia 25.01.2024

Pole wolne od problemów - jak wspierać? Umiejętności partnerskie.

• komunikat pozytywny - może być ja, może być ty, ale nie może być ocen, staramy się trzymać faktów
• komunikat zapobiegawczy - włączamy kogoś w nasze plany
• komunikat deklaracyjny - co jest dla nas ważne, co lubimy, jak się czujemy

Trzy sytuacje po jednym komunikacie 

1. Komunikat zapobiegawczy - początek rozmowy z ojcem, gdzie chcę zapytać, czy mogłabym u niego nocować/czy chciałby pójść ze mną na koncert - w kwietniu ma być u ciebie w mieście ten zespół, co ci się podobał ma koncert, więc...
2. Komunikat deklaracyjny - jestem nocnym markiem, więc nie lubię mieć zajęcia o 8 rano
3. Komunikat pozytywny - uczeń błyskotliwie zinterpretował tekst - podoba mi się ten pomysł, sama bym na to nie wpadła

Warto zamieniać komunikaty "ty" na komunikaty "ja". 

Wszyscy stracili entuzjazm w tej pracy -> Jest dla mnie ważne, żeby podnieść morale grupy.

Spójrz na budżet dodatkowych zajęć sportowych. Oni to zawsze dostaną a nasze ze sztuki... -> Chciałabym, żebyśmy otrzymali większe wsparcie finansowe.

Nie uważacie, że już nadszedł czas na rozpoczęcie tego spotkania -> Chciałabym zacząć spotkanie. Martwię się, że nie starczy nam czasu.

Uczniowie okazują coraz mniej szacunku -> [po prostu opowiedzieć o szacunku]

Nikt nie troszczy się o jakość edukacji -> Chciałabym, aby władza zwróciła większą uwagę na edukację.

Oni po prostu nigdy nie napiszą dobrych podręczników -> Chciałabym aby materiały edukacyjne były lepiej przygotowane.

Nie wiem jak można nie promować współpracy wśród uczniów... -> Uważam, że współpraca w szkole jest bardzo ważna.

Powinno się zacząć bardziej doceniać zawód nauczyciela -> 

Ważne jest dla mnie, abyście nie spóźniali się na zajęcia. 

Metodyka 24.01.2024

 Nie poprawiamy od razu błędów. Zawsze najpierw przeczytać, odstawić i za drugim przeczytaniem poprawiać. 

Recenzja pracy nakierowuje. Uczeń sam ma zobaczyć swoje błędy w tekście. Recenzja ma odsyłać do błędu. Nie po to się namachaliśmy w tekście, żeby on go nie przejrzał. 

W ramach poprawy może odszukać błędy w słowniku i podać strony, poprawić błędne zdania itd.