Uczeń SPE 15.04.2024

MOTORYKA MAŁA obejmuje ruchy o niewielkim zakresie i dotyczy głównie ruchów dłoni i palców. Ruchy te nie wymagają angażowania całego ciała, potrzebują jednak do tego koncentracji i skupienia w trakcie wykonywania czynności.


MOTORYKA DUŻA obejmuje obszerne ruchy, angażujące całe ciało np. tułów, kończyny górne i dolne. Przykładem motoryki dużej może być chodzenie, pływanie, skakanie, jazda na rowerze, gra w piłkę.


LATERALIZACJA naturalna cecha ludzkiego organizmu polegająca na tym, że nie jest on w pełni symetryczny. Zazwyczaj na wczesnym etapie rozwoju organizmu dziecka jedna ze stron organizmu staje się dominująca względem drugiej. To kształtowanie się dominacji stronnej nazywane jest właśnie lateralizacją.


TYPOWE BŁĘDY W DYSLEKSJI ROZWOJOWEJ

• błędy w konstrukcji wypowiedzi, zwłaszcza zdań złożonych
• błędy w doborze słownictwa
• zniekształcenia wyrazów, pseudoneologizmy, błędy gramatyczne i w składni
• błędny podział wyrazów przy podziale na sylaby
• łączenie lub rozdzielanie wyrazów bez uzasadnienia
• kłopoty z interpunkcją
• mylenie wyrazów podobnych graficznie
• opuszczanie drobnych detali pojedynczych liter
• odwracanie liter
• mylenie liter małych i wielkich
• mylenie liter rzadziej używanych (f-h, Ł-F)
• zapominanie pisowni G, H, Ł, F
• przestawienie kolejności liter przy przepisywaniu

KIEDY DIAGNOZA - w SP zwykle

KTO PRZEPROWADZA I JAK PRZEBIEGA - przeprowadza psycholog/pedagog








ARKUSZ OBSERWACJI DYSLEKSJI CO ZAWIERA


JAK MOŻE POMÓC

Skąd się bierze dysleksja?

Niedookreślona etiologia.

Różne teorie:

• genetyczne i środowiskowe (występowanie dysfunkcji w rodzinie)
• wady rozwojowe ośrodkowego układu nerwowego/uszkodzenia mózgu
• mikrouszkodzenia podczas ciąży, w okresie okołoporodowym i pierwszych miesiącach życia

Polecane: E. Kalinowska, Pojęcie dysleksji, jej rodzaje i przyczyny [w:] Terapia Pedagogiczna, T. 1, Zaburzenia rozwoju psychoruchowego dzieci pod red. Ewy Małgorzaty Skorek, Oficyna Wydawnicza "Impuls", Kraków 2005, s. 23-27.

Typowe błędy:

• a-o, l-t-l, n-r, m-n, u-w, e-ę, a-ą
• b-p, b-d, d-g, p-g, m-w, n-u
• pomijanie drobnych elementów graficznych liter, błędy typowo ortograficzne ó-u, i-rz, h-ch
• brak różnicowania liter wielkich i małych
• mylenie liter rzadziej używanych H-f-F, Ł-F, itp.

Błędy specyficzne dla zaburzeń funkcji słuchowo-językowych:

• opuszczanie liter, końcówek lub cząstek wyrazów
• dodawanie liter
• podwajanie liter
• przestawianie kolejności liter
• łączenie i rozdzielanie wyrazów, błędy w pisowni łącznej i rozdzielnej
• mylenie spółgłosek w szeregach dźwięczne vs bezdźwięczne (nie dotyczy to pisma fonetycznego, np. chleb a dziecko zapisuje chlep)
• mylenie samogłosek y-i
• zniekształcenie pisowni całego wyrazu (wyrazy bezsensowne)
• mylenie wyrazów podobnie brzmiących
• błędy w zmiękczeniach
• trudności w różnicowaniu i-j
• trudności z różnicowaniem samogłosek nosowych i cząstek -om, -on, -em, -en

Pojęcia diagnozy

1. Proces diagnozowania, a więc poznanie osoby badanej.
2. Skutek tego procesu, czyli podsumowanie otrzymanego materiału.

Proces zmierzający do rozpoznania badanego stanu rzeczy przez zaliczenie go do znanego typu lub gatunku, przez przyczynowego, celowościowego wyjaśnianie tego stanu rzeczy, określenie obecnej fazy oraz dalszych skutków.

Dysleksja jako przedmiot badań interdyscyplinarnych

Diagnoza specyficznych trudności w czytaniu oraz pisania prowadzona przez psychologów, pedagogów, a w szczególnych przypadkach konieczne jest jej poszerzenie o konsultację medyczną czy logopedyczną. 

Ocena rozwoju dziecka oraz jego funkcjonowania w następujących obrazach:

1. Ocena poziomu czytania (na czas, ze zrozumieniem) oraz pisania (ze słuchu, z pamięci, przepisywania)
2. Ocena rozwoju umysłowego
3. Ocena rozwoju emocjonalnego
4. Ocena poziomu rozwoju funkcji psychomotorycznych, takich jak
1. funkcje poznawcze
2. funkcje ruchowe
3. integracja percepcyjno-ruchowa

Praksja - umiejętność posługiwania się przedmiotami codziennego użytku, np. nożyczki, sztućce. 

OBEJRZEĆ: OPINIA NAUCZYCIELA O UCZNIU Z DYSLEKSJĄ I OPINIA SZKOŁY, TRUDNOŚCI W PISANIU I CZYTANIU SIENKIEWICZ???

PRZECZYTAĆ NAUCZANIE PISOWNI Z NASTĘPNEGO TEMATU

Metodyka

 NAUKA O JĘZYKU

• części mowy
• części zdania
• składnia
• słowotwórstwo
• odmiana przez przypadki
• dyktanda
• ortografia
• interpunkcja
• wykresy zdań (gram. log.)
• ROLA PRZYKŁADU: pokazanie, że zasada/norma/reguła działa; są dobrane do zasady, traktowane instrumentalnie
• ROLA UCZNIA: znajomość i zapamiętanie reguł, odtwarzanie zasad, obserwator i analitykiem systemu gramatycznego
• DEDUKCYJNY MODEL WPROWADZANIA POJĘĆ

NAUKA O JĘZYKU =/= NAUKA JĘZYKA

Nauka języka - nauka posługiwania się językiem w różnych sytuacjach komunikacyjnych. 

NAUCZANIE KOMUNIKACYJNE

1. Wybór sytuacji komunikacyjnej ---> przeprowadzka
1. Istotne dla tej sytuacji są:
1. wyrażenia przyimkowe
2. przyimek
3. słowotwórstwo
4. odmiana przez przypadki
5. opis miejsca jako projekt własnego pokoju

Nauka o języku podporządkowana refleksją nad sytuacją komunikacji (przeprowadzki). Jest jasno zaznaczony kontekst, np. opis miejsca jako projekt własnego pokoju, bo się przeprowadzamy!

OPIS PRZEDMIOTU - sprzedaż przedmiotów, muzeum, recenzje i testy przedmiotów, może być jednocześnie reklamą przedmiotu, 

PRZYMIOTNIK - kłótnia, odwiedziny u babci, plotkowanie, opowiadanie komuś, recenzja, opis miejsc i produktów, unboxing, 

Przymiotnik jest jednym z elementów i nie ignorujemy pozostałych. Patrzymy np. na recenzje całą i m.in. o przymiotniku. 

FUNKCJA PERSWAZYJNA JĘZYKA: reklamy, autoprezentacja przy rozmowie o pracę, kazanie, namawianie kogoś do moich planów, sprzedaż przedmiotów

KRÓTKIE FORMY WYPOWIEDZI: slogany, komentarze i posty w SM, reklamy w kolumnach w gazecie, plakaty wyborcze, 

ZAPROSZENIE: urodziny, ślub, wydarzenie szkolne, spotkanie po zajęciach, 

RÓWNOWAŻNIK ZDANIA: 

TERMINY JAKIMI POSŁUGUJE SIĘ NAUCZANIE KOMUNIKACYJNE

Audiowizu 10.04.2024

 Ekfraza - pierwotnie opis dzieła sztuki (typ ćwiczenia retorycznego); wtórnie określenie gatunku.

Źródła gatunkowe to: opisy przedmiotów w eposach Homera (wg Juszczaka rodzaj ekfrazy imaginacyjnej) oraz epigramaty ekfrastyczne (krótkie, swobodne komentarze na temat różnych dzieł sztuki).

Ekfraza ma formę poetycką, epicką, krytyczną i filmową.

Typy ekfraz poetyckich wg tej baby:

• syntetyczna - 
• informacyjna - wierne odtworzenie namalowane postacie, scenę
• dyskursywna, inwokacyjna - inwokacja, zwrot, rozmowa z obrazem
• ekstatyczna 

Efraza a edukacja muzealna

Praktyka przyjaznego oka, która zakłada dialogiczny sposób widzenia, sytuację, gdy dzieło sztuki pełni funkcję drugiej osoby, zabiera głos, dotyka widza, prowokuje do działania. Ekfraza zakłada, że przyjęcie perspektywy. Wciąga do gry percepcyjnej i jak można ją opisywać. 

WOK 09.04.2024

 Sacrum i profanum

Rozmycie granic i esencji sacrum. 

Młodzi ludzie obecnie nie chodzą do kościoła i ogólnie nie biorą udziału w obrzędach religijnych. 

Profanacja - coś innego, niż Eliade i jego profanum. Dla niego profanum = świeckie. Profanacja to pogwałcenie religijne, zdegradowanie. 

Źródłem wierzeń religijnym wiara. 

Synagoga jest ważna, bo przechowuje się tam Torę. Samo miejsce nie jest ważne, nie jest sakralizowane tak jak u Chrześcijan. Jest im potrzebne, żeby się zebrać i modlić, i przechowywać Torę. Nie przywiązują takiego znaczenia do synagogi, jak chrześcijanie do kościoła. Dla chrześcijan zburzenie kościoła to desakralizacja. 

Kwestionowanie przedreligijnego etapu ludzkości. Eliade uważa, że sacrum jest integralną potrzebą kondycji ludzkiej. 

Świecka forma uprawiania sacrum: guzik dziadka-powstańca, pierścionek przekazywany z pokolenia na pokolenie, 

Po co jest religia? Zodiakary jako wyznające nową religię. 

Transcendencja - poczucie obcowania z czymś poza mną, z czymś tajemniczym, poza poznaniem. Co ja rozpoznaję w sobie, wokół siebie i we wnętrzu? Tajemnicę istnienia można wpisać w kolejne religie i systemy, ale na ile to jest w człowieku i wynika z jego potrzeb?

Religia daje parasol ochronny - akty wotywne i akty dziękczynne - zdjęcie odpowiedzialności z samego siebie, zależność od czegoś.

Można być religijnym i niesakralnym oraz sakralnym i niereligijnym. Sakralność to zdolność do przeżywania transcendencji. 

Nie mamy w naszym systemie kulturowym, które pozwoliłyby na trwałe usunięcie czegoś. Zostają one jedynie przeniesione gdzieś poza obręb świadomości obecnej (przestrzeń Ego -> przestrzeń Id). Za pomocą Id odczuwamy transcendencje; czujemy, że coś jest.

co trzeba zrobić, żeby coś nabrało cech sacrum? żeby doszło do sakralizacji? 

OBECNOŚĆ MITU PRZECZYTAĆ WYBRANE FRAGMENTY

MOJE ŚWIECKIE SACRUM

KJP 09.04.2024 i 16.04.2024

 Norma potoczna regionalna - gwara miejska Poznania.

Słownik gwary miejskiej Poznania, red. M. Gruchmanowa i B. Walczak, Warszawa - Poznań 1997, wyd. 2, 1999 -> pierwszy słownik gwary miejskiej; jest dostępny w okrojonej postaci na stronie www.poznan.pl/mim/public/slownik

Anna Piotrowicz, Małgorzata Witaszek-Samborska, Słowniczek gwar Poznania i Wielkopolski, Poznań 2009.

<i jeszcze wiele innych>

Urbonimy - nazwy miast.

Urbanonimy - wszystkie nazwy własne na obszarze miasta.

Regionalizmy w Poznaniu; pochodzenie: germanizmy z zaborów, stare wyrazy (archaizmy), dialektyzmy i neologizmy. 

Fyrtle - moja okolica, mój zakątek, moja dzielnica; najczęściej wykorzystywane słowo w celach marketingowych miasta.

Typy innowacji językowych.

Innowacja językowa - odchylenie od normy lub od normy i systemu. Są potrzebne; dzięki nim rozwija się język.

Mogą być uzasadnione funkcjonalnie (stają się zmianami językowymi i wchodzą do normy) lub nieuzasadnione funkcjonalnie (błędy językowe). 

1. Innowacje uzupełniające - uzupełniają luki w leksyce; nowe wyrazy i połączenia wyrazowe. Nazywają coś nowego (f. nominatywna) i/lub pozwalają na wyrażenie stosunku emocjonalnego (f. emocjonalna, ekspresywna)
1. neologizmy słowotwórcze - powstają na gruncie rodzimym, np. gościni, widzka, szoperka, wpłatomat, 
2. neologizmy semantyczne (neosemantyzmy) - wyrazy funkcjonujące już w jakimś znaczeniu i nagle pojawiające się w nowym znaczeniu, np. nerka jako torebka, 
3. zapożyczenia - biznesmen
4. neofrazeologizmy - często kalki z angielskiego (wtedy jednocześnie zapożyczenia i neofrazeologizmy) - korytarz życia, szklany sufit
2. Innowacje regulujące - usuwają wyjątki, regulują normę - pomimo tego (zamiast pomimo to), bić głową w mur (zamiast o mur), liściami (zamiast liśćmi), tą książkę (tę książkę)
3. Innowacje rozszerzające - rozszerzenie reguły obejmującej mniej elementów - dwie dziewczęta (dwoje dziewcząt), dopić herbatę (dopić herbaty), uchylić okno (uchylić okna)
4. Innowacje alternatywne - każda innowacja zawsze powstaje obok innego słowa! nie stosujemy alternatywnej!!! wszystkie przykłady można przypisać do innych typów innowacji!
5. Innowacje nawiązujące (kontaminujące) - często błędy językowe; powstają na wskutek nawiązania do innych, protokół z zebrania (protokół zebrania), karnister (kanister -> tornister), zachrystia (zakrystia -> Chrystus), pełnić rolę (pełnić funkcję i odgrywać rolę).
6. Innowacje skracające - 
1. skrótowce, np. PST, UAM 
2. skróty, np. dyr., kg
3. uniwerbizmy, np. wahadłowiec (statek wahadłowy), domówka (zabawa organizowana w domu); majówka (spotkanie, wycieczka majowe), wyścigówka (samochód wyścigowy), magisterka (praca magisterska), -> jednocześnie są to innowacje uzupełniające
4. derywaty z formantami o funkcji kondensacyjnej, np. sufiks -owy, np. pomocowy, paliwowy
5. skróty składniowe, np. wiedziałem, że (wiedziałem o tym, że...)
6. skróty frazeologiczne, np. jak w szwajcarskim zegarku (chodzić jak w szwajcarskim zegarku)
7. Innowacje precyzujące - mogą zachodzić na różnych poziomach systemu języka; precyzują znaczenie wyrazu poprzez nadanie jakiejś różnicy, precyzują funkcję; zapobiegają nadmiernej wariantywności normy
1. poziom fonetyczny - od wymowy zależy znaczenie wyrazu - nie ma wiele przykładów; plastik vs plastyk, 
2. poziom słowotwórczy - wieczorny vs wieczorowy, dziecinne (właściwy dla dziecka) vs dziecięce (przeznaczony dla dziecka)
3. poziom fleksji - końcówka fleksyjna decyduje o znaczeniu - akty (dzieło sztuki) vs akta (dokumenty), uszy (narząd) vs ucha (uchwyty), przypadku vs przypadka, żuraw (typ budowli, dźwig) vs żurawia (ptak), dotknąć matki (fizycznie, dosłownie) vs matkę (zranić psychicznie, urazić)
4. poziom leksykalny - synonimy niewiele się różniące od siebie - kobieta vs niewiasta

ZADANIE NA NASTĘPNY TYDZIEŃ -> ćwiczenie dot. typów innowacji (nie robić!!), do 4 typów wyszukać po 3 przykłady innowacji uzupełniających.

Innowacje uzupełniające - moje przykłady:

• neologizmy słowotwórcze
• paczkomat, wpłatomat
• -mat - sufiksoid - cząstka wyrazu, która wydzieliła się z innego wyrazu i tworzy się z niej całą serię słowotwórczę
• lewak, prawak
• -ak
• frytkownica
• benić - mówić od rzeczy, głupoty
• adultyzm - dyskryminacja osób młodych (świeżo upieczonych dorosłych)
• bejok - ktoś niemądry, głupi, niedojda
• dresiarze 
• oprogramowanie
• antyszczepionkowiec, pijarowiec, streetwearowiec
• -owiec
• bliknąć
• rośliniara, książkara, herbaciara, jesieniara
• -ara to częsty formant -> powstaje seria słowotwórcza z tym samym formantem
• kocobluza
• mangozjeb
• wegeburger,
• wege-
• epet
• szarpidrut
• streamerka, 
• neuroróżnorodność
• koronaferie
• koro-
• koteł/pieseł
• asfaltoza, betonoza, szyldoza, punktoza, grantoza
• -oza -> seria słowotwórcza
• balkoning, plażing, leżing, smażing
• -ing -> seria słowotwórcza
• anoreksja, tanoreksja, alkoleksja
• -reksja
• patodeweloperka, patostreamy, patogale, patointeligencja
• pato-
• neologizmy semantyczne
• konfederata - członek partii Konfederacja Wolność i Niepodległość
• atencja - uwaga
• dzban - ktoś głupi -> metaforyzacja
• epicki - niesamowity
• karaś - niemowlę, które potrafi pływać
• puzon - nos -> metaforyzacja
• pazury - ręce  -> metaforyzacja
• komórka - telefon -> dążenie do skrótu
• nagłośnić - nagłośnić sprawę  
• totalny - funkcja ekspresywna
• blachy - tablice rejestracyjne
• muzyk - szkoła muzyczna, plastyk - szkoła plastyczna (+uniwerbizm)
• kwarantanna - pandemiczna
• jasiek - jony walker???
• promocje - reklamy, sprzedaż po obniżonych cenach
• suchar - stary kawał
• Janusz - typowy Polak
• banan - uśmiech
• bananowiec, banan - osoba pochodząca z zamożnej rodziny
• pasek - pasek w telewizji
• liść - uderzenie w policzek
• wyjaśnić kogoś - wygrać z kimś w dyskusji
• kalka - kalka słowotwórcza
• beton - osoba o twardych, niezmiennych poglądach
• wykluczyć kogoś
• zapożyczenia
• milenialsi - przedstawiciel pokolenia Millenium - zapożyczenie całkowicie przyswojone
• barber - fryzjer męski
• big bag 
• dogsitter - opiekun psa - zapożyczenie całkowite nieprzyswojone
• capuccino - cytat językowy,  zapożyczenie całkowite nieprzyswojone
• peeling - cytat językowy,  zapożyczenie całkowite nieprzyswojone
• hit
• boomer
• cosplayer 
• pendrive
• post - wpis w SM
• bookcrosing - wymiana książek, zostawianie ich w miejscach publicznych - cytat językowy
• chillout
• donate 
• gen Z, gen Z
• bizneswoman
• brunch 
• airfryer
• boom
• lore
• scroll
• outsider
• aerobik
• situationship
• airpodsy
• smartwatch
• fanfic
• podcast
• spoiler
• cringe
• research
• clickbait
• język inkluzywny
• neofrazeologizmy 
• zrobić komuś dzień
• turystyka aborcyjna
• jeszcze jak
• muzyka chodnikowa - disco polo
• poukładać sobie w głowie
• zaprosić kogoś 
• dusić inflację
• próg podatkowy
• szara strefa
• margines społeczny
• konstrukcja coś nie cosiuje, np. włosy nie włosują
• paragon grozy
• wyjść z szafy
• kropka nienawiści
• kogut domowy
• psycha siada
• piramida finansowa
• dać zielone światło
• urlop tacierzyński
• puszczać oczko
• próg zdawalności
• korytarz życia
• gruba kreska
• gasić strajki
• 
  

HLP 09.04.2024

 PLACÓWKA     ORAZ     CHAM

Placówka jako powieść o modernizacji wsi, wejścia nowego w to, co było przez wieki niezmienne. Umysły i ludzie nieprzygotowani na nowoczesność, np. na pociągi, których nie są w stanie pojąć (budzą podobne emocje niż metal lżejszy niż powietrze w Lalce). 

Ślimak jako obserwator - jest gapiem. Obserwuje Niemców.

Znany-obcy - pan. Dla chłopa jego świat jest obcy, pomimo bliskości.

Niemcy są obcy-obcy - przybywają z zewnątrz, są inni, nieznani.

Szok. Nowoczesność wpada w miejsce ciche, dotychczas "od niej bezpieczne". Modernizacja mocniej dotyka tego, co położone na uboczu. Zmiany tam bolą mocniej, są bardziej zauważalne.

Zderzenie Prusa-realisty z tendencją. Niechętnie patrzono na mieszanie realistycznych konwencji z groteskowymi, symbolicznymi, satyrycznymi. Jak realizm to realizm na 101%! Jak tendencja to tendencja!

Paraboliczność placówki nie służy wyrażeniu myśli tendencyjnej. Porównanie do historii Hioba: historia od bogactwa do zubożenia zupełnego i samotności, a następnie ponownie bogactwa. Tendencyjną zasługą jest przywiązanie do ziemi, ale co z innymi? Ślimak nie jest tak pokorny wobec losu: zostaje i doprowadza się do tej nędzy, byle nie odpuścić. Jego bierność wynika nie tylko z przywiązania, ale także pewnego tchórzostwa (boi się tego, co nieznane i obce, boi się podróży). 

Chłop jest przywiązany do ziemi, bo ich egzystencja i sposób życia są silnie związane z ziemią, którą żyją i uprawiają.

Tępy upór Ślimaka przełożony na cały naród pozwala zauważyć, że Polacy się zaparli i uparli i to pozwoliło im na przetrwanie. Zostanie z przodkami, bycie tutaj.

Na ile zmiany przynoszą coś dobrego? Do dzisiaj to pytanie z Placówki - napięcie konserwatyzmu z nowością jest wyraźne do dzisiaj. Ciekawa ambiwalencja konserwatyzmu Ślimaka i pozytywisty Prusa.

Miasto w Chamie jest blisko, ale pozostaje niedookreślone: to miejsce gwaru, hałasu, zepsucia.

Rene? piszący o żywocie Jezusa - pozbawia nadprzyrodzoności, dodaje literackość - zastępuje sacrum literackością. Jezus jako człowiek z krwi i kości. Orzeszkowa docenia kunszt artystyczny autora. Ten sam autor napisał Antychrysta.

Paweł skrajnie miłosierny; wybacza zdradę i próbę morderstwa. Jest ujęty w ramy konwencji realistycznej: ma być prawdopodobny. Można podążać śladami Jezusa.

Był naiwny. Wierzył w Boga i wierzył, że jest w stanie pomóc France, a wszystkie problemy.

Mocne poczucie misji i wyprowadzenie jej z zepsucia.

Spóźniona miłość. Chrześcijańskie miłosierdzie podszyte pożądaniem? 

Nosiciel głównych prawd moralnych. Wybacza wszystko. Zupełna bogobojność i naiwność.

Bezwarunkowa miłość i konieczność wychowania, wysokie poczucie obowiązku. Stosunek ojcowski. Połączenie pożądania i ojcowskiego, mentorskiego podejścia. 

Skoro przysięgali, to muszą jej dotrzymać. Nawet jeśli ją ona swoje łamię, to on czuje, że musi. 

Ona jest niewinna, niesamodzielna, zaburzona, dziecięca. Jego empatia i wyrozumiałość w bezwarunkowej miłości to efekt przyjęcia odpowiedzialności za osobę niepoczytalną w pewnym stopniu - przyjęcia nieco ojcowskiej perspektywy.

Ma nie wiadomo skąd bardzo silny pion moralny.

Mocno związany z prawem natury, z rzeką. Chrześcijaństwo wywodzi się z przestrzeni, wrażliwość religijna z wrażliwością na naturę. 

Franka pyta, czy on jest prorokiem. Mógł być wzorowany na uczniach Jezusa, którzy byli związani z rzeką. Podkreślana jest jego inność od reszty wiejskiej społeczności - przywiązanie do wody. zamiast do ziemi. 

Orzeszkowa odeszła od chrześcijaństwa, ale nie potrafi powiedzieć, że nie ma Boga. Prawda chrześcijaństwa niezależna od KK; niepiśmienny chłop, człowiek w naturalnym stanie, odczytuje ze swego świata moralność. Instytucjonalne dążenia Kościoła tracą na znaczeniu. Wszystkie kultury mają potrzebę wytworzenia konkretnej struktury moralnej.

"Bóg jest rozumem tych, którzy innego nie mają" -> Boga najbardziej widzimy w naturze, dzieciach i prostakach. Pierwotność i dzikość w instynktach opieki u Pawła.

Religijność chłopska wyższa, Bóg bliższy chłopom, większa obrzędowość. Tutaj religijność i kościół są jednak daleko - to nie są tak wyraziste punkty. Religijność płynie z rzeki, pierwotnej i apostolskiej wizji łowienia, od rybaka. 

Aż nieludzka moralność. Aż nierealistyczny w swoim miłosierdziu. 

Mógłby stanowić przykład, gdyby nie to, że jest tak cichy. Swoimi czynami stanowi wzór, a nie słowami. Swoją praktyką życiową daje świadectwo tego, co to znaczy dobrze być w świecie.

Czytelnikowi może być bliżej do Franki, bo popełnia błędy. Paweł jest idealny pod każdym względem: dobry brat, dobry ojciec, dobry mąż. Jest skrajnie dobry, wręcz święty.

Jednocześnie bije Frankę, ale Orzeszkowa sugeruje, że nie było to mocno. Nie zmienia to tego, że Paweł wykorzystuje takie toksyczne wzorce i zachowania, aby jej dosłownie wbić do głowy wartości. Kobieta, która nie spełnia norm zachowania i powinna być spacyfikowana w nawet brutalny sposób oraz podporządkować się. 

Franka a daddy issues. 

Franka z patologicznej rodziny: ojciec alkoholik, matka utrzymanka. Nie zna wzorców dobrych, trauma wykorzystania i przemocy. Jednocześnie nie odnajduje się w związku z Pawłem - stabilność jest dla niej obca i niezrozumiała, pociąga ją i odpycha. Woli uciec. 

Alkoholiczka, która nie pije. Jest uzależniona od wrażeń i nowości. Pociąga ją Paweł, gdy jest czymś nowym. Czuje się uwięziona w domu, w stabilności. Czuje się obca, szuka drogi ucieczki przed stabilnością. Ma poczucie, że nic ją nigdzie nie czeka. Nie ma miejsca. Nie czuje się bezpiecznie w miejscu, które powinno być dla niej bezpieczne. Wyruszenie w świat przynosi tylko cierpienie. Nie znajdzie nigdy swojego miejsca. 

Paweł też rozumie, że ona doświadczyła nizin społecznych miejskich. Jej doświadczenia są przemocowe; całowanie za cukierki, wykorzystanie seksualne już od dziecka, alkoholizm ojca. Patologia ją otaczała od najmłodszych lat.

Zostaje zderzona z Pawłem. Dostaje wszystko to, co mogłaby potrzebować, ale to jej na nic. Poczucie zagrożenia dla podmiotu w XIX w.: raz skrzywdzony, już nie ma dla ciebie nadziei. Trauma, która naznacza na całe życie. 

Próba wkupienia się w łaski, gdy wchodzi do rodziny. Określana jako hojna, aż zbyt szczodra by to było taktowne. Rzuca się do całowania, jest głośna i bardzo serdeczna, dzieciom coś daje. Może to się łączyć z jej doświadczeniem dzielenia się nawet sfatygowanymi i drobnymi rzeczami: wszystkim, co miała.

Ubrania w strzępach oraz poplamione, ale ma dużo biżuterii. Przychodzi z przestrzeni eleganckiej w porównaniu do chłopskiej. Uwielbia piękne rzeczy. Była biedna, a jej ozdoby wskazują na wysokie aspiracje. Nie dba o strój, ale dba o ozdoby. Brak jej praktyczności i pragmatyzmu. 

Poczucie bycia z wyższej sfery. Ma dumę rodową, szczyci się pochodzeniem. Popełnia mezalians swoim zdaniem. 

Franka przez narratora zestawiona z dzikusem i dzieckiem. Zostaje sprowadzona do pierwotności.

I Paweł, i Franka są pierwotni, ale w inny sposób.

Uczeń SPE 08.04.2024

 

Specyficzne trudności w uczeniu się - dysleksja, dysgrafia i dysortografia.

Dysleksja, dysortografia i dysgrafia polegają na kłopotach w nauce czytania i pisania, niewspółmiernych do poziomu rozwoju umysłowego i emocjonalnego.

Zrozumienie istoty trudności pozwoli nauczycielom uwzględnić w ocenianiu ucznia ich specyficzny charakter. 

Def. dysleksji - w ponad stuletniej historii badań nad rozwojem umiejętności czytania i pisania funkcjonowały różne rodzaje dysleksji

Pierwsze wzmianki u Pringle'a Morgana

Def. Haliny Sponek - trudności w czytaniu i pisaniu, które są spowodowane deficytami rozwoju funkcji percepcyjno-motorycznym, obliczanym w stosunku do wieku dziecka i w relacji do ogólnego poziomu umysłowego.

Magda Bogdanowicz: przyczyny dysleksji należy również szukać w zaburzeniach koordynacji tych funkcji, określanych terminem zaburzenia integracji percepcyjno-motorycznej.

Badania Doroty Bednarek - osoby z dysleksją często skarżą się na dyskomfort związany z czytaniem.

Fonologiczny model dysleksji - deficyty słuchowe w różnicowaniu i identyfikacji głosek, co jest związane z zaburzeniami świadomości fonologicznej.

Def. Międzynarodowego Towarzystwa Dysleksji z 1994 r.

To specyficzne zaburzenie o podłożu językowym uwarunkowanym konstytucjonalnie. Charakteryzuje się trudnościami w dekodowaniu pojedynczych słów, co najczęściej odzwierciedla niewystarczające zdolności przetwarzania fonologicznego. Trudności w dekodowaniu pojedynczych słów są zazwyczaj niewspólmierne do wieku życia oraz innych zdolności poznawczych i umiejętności szkolnych; trudności te nie są czynnikiem ogólnego rozwoju ani zaburzeń sensorycznych.  

Dysleksja manifestuje się różnorodnymi trudnościami w odniesieniu do rożnych form komunikacji językowej; często oprócz trudności w czytaniu (reading problems), dodatkowo pojawiają się poważne trudności w opanowaniu sprawności w zakresie czynności pisania (writing) i poprawnej pisowni (spelling). 

Grażyna Krasowicz-Kupis: rozszerzyła def. o osłabienie różnorodnych funkcji językowych, nie tylko fonologicznych, np. z organizacją wypowiedzi.

Aneta Borkowska zauważyła, że dzieci dyslektyczne tworzą dyskursy narracyjne o strukturze prostszej niż dzieci bez podobnych trudności.

Urszula Oszwa dostrzegła, że dzieci z zaburzeniami czytania stosują mniej przyimków. 

Rodzaje dysleksji wg Bakkera

• Dysleksja percepcyjna - występuje u dzieci, które mają dominującą prawą półkulę mózgu w czasie czytania. Tempo czytania jest wolne, głoskują, sylabizują, ale nie przekręcają wyrazów.
• Dysleksja lingwistyczna - dzieci czytają szybko, płynnie, ale niedokładnie, co wiąże się z nadmiernie rozwinięta lewą półkulą.

Świadomość fonologiczna - układ świadomych reprezentacji, osiąganych w procesie rozwoju dzięki koncentrowaniu uwagi na percepcyjnych aspektach języka mówionego.

Kompetencja językowa - wrodzona zdolność opanowania mowy.

Dysleksja nabyta - zaburzenia czytania u dorosłych, występująca na skutek uszkodzeń mózgu.

Dysleksja rozwojowa - uwarunkowana wrodzonymi zaburzeniami rozwoju poznawczego, ujawniającymi się w kilku pierwszych latach życia.

Typy dysleksji:

• dysleksja typu wzrokowego
• dysleksja typu słuchowego
• dysleksja integracyjna
• dysleksja typu mieszanego

Zaburzenia czytania (DSM-V 315.000)

• Kryterium A - poziom czytania znajduje się znacząco poniżej chronologicznego wieku danej osoby, wyniku pomiarów inteligencji i poziomu edukacji
• Kryterium B - zaburzenia czytania wpływają na osiągnięcia szkolne i codzienną aktywność wymagającą umiejętności czytania
• Kryterium C - jeżeli występuje wada narządu zmysłu, wówczas trudności w czytania wyrażają się silniej niż zaburzenia, które zazwyczaj były ich konsekwencją 

Zaburzenia pisania

• Kryterium A - poziom pisania znajduje się znacząco poniżej chronologicznego wieku danej osoby, wyniku pomiarów inteligencji i poziomu edukacji
• Kryterium B - zaburzenia pisania wpływają na osiągnięcia szkolne i codzienną aktywność wymagającą umiejętności pisania
• Kryterium C - jeżeli występuje wada narządu zmysłu, wówczas trudności w pisaniu wyrażają się silniej niż zaburzenia, które zazwyczaj były ich konsekwencją 

MOTORYKA MAŁA, MOTORYKA DUŻA, LATERALIZACJA, TYPOWE BŁĘDY W DYSLEKSJI ROZWOJOWEJ, TEKST MICKIEWICZ O DYSLEKSJI DO PRZECZYTANIA KIEDY DIAGNOZA, KTO PRZEPROWADZA I JAK PRZEBIEGA, ARKUSZ OBSERWACJI DYSLEKSJI CO ZAWIERA JAK MOŻE POMÓC