HLP 27.02.2024 (organizacja i Asnyk)

Reymont, Chłopi; Jesień i Zima, opr. Ziejka, wyd. II poszerzone ---- W. Bolecki, Modernizm w literaturze XX 

Realizm vs naturalizm - czym się różnią? PYTANIE ŚMIERCI.

Co tydzień od 8:45

Lepiej pisać do niego na Teamsie. 

Zaliczenie: 

• aktywność (wiadomka - będzie zagadywać i pisać maile, czy wszystko ok, jeśli się nie będzie gadać - BARDZO CENI)
• wejściówek i prac domowych raczej nie ma.
• EGZAMIN (pytanie ogólne losowane, np. emancypacyjne wątki w literaturze l. 80 XIX w. + pytanie z lektur; można dobrać lektury z listy inne)
• PRACA SEMESTRALNA
• temat do końca marca
• na min. 7 stron
• do 05.05.2024
• zadeklarować temat późno, bo lepiej najpierw przeczytać książkę. 
• do 14.06 termin poprawkowy
• za plagiat wpierdol i pała bez możliwości poprawy, a typ jednego cytatu będzie kilka dni szukać w bibliotece jak będzie trzeba
• można wybrać 1 tekst liryczny albo 1 scenę z powieści nawet
• wysłać elektronicznie do końca dnia terminu 

Nieobecności:

• 2 nieobecności do wykorzystania jako 2 dni, bo mamy po 2:15h zajęcia.
• 3 nieobecność trzeba odrobić, a od 4 nieobecności trzeba odrobić wszystkie na konsultacja.

A. Asnyk

Szkoła (warszawska???), która zdążyła wykształcić pierwszych pozytywistów. 

Pozytywizm jako czas prozy, która lepiej była w stanie oddziaływać w jej zaangażowanym, społecznym wydaniu. Poezja była na to zbyt emocjonalna. Tak uważali warszawscy ludzie z uniwersytetów. Obecnie się z tym nie zgadzamy - w pozytywizmie była bardzo popularna poezja też.

Bestsellery tych czasów: 1) Trylogia (Ogniem i mieczem) i 2) poezja Konopnickiej.

Romantycy pozostają ważni dla nowego pokolenia. Nie ma wyraźnego gestu zerwania. Paradygmat romantyczny wyraźnie trwa podczas tworzenia paradygmatu pozytywistycznego i młodopolskiego. 

Ch. Baudelaire, Do przechodzącej

Love story typowe.

Obserwuje ruch, sam stoi. Miasto i kobieta przechodzą, huczą, są w ruchu. 

Temat wielkomiejskiego życia i wielkomiejskiego doświadczenia podstawą nowoczesności.

Przelotny flirt w przestrzeni wielkomiejskiej.

Spacer, spacerowicz, proces spacerowania bez celu - z zaciekawieniem, kontemplacyjną uwagą.

Jest skurczony, dziwaczny - antyheros. Codzienny obywatel, ale mający jednocześnie poczucie uniżenia - wobec kobiety i ogólnie. Kompleks. 

Ambiwalentne, dziwne postacie. Z jednej strony wzniosłe, z drugiej nieciekawe, wredne i żałosne. Pojawia się gotowość tworzenia antyherosów. 

Wsobność, nieśmiałość?

Ona jest szlachetna i arystokratyczna, a wówczas on nie może tak sobie podejść tak o do kobiety, bo sugerowalibyśmy, że się źle prowadzi. Potrzebowałby pretekstu, żeby do niej zagadać, np. rękawiczki, która spada. Nie może do niej podejść.

Dodatkowo kobieta jest w żałobie - atmosfera żałoby, bezpieczeństwa. Nie może do niej zagadać przez wzgląd na okoliczności i na siebie, swoją osobowość.

Miasto - miejsce zetknięcie różnych światów (wg Prusa; dowodem Lalka). 

Obecnie mamy chociaż spotted, żeby zagadać po spotkaniu. Topos romansu ulicznego, na które mamy trochę remedium obecnie.

Ma poczucie bycia w jakiejś wielkiej historii miłosnej, będącej tylko w jego fantazji (nawet nie wiadomo, czy ona to zauważyła wsm). 

A. Asnyk, Jedna chwila

Podobnie jak wyżej. Po chwili wyobraził sobie ślub, kilka lat. Konwencjonalne romansowanie, uświęcone. Nie ma tu miasta, nie ma konkretnej rzeczywistości - bezświat, bezczas. Nie znamy różnicy statusu, żadnych różnic. Enigmatyczne jest, ale sama emocja i wzgarda kobiety jest. Ona przeszła zimno, obojętnie. Niedopasowanie. U Baudelaire jest szansa na porozumienie, tu: nie. 

Uczeń SPE 26.02.2024

 dr Anna Podemska-Kałuża 

Konsultacje w p. 416 (skrzydło wsch.):

• poniedziałek 13:15-14:00
• środa 15:00-15:45
• środa 13:30-15:00 (dyżur instytutu)

Zaliczenie: 

• projekt zaliczeniowy (indywidualny) do 15 maja 2024; informacja będzie po 20 marca.
• wygłoszenie prezentacji tekstu metodycznego na zajęciach (opcjonalne)

Nieobecności: 2 nieobecności (później: odrobić w wyznaczony przez p. doktor sposób)

***

Indywidualizacja nauczania - dbanie o rozwój każdego ucznia; każdy uczeń jest ważny. 

Jakie mogą być specjalne potrzeby?

1. Dysleksja.
2. Dysortografia.
3. Dysgrafia.
4. ADHD.
5. Spektrum autyzmu.
6. Niepełnosprawność. 
7. Wybitne zdolności.
8. Depresja.
9. Zaburzenia psychiczne.
10. Problemy rodzinne i sytuacja życiowa, czynniki zewnętrzne i środowiskowe. 

Specjalne potrzeby edukacyjne - niespecyficzne potrzeby edukacyjne:

1. Spektrum zaburzeń autystycznych
2. Zespół nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD)
3. Nieprzystosowanie społeczne.
4. Zaniedbanie środowiskowe.
5. Zagrożenie ubóstwem.
6. Choroby przewlekłe (np. cukrzyca, padaczka).

Jak np. pojawią się dzieci z domu dziecka, uczniów trzeba przygotować do tego wcześniej na specjalnych zajęciach (i to nie jednych!).

Specjalne potrzeby edukacyjne - specyficzne potrzeby edukacyjne

1. Dysleksja rozwojowa.
1. dysleksja właściwa.
2. dysortografia.
3. dysgrafia.

Uczniowie z dysgrafią powinni mieć wydłużony czas na notatki. Notatki powinny być dostosowane w taki sposób, by łatwo było je na komputerze zapisać. 

Nauczyciel nie może indywidualizować czas tylko na podstawie opinii ppp. Bez niej nie można!!!

TL 02.02.2024

Estetyka od aisthesis - doświadczenia zmysłowego, bo porusza doświadczenia zmysłowe, odwołuje się do poczucia zmysłowego. 

Liberatura -> znaczenie formy;

Oko-leczenie; troistość formy, znaczenie grafiki, kolorów stron, znaków interpunkcynych.

Gra rolę nie tylko materia, ale ogólnie jest to gra z czytelniczymi przyzwyczajeniami. 

Tekst staje się też obrazem. Ikoniczność. Kolory stron. Różne formy zapisu i czcionek - niestandardowe.

Zadanie przed czytelnikiem jest znacznie wyższe. Większe zaangażowanie intelektualne, wymusza polisensoryczność - wyzwania zmysłowe, aby rozszyfrować. 

Obraz się zmienia w zależności od czytania. Każde czytanie jest wyjątkowe. Co przyciągnie naszą uwagę, tak zmienia się nasze pojmowanie. Niestandardowa grafia zmienia nasz sposób patrzenia.

MATERIA; SŁOWO; IKONICZNOŚĆ; 

e-liberatura - wykorzystanie przełożenia na inne medium, muzyczności, wizualności, ruchowości, nie da się przełożyć na świat materialny. 

LP 02.02.2024

 Na wspak - J.-K. Huysmans

Huymans zmarł na raka języka. Odmawiał brania leków. Inspirował się Schopenhaurem. Miał wpływ na literaturę, ale uznaniem to się nie cieszył. Na wspak to Biblia dekadentyzmu. Sam Huysmans mówił, że uprawia super-natualizm, który miał być podstawą dekadentyzmu.

Po wydaniu Na wspak się nawrócił. Chciał stworzyć Stowarzyszenie Poetów/Pisarzy Katolickich. 

Mistrz czarnego humoru.

Krótkie zainteresowanie satanizmem między pisaniem powieści. Nie jako wiarą, ale tak po prostu się zadawał z ważnymi satanistami. Sataniści ogólnie raczej za nim nie przepadali. 

Nieszczęśliwa miłość - wczesna śmierć ukochanej. 

Przedmowa po 20 latach, gdzie mówi, że wsm nie wie o co mu chodziło.

Pisarz dekadent i skandalista. 

Już w dzieciństwie porzucił wyzwanie katolickiej, zafascynowany paryską bohemą. 

Debiut w 1874 r. Szkatułką z bakaliami - poematy prozą inspirowane prozą.

Na wspak jako jedna z najważniejszych powieści. Opowiada o znużonym potomku arystokratycznej rodziny, który wiódł dekadencki żywot. 

Po Na wspak zaczął poszukiwać Boga. Przemiana światopoglądowa z początku lat 90. XIX w. - zostaje katolikiem. Powieści odnoszące się do Boga.

Katedra - Durtal; alter ego pisarza. Durtal rozpoczął drogę od studiów nad dawnym i współczesnym satanizmem i przeżył nawrócenie na katolicyzm. Został benedyktyńskim opatem (?).

Do przedstawicieli dekadentyzmu angielskiego najsilniej zaznaczył się estetyzm: zalicza się O. Wilde'a i Waltera Patera. Duże znaczenie sztuki, estetyzmu, estetyki, pięknych rzeczy.

Bohater Na wspak jako przykład dekadenta.

Powieśc bez akcji. Pojawia się jeden bohater. To psychologiczne studium bohatera.

Rekonstrukcja postaci dekadenta:

Dekadentyzm:

• pochodzi od franc. decadence słowa znaczącego schyłek (wieku), upadek
• Boudelaire jako zapowiedź dekadenckich nastrojów
• fin de siecle - poczucie kryzysu wartości pozytywistycznych, przekonanie o upadku cywilizacji, związane z końcem wieku XIX
• niemoc, nastroje pesymistyczne, postawa bierności i zwątpienia
• nerwowość
• opozycja artysta-społeczeństwo
• Kazimierz Przerwa-Tetmajer - Koniec wieku XIX
• dążenie do izolacji
• degeneracja
• metafizyczna pustka, próżnia
• znużenie
• poczucie kryzysu poznawczego i moralnego, wynikłe z uświadomienia sobie relatywizmu, wiązanego z pozytywistycznym historyzmem i rozwojem nauk społecznych
• potocznie w XIX w. dekadentyzm nazywano tak pesymistów powodowanych kryzysem wartości, brakiem wiary w celowość życia i zmian społecznych
• Wojciech Weiss - Melancholik (obraz)

Idea dekadencji -> wskazanie na fazowośc rozwoju kultury i cywilizacji, przekonanie o tym,, że po etaopie wzrostu nadchodzi czas nieuchronnego kryzysu oraz upadku (patrz: jak w przyrodzie) -> powiązanie z nastrojami towarzyszącymi sytuacji upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego (inspiracją był wiersz P. Verlaine'a).

Od poł XIX w. dekadentyzm zaczyna uzyskiwać sens pozytywny w swej treści pojęcia i emocjonalnym stosiunku. Bolesna i uprzywilejowana forma dojrzałości. Harmonia.

TO NIE JEST NOWE POJĘCIE. SIĘGA JUŻ W STAROŻYTNOŚCI, ONO ZOSTAŁO TYLKO ZAKTUALIZOWANE.

Diuk Jan 

Nikt się nim interesował w dzieciństwie. Smutne, samotne dzieciństwo. Pochodzenie arystokratyczne. Uczył się na wyższej uczelni, ale żadne środowisko mu nie odpowiadało. Nie może się nigdzie odnaleźć, nigdzie nie czuje się dobrze.

Degeneracja fizyczna rodu - niewieścienie mężczyzn. Piękni i atletyczni mężczyźni-żołdacy zmieniali się coraz bardziej w wypomadowanych chłopczyków pozbawionych siły życiowej i fizycznej.

30 lat, cherlak, anemiczny, nerwowy, zapadłe poliki, brzydki jest no, wielkie błyszczące oczy, chudy - tak wyglądają bohaterowie, są wiotcy i mają anemię.

Oziębłe relacje z rodzicami, szybko umierają. Zostaje sierotą w wieku 17 lat - matka umarła z wycieńczenia, a ojciec z jakiejś nieokreślonej choroby. Pochodzi z chorobliwego, anemicznego rodu.

Nie ma sił witalnych, jest naznaczony chorobą. Wykazuje skłonnośc do perwersji lub ją praktykujący, wyrafinowany, otoczony zbytkiem i rozsmakowany w arcydziełach. Wszystkie jego siły życiowe pochłania melancholia.

Księgozbiór - co czytał i co cenił w książkach?

• Boudelaire - jest w stanie odzwierciedlić to, co czuje człowiek nowoczesny, bezgranicznie go wielbił, psychologia ducha odpowiednia
• symbolistów francuskich (Verloire [werlę]
• chrześcijańską, katolicką
• Satyricon Petroniusza - wnikliwe i analityczne relacjonowanie wydarzeń, styl przedziwnej jędrności, pozbawiony granic, wiele zapożyczeń ze zwrotów z różnych języków
• rzymską lit.

Wnioski - pochodzenie bohatera, stopniowa degeneracja rodu, lęki i odczucia bohatera - to ważne. 

Nie lubi pisarzy powszechnie cenionych: Moliera. Rebalais. 

Ceni Villiona i jego melancholijne ballady.

Lubi pokrętne wyrażenia, nerwowy styl.

Druga dziedzina, która go interesuje to malarstwo.

Najważniejszy twórca - Gustaw Moreau - artysta istotny dla dekandentystów i symnbolistów - posiada jego 2 arcydzieła - Salome (marzy o kobiecie) i Zjawę; prze żywa na nowo sceny, które są przedstawione

• dlaczego te obrazy? ---> poczucie zepsucia, zainteresowanie seksualnością bohaterek, próba przeżycia co widzi na płótnie

Ryciny Jana Lyukena - zepsucie, rys okrucieństwa, ohydy, perwersyjne zainteresowanie gwałtownością, pierwotnością (ma serię Prześladowań religijnych).

Odilon Redon i Płaczący pająk - smutne, ciemne, czarne grafiki.

Roślinność: nietypowa roślinność, np. rosiczka (?) - jakie cechy go interesują? 

Motywy bezpośrednio ewokuujące dekadenckośc:

• estetyka
• samotność
• ucieczka od powszedniości
• wyrafinowany gust
• bierność
• choroba - anemia
• starość, wyczerpanie
• znużenie, melancholia
• jałowość
• pustka
• zapachy

Obrazowe odpowiedniki dekadentyzmu -> martwy ogród, pustynia, krajobraz jesienny

Ma żółwia. Poszukuje kamieni, których nikt nie ma. Żółw umiera po tym jak go ozdobił kamieniami szlachetnymi. Perwersja.

Z perwersją obserwuje kobiety na obrazach.

Perwersja: zapachy specyficzne. 

Dekadent: 

Neuroza, wstręt do społeczeństwa, pogarda dla zwykłego życia, interesuje się kamieniami szlachetnymi, minerałami, zapachami, muzyką, egzotyzmem, fantastyką, wszystkim co wyrafinowane - to ma uczynić go lepszym od innych. Wstręt do wszystkiego, co trywialne.

Kocha sztuczność. 

Świadomie izoluje się od społeczeństwa, odmienia codziennej aktywności. Ucieka od rozczarowującej rzeczywistości. Usilne zainteresowanie śmiercią i chorobą - niepokojące aż. 

Choroba woli.

Upaja się zapachami, muzyką, alkoholem.

Objawy choroby diuka Jana:

• anemia
• neuroza
• brak siły
• problemy ze snem

Stosunek do Boga - UZUPEŁNIĆ.

Za szczególną uwagę dekadentów uznaje się dandyda. Obu łączy zakwestionowanie wartości moralnej, ale to nie jest to samo!!!

Dlaczego Na wspak - skąd tytuł? 

Bo jego życie odbiega zupełnie od norm, absolutne odwrócenie tego jak życie, alternatywa.

Co o powieści sądzi autor po 20 latach?

Psychologia 02.02.2024

 Konfrontacyjny komunikat JA

1. Opisz, czego doświadczam i co widzę -> fakty.
2. Nazwij emocje.
3. Skutek - to, co robisz wpłynie na mnie.

HLP 26.01.2024

 Ksiądz Marek

Kwestia żydowska, podkreślana tożsamość żydowska Judyty. Naród polski vs naród żydowski = narody zniewolone i wybrane. 

Akcja dramatyczna dotyczy obrony Baru - ostatni punkt oporu w dramacie (w rzeczywistości trwała dłużej). Czas Zielonych Świątek. 

Judyta i Kossakowski. 

Kossakowski jest konfederatą, szlacheckim awanturnikiem. Jest zachwycony urodą Judyty, dopuszcza się napastowania seksualnego. Jest odpowiedzialny za śmierć jej ojca - pośrednio, bo wydał umówiony znak przez przypadek, który miał wydać na śmierć. Przemiana z awanturnika i złodzieja, który ukradł pieniądze konfederacji. 

Judyta zdradza tajemne przejście, wpuszcza Rosjan do Baru w zemście za śmierć ojca. Jednocześnie jest zafascynowana osobą Księdza Marka - to jej dowódca duchowy po śmierci ojca. 

Walka Boga ST i NT -> przejście do NT; zmartwychwstanie jakieś.

Bar grobem starej Polski, lekcja dla Polski współczesnej. Zdają sobie sprawę, z tego, że znajdują się w grobie. Nieokreślona jest sytuacja ontologiczna postaci. Śpiewający Pieśń Konfederatów są jakby jednocześnie w grobie oraz wracają z walki. Bohaterowie mówią o tym, jakby wiedzieli, co się stanie później - apokaliptyczne klęski narodowe - świadomość wykraczająca poza powstanie listopadowe nawet. 

Tradycyjne romantyczne myślenie jako o konfederacji barskiej, która otwiera ciąg insurekcji - antyrosyjskich wystąpień zbrojnych. 

Bar to jednocześnie Betlejem i Golgota - narodziny i śmierć Chrystusa, podwójność, dwoistość aksjologia i wizja Jezusa. 

Wykładnia mesjanistyczna w Księdzu Marku - w stosunku do Dziadów cz. III. 

1. Mesjanizm sarmacki (W. Kochowski)
2. Mesjanizm późnooświeceniowy (koniec XVIII/XIX w.) - Woronicz 
3. Mesjanizm romantyczny 
1. mesjanizm parakletyczny - od paraklety - nie jest narodowym mesjanizmem, jest filozoficzny, jest uniwersalny i odnosi się do ogółu ludzkości (Cieszkowski)
2. mesjanizm poetycki - ekspresje literackie, np. Mickiewicz i Dziady, Słowacki i Ksiądz Marek

Poszukiwania metafizycznego działania, badanie duszy narodu. 

Mesjanizm w Dziadach to głównie w Widzeniu ks. Piotra.

Słowacki uczynił z męża, proroka, księdza postać kluczową. Interpretuje historię. 

Mesjanistyczna wykładnia. Jak Słowacki został mesjanistą, pomimo oskarżania 10 lat wcześniej Mickiewicza o pasywność i usypianie mesjanizmem? 

Ksiądz Marek ma cechy przywódcy i wodza. Tworzy mit wodza i żołnierza, nawet pomimo nie bycia żołnierzem. Czynny udział, czynne poświadczenie swych poglądów. Jest niezłomny. Potrafi czynić cuda: biczownicy sami dostają, płonie szpital chorych na dżumę i ks. Marek przychodzi do nich, dając zbawienie. Najwyższy stan duchowego zaangażowanie i przeżywania - egzaltacja - on popada w egzaltację. Jest mistykiem. Na jego życzenie wybuchają/strzelają armaty. Popłoch i pokora wzbudzone jego postacią także u Rosjan. KS. MAREK TO MĄŻ BOŻY.

Nie jest tu eksponowana niewinność Polski. Ks. Marek jest ofiarą i składa z siebie ofiarę, ale to on jeden. Polacy jako zbiorowość nie wypadają idealnie. Patrz: Kossakowski awanturnik, zabijaka i złodziej, Puławski jednoznacznie pozytywny i to tyle; poza tym się kłócą, chcą opuścić Bar.

Połączenie mistyki ze skrajnym naturalizmem, wiele okrucieństwa. 

Na końcu umiera ks. Marek. Wskrzesza zmarłych w pożarze. 

TL 26.01.2024

 Tragiczność wg Schelera wynika z wyboru między dwoma wartościami dodatnimi - równorzędnymi, wysokimi. Tragizm to istota bytu, a nie tylko kategoria estetyczna. By doszło do tragizmu, wartość musi być zagrożona. Tragizm przychodzi z zewnątrz, z istoty świata - jest w nią wpisany. Zawsze spotkamy go, w naszym życiu. Tragizm pojawia się w sytuacjach egzystencjalnych, np. śmierć, zwłaszcza śmierć dziecka, będąca w nienaturalnym porządku świata, niepełnosprawni, Jezus jako tragiczna postać, który musiał umrzeć (o ile nie traktujemy jej jako religijną), wypadki jakieś

Arystoteles odnosi swoją koncepcję tragizmu do odbiorcy (katharsis) oraz przede wszystkim do postaci, bohatera dramatu, a nie rzeczywistej postaci. Skupia się na kreacji artystycznej, dziele sztuki - kategoria tylko estetyczna. 

Arystoteles - estetyka, Scheler - egzystencjalizm.

Lalek - Z. Herberta

Baba ślepa - wieszczka ślepa kinda, dramatyczny.

Reportaż, słuchowisko vibe, reportaż PRLowski. 

I część obraz świata przedstawionego - tło świata. Miasteczko trochę martwe, uśpione, senne. 

Rozmowa z Kierownikiem, który szczegółowo opisuje zakład. Jego język brzmi jak wypowiedź polityczna, przygotowana, jest w stylu komunistycznym, nowomowa sprawozdania, bardzo sztuczny język. 

Wypowiedź poety, który akurat przypadkiem spotyka reportera i przypadkiem ma wiersz. Wyreżyserowane.

Świetlica niby ukończona, ale nie ma okien, więc nie można korzystać. Wszyscy chodzą do Stodoły - takiej gospody, spelunki, knajpy.

Stodoła - miejsce akcji II części. Przejście do węższego ujęcia z szerokiego. 3 osobne dialogi, które dzieją się jednocześnie, one się przeplatają - 3 rozmowy, które są na przemian + głos z radia, lekcja francuskiego. 

Ubieranie do snu - cz, III; nawiązanie do Grochowiaka rozbierania do snu, gdzie jest destrukcja po śmierci, a tu proces przygotowania, żeby tej śmierci nie było widać.

3 miejsca i czasy: przyszły, teraźniejszy, przeszły; prosektorium, 

Czy ktoś ma klucz? Czym jest klucz? Symbol. Klucz do rozwikłania tajemnicy jego śmierci?

Śmierć niepokazana, dowiadujemy się o niej z rozmów. Nie jest rozstrzygnięte, kto jej dokonał i dlaczego. 

Śmierć tragiczna - śmierć niezawiniona, bez jego udziału. Jednocześnie śmierć przypadkowa, zdeprecjonowana, bo przez głupotę i przypadek. 

Matka, refreniczne wstawki, lament - podkreślenie jego niewinności, był młody.

Metafizyczność i naturalizm śmierci, nobitylizowanie śmierci, a z drugiej strony fizjologiczny obraz, negatywny. 

Tragedia w sensie egzystencjalnym. Pozostaje to jakoś nierozwiązane. Gatunkowo nie jest to tragedia - nie spełnia cech gatunkowych, łamie decorum, zasady itd.