WOK 28.05.2024

Za działania kulturowe uznajemy wszystkie działania także te, które nie wpisują się w działania kulturalne. Działania zwierząt nie należą do kultury ludzi, ale bywają podobne gesty co w ludzkiej kulturze. Relacja z kulturą a naturą.

Nurt zabaw chłopskich w wieku XIX (Chłopi) - kalendarz i zwyczaje i obyczaje typowe dla nich. 

Ceremonie i formy ludyczne u arystokracji i we dworach. 

Skala codziennych zabaw i rozrywek była znaczna. 

Liminuidalność i liminalność;

na tym przejściu/progu opiera się wiele zabaw.

Śmiech w naszym obszarze kulturowym nie ma wysokiego statusu. Ponurość w Polsce u Polaków. 

Studia o ceremoniach pogańskich, sprzed chrześcijańskich - wszystkie były bardzo radosne, nastawione na wspólną zabawę i celebrację, np. topienie Marzanny, puszczanie wianków. Były radosne dla Słowian nawet ceremonie funeralne. 

Ceremonie

1. są społeczne
2. przebiegają według określonego porządku
3. mają określony cel
4. budują poczucie przynależności do wspólnoty - silne więzi społeczne
5. są powtarzalne, oparte na repetycji
6. mogą mieć charakter religijny, ale zwykle odnoszą się do świeckich/zsekularyzowanych form
7. z punktu widzenia jednostki dostarczają poczucia identyfikacji z grupą

Tożsamość - w relacji z sobą

Identyfikacja - potrzeba znalezienia czegoś poza sobą

SZAMANIZM

Wywołanie stanów ponadnaturalnych za pomocą środków halucynogennych lub praktyki cielesne.

KJP 28.05.2024

Wyrazy modne:

1. Wysoka frekwencja tekstowa i szeroka ekstensja społeczna 
2. Coś indywidualnego dla uzusu, idiolektu, społeczeństwa, co jest niekorzystne
3. Wybór tego słowa zamiast wielu synonimów
4. Zerwanie z podstawowym znaczeniem; poszerza się jego zakres znaczeniowy.

Każdy człowiek ma zasób:

1. Czynny słownictwa - ten, którego używamy
2. Bierny słownictwa - ten, który znamy, ale nie wykorzystujemy na rzecz

2 stopnie/poziomy wyrazów modnych:

1. Zmiany ilościowe - wzrost frekwencji
2. Zmiany jakościowe - rozszerzanie znaczenia 

Szeroki, istnieć, niski, wąski, poważny, optymalne - rodzime wyrazy modne.

Jak są często używane stają się puste semantycznie. 

Wyrazy modne w przekonaniu osób, które ich używają, nadają im prestiżu. Są one lepsze, bardziej prestiżowe. Przykładowe środowisko tego typu to korporacje - trzeba się dostosować do panującego języka; tego bardziej wyszukanego, pięknego, ale w rzeczywistości pustego.

Znaczenie strukturalne się zaciera - leksykalizacja. Przyspieszona leksykalizacja jest skutkiem nadużywania wyrazów modnych.

Korzystanie z wyrazów modnych zuboża nasz zasób leksykalny. 

HLP 28.05.2024

 Programy młodzi-starzy; konflikt pokoleń.

Sztuka dla sztuki vs poezja tradycyjna, patriotyczna, dla narodu.

Sztuka estetyczne, nowe prądy, nowa estetyka skupiona na pięknie i zmysłowości. Przewartościowanie wszystkich wartości.

Co to będzie olaboga, jak są te nowe wartości? Trzeba się pozbyć tych nowych prądów, estetyk i idei - są szkodliwe dla kraju i młodych.

Drama, drama na twitterze.

czy chodzi tylko o brak moralności i Boga w literaturze?

Debata publiczna a to, co wolno artyście i na ile można się przerażonym przed nowym i co popularne w literaturze. 

Starzy są pogrążeniu w niepokoju. Marian rozkłada religię na części, by znaleźć Boga. Poszukuje Boga, bo jest jego ratunkiem przed zagładą. Kochanie sztuki jako idei zastępuje kochanie Boga i to budzi niepokój. Rozpadła się kultura bóstwa.

Pozbawienie się metafizycznego brzmienia to coś, co jest wyrzucane młodym, a co daje im wolność. Młodzi jednocześnie nie potrafią odwrócić się od idei istnienia duchowości, ale krytykują kościół i tradycjonalistów, katolików. 

Można być duchowo rozwiniętym dzięki sztuce i literaturze, ale to nie to samo, co duchowość związana z Bogiem.

Młodzi są bliscy starym w kurcie romantycznych twórców. Przeciąganie mistrzów Mickiewicza czy Słowackiego. Kłócili się o nich - po której byliby stronie. 

Zapolska dostaje ochrzan od tradycjonalistów za Jankę. Nie ma żadnego męskiego bohatera, który by ściągnął Jankę do arystokratycznego środowiska, ujarzmienie jej. Ukazanie jej reakcji fizycznych, obmacywanie szwaczki to zbyt wiele według nich - jest w tym zagrożenie, bo inaczej musimy spojrzeć na świat, rozprasza. Brakuje wiary w dobro tradycji. 

Zapolska poucza, nie potrafi odpuścić sobie tendencyjności. Z jednej strony dużo wytykania trudnych rzeczy i problemów, więc boli ta diagnoza. Z drugiej lekcje jakie odbiera Janka byłyby okej, gdyby nie to, że sposób doświadczania ich jest kłopotliwy. Zapolska zbyt wiele pokazuje: ciąże, stosunki seksualne i prostytucje jako tematy literackie. Wcześniej tego nie było, więc nic dziwnego, że ich to porusza. Postępowcy w tym, co dotychczas widzą dreszcze ekscytacji, a tradycjonaliści dreszcze odrazy. 

Idea sztuki dla sztuki; sztuka nie musi się sprzedawać. Szczepanowski uważa, że oni piszą to tylko dla kasy, bo jest to modne. 

Jak można współczuć tym, którzy postępują źle? Poprzez wykorzystanie empatii czytelników, stają oni po nieodpowiedniej stronie; czujemy to, co bohaterowie, których powinniśmy według nich potępiać. Konieczna jest dezynfekcja prądów, bo jak pozwolimy temu na funkcjonowanie, to stracimy to, czym jesteśmy. Nie możemy się bronić, nie mamy krytycznej siły, by nie dać się tej nerwowej prozie. Ta nerwowa proza, Zola przede wszystkim, jest jak słodycze na umysły dzieci. 

Filary

1. Pozyskiwanie niezbędnych informacji o uczniu
1. skąd pochodzi
2. jak długo jest w Polsce
3. jak wygląda jego sytuacja rodzinna -> rodzina pełna/niepełna
4. ocena stopnia znajomości języka polskiego
5. sprawdzenie stanu wiedzy z poszczególnych przedmiotów
2. Integracja w klasie
1. uświadamianie innych uczniów o sytuacji politycznej i społecznej w krajach, z których pochodzą ich koledzy i koleżanki
2. współpraca z psychologiem
3. organizowanie integracji dla uczniów polskich i cudzoziemskich
4. zaangażowanie uczniów w sport i gry zespołowe
3. Nauka - sukcesy edukacyjne -> instalink
1. indywidualizacja pracy
2. motywowanie uczniów-cudzoziemców
3. stosowanie odrębnych kryteriów oceniania
4. Prowadzenie lekcji języka polskiego jako obcego i zajęc dydaktyczno-wychowawczych
1. naklejanie na przedmioty karteczek z ich nazwami
2. nauka poprzez zabawę i wykorzystanie gier
3. dodatkowe zajęcia polskiego
4. pomoc w odrabianiu lekcji (pomoc od org. pozarządowych)
5. zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze z innych przedmiotów
5. Współpraca z rodziną ucznia 
1. ułatwia zrozumienie i poznanie
2. powoduje poczucie przynależności do wspólnoty
3. możliwość integracji z polskimi rodzinami
4. 
   

Dobre rady dla nauczycieli pracujących z dziećmi cudzoedzimi

1. Przygotowywać krótkie, jasne i proste streszczenia lektur i innych tekstów
2. Akcentować i chwalić każdą prawidłową odp. ucznia (w tym niepoprawne gram.)
3. Oceniać komunikatywność w tekstach, dopuszczać błędy językowe.
4. Rozwijać sprawność mówienia i pisania.
5. Doceniać czytanie ze zrozumieniem wyszukiwanie inf., ogólne rozumienie tematyki i problematyki lektur
6. Stosować język instrukcji
7. Umożliwić korzystanie podczas lekcji ze słownika dwujęzycznego
8. Pozwolić na zadawanie pytań pomocniczych
9. Dostosowywać wymagania dot. czytania bardziej obszernych tekstów oraz analizy i int. do umiejętności
10. Doceniać nawet krótkie wypowiedzi.
11. Nie przywiązywać zbyt dużej uwagi do poprawności językowej - ciągłe poprawienie może powodować stres, a w efekcie spowodować blokadę komunikacyjną między nauczycielem a uczniem
12. Angażować uczniów w pomoc koleżeńską w klasie, po lekcjach, podczas zajęć świetlicowych - służy to integracji uczniów
13. 
    

WOK 21.05.2024

 Czy życie jest warte przeżycia? - Albert Cumus. 

W życiu człowieka są dwa moment: narodziny i znalezienie odpowiedzi na to, po co się narodziło.

Patrzymy na inne systemy religijne z perspektywy chrześcijaństwa, np. życie po śmierci a reinkarnacja - dla innych to pytanie mogłoby nie mieć sensu. 

Z punktu widzenia duszy jest istotne, żeby zebrać jakąś ilość doświadczeń - punkty karmy XD - jak się je zbierze, to dusza pragnie przestać krążyć. Drugi aspekt buddyjskiej reinkarnacji to jak ma się talent, a z niego się nie korzysta, to idzie się do piekła kinda. Jesteśmy na świecie po to, aby wykorzystać maksymalnie swój dar, z którym nasza dusza przychodzi na ziemię. 

WOHRP 21-28.05.2024

 Najdawniejsze zapożyczenia (epoka przedpiśmienna)

Drogi zapożyczenia:

• greka - scs. - czeski: cyrkiew, potem cerkiew, Bogorodzica, później Bogurodzica, błogosławić
• greka - łacina - czeski: anioł (pierwotnie anijoł), apostoł, ewangelia, dyjabel, kolęda
• łacina - czeski: pacierz, pogan(in)
• greka - łacina - niemiecki - czeski: biskup, jałmużna, mnich
• łacina - niemiecki - czeski: bierzmować, klasztor, kościół, krzest, krzcić, krześcijanin, msza, ofiara, ołtarz, opat, pielgrzym, żegnać

Zapożyczenia semantyczne: niebo, piekło (wcześniej: smoła), święty (wcześniej: mocny, silny)

Zapożyczenia z innych zakresów znaczeniowych są mniej liczne, np.

• łacina: łacina, sobota, marzec, maj, szkoła, berło, olej, pieprz
• niemiecki: barwa, bursztyn, chwila, herby, jedwab, rycerz

Doba stp. - gigantyczny przyrost słownictwa, ok. 15k haseł w słownikach

Zaniki słownictwa - 1/3 wyrazów ginie, nie przechodzi dalej poza dobę stp.

• słowa przykładowe
• cielesieństwo (stosunek płciowy)
• gospodzin (pan)
• kłodnik (więzień)
• śmiara (pokora)
• wietnica (izba radna)
• wrzemię (czas)
• piać (śpiewać)
• urępny (piękny)
• wrzemienny (doczesny)
• si (ten)
• zawiernie (prawdziwie, naprawdę)
• całe grupy wyrazów:
• tzw. zawołania szlacheckie, czyli klicze (krzyki) - znaki powinowactwa, służące jako sygnał zbiórki rodu podczas wojny. Pochodziły one od nazwy miejscowości rodowej (Rawa, Rola), od imion wybitnych członków rodu (Jastrzebiec, Lis), od rzeczy, które w rozmaitych okolicznościach weszły w tradycję rodową (Cholewa, Strzęmię, Topór), od okrzyków i wezwań wojennych (Zerwikaptur, Orzy-Orzy - rozkaźnik zapoźnianego czasownika orzyć (burzyć, niszczyć)
• terminologia rodzinna: snecha lub sneszka (synowa wobec rodziców męża), zełwa lub zełwica (siostra męża), jątrew lub jątrewka (żona brata męża), dziewierz (brat męża), pociot (mąż ciotki), nieć (kuzyn)
• nazwy niektórych danin, podatków i obowiązkowych usług: narzaz (danina w bydle), stróża (obowiązek czuwania na zamku), godne (okolicznościowa danina składana na BN/wielkanoc), pomocne (danina nadzwyczajna w wyjątkowej sytuacji finansowej)

Zmiany znaczeniowe:

• zboże pierwotnie bogactwo, majątek
• na zboże wcześniej mówiono żyto (od żyć - to, co potrzebne do życia)
• bydło pierwotnie byt, później majątek
• chromota pierwotnie trwałe, ciężkie okaleczenie 

Przyrost słownictwa

1. Słownictwo książkowe, abstrakcyjne
2. Słownictwo wyspecjalizowane (terminologia różnych zakresów życia społecznego i gospodarczego)
1. zakres prawa
2. terminologia wojskowa, 
3. handlowa, 
4. rzemieślnicza, 
5. botaniczna, 
6. zoologiczna, 
7. mineralologiczna
8. 
   

Wpływy obce:

• łacina
• kultura umysłowa, np. szkoła, bakałarz, atrament, data, pergamin, rejestr, statut, suma, tryb
• realia biblijne: balsam, cedr, manna, mirra, palma
• inne, np. burak, cebula, cysterna, kapusta, komora, korona, kryształ, lawenda, migdał
• czeski
• koniec XV, 1 poł. XVI. - moda językowa na czeski -> okoliczności zewnętrzne, czyli panowanie królów czeskich w Polsce + czeski i Czech to niedościgniony ideał dla Polaków
• brama, straż, hańba, hardy, hojny, obywatel, śmiertelny, kulawy, obiecny (zwyczajny), robociec (robotnik), twarz, zapad (zachód)
• niemiecki
• na wskutek niemieckiej kolonizacji, tereny miejskie, Małopolska, Mazowsze; zepchnięcie Polaków na niższe pozycje
• organizacja życia w mieście, budownictwo, urządzenie i wyposażenie mieszkania, życie gospodarcze i społeczne: burmistrz, gmina, rynek, ratusz, sołtys, wójt, bruk, cegła, dach, mur, plac, rura, rynna, kuchnia, wanna, bednarz, blacha, browar, cech, fartuch, grunt, hebel, herb, hetman, huta, jaka (kaftan, rodzaj kurtki), jarmark, kierat, kilof, kołnierz, koszt, murraz, rymarz, sznur, sztygar, szyb, szyba, taniec, weksel, żołd, żołnierz
• nazwy miejscowe (miast i wsi założonych przez kolonistów niemieckich), np. Grywald, Tymbark
• imiona, używane pierwotnie jak wszystkie stare zapożyczenia w postaci spolszczonej: Biernat (Bernard), Dziećmiar (Dietmar), Jerzman (Herman)

Rozbudowa synonimiki j. polskiego.

Doba śrp. - przyrost słownictwa - 50k w słownikach

Słownictwo:

• zanik słownictwa
• chowaniec (wychowanek)
• ciasnocha (koszula)
• godzinnik (zegar)
• kluza (więzienie)
• nagolenica (pończocha)
• obliczność (obecność)
• przyczyńca (obrońca)
• rucho (odzież)
• wiła (szaleniec)
• pierny (pieprzowy)
• komosić się (dąsać się)
• żądzić się (wstydzić się)
• zmiana znaczenia
• ciekawy - kiedyś prędki
• grzeczny kiedyś stosowny, właściwy, ładny
• ojczyzna kiedyś ojcowizna
• przytomny kiedyś obecny
• złodziej kiedyś złoczyńca
• zmiana barwy znaczeniowej
• pejoratywizacja: dziad (od starszego człowieka po nieprzyjemnego starszego człowieka), dziewka (od dziewczyny, po służącą i dziwkę)
• melioratywizacja: kobieta (niejasne pochodzenie; 

Przyrost ilościowy

• zasób wyrazów abstrakcyjnych oraz terminologii różnych nauk i dziedzin techniki, np. Stanisław Solski i Geometria polski - anguł, kąt, węgiel, biegun (wierzchołek), cyrkuł (koło), wertykalny (pionowy)
• słownictwo środowiskowe, np. myśliwskie
• słownictwo potoczne, wulgarne, np. ciołak, gnojek, rygulec, cymbał, kujon (hultaj) - wobec mężczyzn, klępa, szkietnica, frantówka, swawolka, murwa - wobec kobiet

Wpływy obce:

• czeskie
• wiele zapożyczeń czeskich nie przekroczyło granicy XVI w. - przetrwały nieliczne, np. duchowieństwo, istota, nabożeństwo, sprawiedliwość, własność,  zakonnik, zwolennik
• w drugiej połowie XVI w. wpływy czeskie zaczęły słabnąć -> katastrofa polityczna Czech w wyniku klęski pod Białą Górą; przestaje istnieć czeski język literacki na wskutek germanizacji i podbicia przez Habsburgów
• niemieckie - nigdy nie były modą językową! były powodowane rzeczywistą potrzebą!
• wpływy słabną, ulegnięcie polonizacji pod koniec XV i na początku XVI w.
• zapożyczenia dot. życia praktycznego, głównie handlu, rzemiosła, budownictwa, wojskowości: brak (wada), bruk, brytfanna, druk, drut, durszlak, folwark, fortel, gatunek, gmach, grosz, gwałt, hak, herszt, klamra, kloc, kram, lichtarz, los, lądować, materac, prasa, reszta, smak, stal, sztuka, szturm, szuflada, szyba, szyna, tama, werbować, winda
• łacińskie
• liczba latynizmów rosła: Z. Klemensiewicz obliczył, że w XVI w. co 600 wyraz jest latynizmem, w poł. XVII co 115, w 2 poł. co 60, w poł. XVIII w. co 33
• renesansowy kult łaciny: szkolnictwo jezuickie; szlachta dwujęzyna (posługiwali się polskim i łaciną)
• przykłady: akt, aktor, apetyt, architekt, decyzja, dedykacja, dekret, dokument, efekt, lament, korupcyja, patron, natura, recepta, rektor, pretekst, rezygnacja, medytować
• makaronizowanie: w XVI w. były rzadkie i w tekstach nieliterackich (listy, dokumenty), XVII i 1 poł XVIII w. - przybranie na siłę
• włoskie
• związki kulturalne z Włochami w XV w. -> moda językowa
• głównie stroje, życie dworskie i towarzyskie, kuchnia, ogrodnictwo, sztuka wojenna, bankowość
• wpływ włoskiego otrzymywał się również w dobie nowopolskiej w zakresie słownictwa związanego ze sztuką
• francuskie
• XVI w. wybór Henryka Walazego na króla Polski, wyjazdy magnatów i szlachty do Francji, przyjazdy pierwszych Francuzów do Polski
• połowa XVII w. małżeństwo Władysława IV z Marią Ludwiką Gonzagą oraz Jana III i Marysieńki - wzrost znaczenia cudzoziemskiego zaciągu w wojsku Rzeczpospolitej
• życie dworskie, strój, wojskowość: dama, fort, gorset, peruka, pistolet, mina
• ruskie (wschodniosłowiańskie, ale nie z rosyjskiego)
• w XV w. wskutek unii z Litwą język polski zaczął przenikać na ruskie terytorium Wielkiego Księstwa
• przenikały do polszczyzny krasowej, w XVI w. (a już zwłaszcza w XVII) zaczęły się rozprzestrzeniać na całym polskim obszarze językowym
• car, chata, czereśnia, czupryna, hultaj, hulać, morda, sobaka, hodować, harmider, krynica
• zapożyczenia wschodnie (orientalne) - głównie języki tureckie; od Tatarów, Ormian, Karaiminów
• od XVI w. 
• basza (targowisko), kajdany, kaftan, kurhan, tapczan, wataha, szarańcza, kaleka, jasyr (niewola), koczować. dżuma
• węgierski
• XVI i XVII w. - związki polityczno-dynastyczne z Węgrami
• wojskowość, strój męski
• deresz, giermek, hajduk, hejnał, katan, kontusz, orszak, szereg
• rumuńskie
• kolonizacja włoska
• hospodar, maczuga, cap, watra (ognisko), bryndza, bundz (twardy ser owczy)

Doba nowopolska

Przyrost słownictwa - Słownik Lindego (początek tej doby) to 60k haseł, Słownik willeński (1861) to 110k

1. słownictwo specjalistyczne: terminologia naukowa, techniczna, zawodowa
1. Jan Śniadecki - terminy matematyczne, np. iloczyn, iloraz, cięciwa, średnica, odcinek
2. Jacek Przybylski - terminologia gramatyczna, np. szykownia (składnia), wywodnia (morfologia), gloska bąkliwa (nosowa), wargobitna (wargowa), spajak (spójnik)
2. Słownictwo ogólne - rozwój synonimiki
1. 
   

Zanik słownictwa - wycofywały się z jednych zaborów, z innych zostawały; najwięcej się zachowało w Wielkopolsce

• kibitny, izabelowy, nieboszczyca, tąpać, uskromić, okrasa, miałki, miodzie (drożdże), czępać (kucać)

Zmiany zaczeniowe:

• nikczemnieć (marnieć, nędznieć), odmęt (mętna woda), bezpieczeństwo (beztroska), koniec (cel), sposobność (zdolność, zdatność do czegoś), sklep (piwnica)

Wpływy obce:

• łacińskie
• kończą się z oświeceniem, nauczanie polskiego od tego czasu, łacina w specjalistycznym i terminologii
• ruskie
• są dalej, twórcy z tych terenów
• francuskie
• nasilenie wpływów w wieku XIX 
• zapożyczenia z zakresu towarzyskiego: etykieta, konwenans, kurtuazja, nonszalancja, polonez
• toalety i przedmiotu zbytku: bużuteria, dekolt, kostium, peleryna, perfumeria
• kuchni: beza, deser, koniak, krem, likier, lemoniada, omlet
• od lat 30. XIX Wielka Emigracja -> zapożyczenia z zakresu sztuk plastycznych i literatury: gobelin, pejzaż, plener, wernisaż, witraż, balkon, fasada, 
• słownictwo administracyjne i polityczne, gospodarcze życie i codzienna potoczna: biuro, biuletyn, bankrut, szosa, teren, bagaż, awans, adres, kapitał, renta, waliza
• do IIWŚ franc. językiem dyplomacji
• rosyjskie
• nasiliły się w XIX w.
• mig, robotny, łakomy (smaczny), znojny (upalny)
• kalki frazeologiczne: okazywać pomoc (nieść pomoc), przyczyniać straty/szkody (przyprawiać o straty/szkody), przyjmować udział (brać udział)
• niemiecki
• zapożyczenia wyrazowe szybko się wycofały, np. bahnhof
• zapożyczenia znaczeniowe, np. zapoznać (nie docenić, nie poznać się), zdradzać (objawiać)
• kalki wyrazowe i frazeologiczne: czasopismo, duszpasterz, językoznawstwo, odszkodowanie, parostatek, parowóz, rzeczoznawca, wypośrodkować, wyciągnąć wniosek
• urzędowa odmiana polszczyzny, np. germanizmy składniowe: w odpowiedzi na coś, w załatwianiu czegoś, w posiadaniu czegoś
• angielskie
• do końca XVIII w. brak bliższych związków
• wpływy angielskie w romantyzmie: z pierwszej poł. XIX w. -> befsztyk, bokser, dog, dżentelmen, klimb, komfort
• nasilenie pod koniec XIX w., zwłaszcza w początku XX w.; rozwój techniki, sport, turystyka, gospodarka: mecz, lunch, lider, dżem, poker, rower, skecz, sport, weekend, bekon, hokej

200k wyrazów ma polski niewyspecjaliowanych i nienacechowanych, a przeciętny człowiek człowiek korzysta z kilkunastu tysięcy. 

HLP 21.05.2024

 Janka - G. Zapolska

Wyjście spod klosza, rozpoczęcie życia na własną rękę. Ciężki początek - ciężko Jance w jej świecie, w świecie arystokracji.

Brak kompetencji - niewyrobiona emocjonalność, niewyrobiona inteligencja. 

Janka na początku - dzikuska, dzikie dziecko, niepełnowartościowe członkinie rodu - kobiety, duch - zmarnowanie rodu, owady - coś denerwującego, irytującego.

Ojciec to fundament problemu. Stały punkt odniesienia. Skupiony na tradycji, przedłużenie rodu zniewoleniem, szaleństwem, fiksacją. Oderwany od rzeczywistości. Nie pasuje do tego świata, w którym się znalazł. Zbyt skupiony na tradycji, przeszłości, by odnaleźć się w czasie. Przekaziciel tradycji - według siebie strażnik, niezłomny i konsekwentny, twórca tożsamości. 

Łęcki też był niedzisiejszy - nie ignorował córki, traktował ją jak człowieka, emocjonalnie nie jest wybrakowany. Nie ma pękniętej relacji rodzicielskiej. 

Podolski jest już socjopatą. Udaje, że jego córki nie istnieją. Niektórzy uznają, że jest zbyt ekstremalny i przez to mniej prawdopodobny. 

Jego niechęć narzucona. Konieczność konkretnego wychowania, okrutnego, zupełne odżegnanie się od kontaktu z dziećmi. Z Justynem też nie ma dobrego kontaktu. 

Syn banalny, trąci brukiem. Ojciec wyniosły, owionięty pogardą do świata. 

Nieuzasadniona złośliwość. Justyn i Podolski robią sobie na przekór. 

Zależność pieniężna Justyna od ojca to jedyna zależność. Ma przywilej kłótni z ojcem, np. o pieniądze. 

Metaforyka grobowcowa w domu Podolskich.

Zachwyt Janki nad światłem prześwitując i migotającym w świetle liściu, włosach ukochanego. Jasność Kuniewicza też ma w sobie ciemność. 

Edukacja i poświęcenie także kryją w sobie mrok.

Motywacje Janki: miłość

Jasność też oślepia, parzy, nie jest jednoznacznie dobra. 

Rusiecki wydaje się Jance fajniejszy na tym balu. Traktuje ją na równi, włącza ją. Jest jakaś intymność w tym, że opowiada o usprawnieniach na swoim majątku to coś odświeżającego dla Janki wychowanej w toksycznym milczeniu. 

Rozpoznanie Rusieckiego jako kanalię i opresora, który narzuca się młodej kobiecie, szwaczce. Czuje w tym urazę dla całego rodzaju kobiecego. Zdolność współodczuwania. 

Szwaczka przyszywa koronkę. Janka widzi w lustrze siebie i ją. Lustro jako możliwość zdystansowania i spojrzenie spoza siebie. Lustro to fundament rozwojowy - moment identyfikacji siebie to moment konstytuowania jaźni. 

Janka - jasna, szwaczka - ciemna. 

Szwaczka zostawia dzieci same; to mogłaby być Marta.

Szwaczka jest słaba, chora, zielona. Zdrowa bladość Jagny vs zielonkawa, zgniła bladość szwaczki. 

Pierwotność wypracowana. Musi pozbyć się nabytych nawyków i wraca do tradycji empatii, bycia troskliwą wobec bliźnich. Jest w tym pierwotna, ale musi się do tej pierwotności dokopać. 

Obmycie nóg - zdobycie wrażliwości. Jasność sukni zamieniona na jasność własną.

Empatia uznawana za histeryczność. Empatia zdobywana w trudnych okolicznościach.

Janka jako wariatka vs bohaterki zakładu paryskiego.

Wariatki są w jakiś dziwny sposób szczęśliwa. Ona nawet w swoich stanach nie ma wyzwolenia od bólu i cierpienia. Jest zbyt świadoma, by zatracić się w szaleństwie. 

W swym szale staje się zielona zamiast bladej jak tamta szwaczka.

Wolność poprzez śmierć Podolskich. Oni nie mogli się zmienić. Zmierzch dekadentów, umiera jakieś pokolenie - nadzieja na coś nowego. 

Uczeń SPE 20.05.2024

 Połączenie ćwiczeń ortograficznych z jednoczesnym kształceniem prawidłowej dykcji. 

Bajka ortograficzna - Na ratunek Literkolandii, Anna Halduga-Stalmach i Katarzyna Narska???

Zabawa z ortografią - E. Polański

Bingo ortograficzne - fajny pomysł na poprawę sprawdzianu.

• zapamiętanie pisowni
• kształcenie pamięci słuchowej
• kształtowanie percepcji wzrokowej
• koncentracja uwagi
• integracja procesów percepcyjno-motorycznych

Zadania i rola nauczycieli - filary wspólnego sukcesu

Rozwiązania praktyczne z dziećmi cudzoziemskimi -> TEMAT KOLEJNY OBA TEKSTY PRECZYTAĆ 

1 moduł opracować!!!!!!!!

Metodyka 15.05.2024

 Mechanizm analizy jest taki samym w tekstach poetyckich.

Nie chodzi o kolekcjonowanie wiedzę o to, czym jest tekst poetycki (anafora, akcent, rym, rytm, epitet) - to nie pomaga interpretacji tekstu. Są one ważne dopiero, gdy pomagają zrozumieć tekst i dają narzędzia, aby mówić o nim. 

Logiczne następstwo wprowadzania pojęć - niekoniecznie zaczynać od metafora - od stwierdzeń typu "dziwne słowa", "dlaczego dziwne?" do metafory.

Możliwe problemy

• niezrozumienie relacji nadawca-adresat
• pomijanie niezrozumiałych fragmentów
• sprowadzenie symboliczności do dosłowności
• czytanie tekstu - linijkowe
• powiązania między kolejnymi elementami utworu
• niekompetencja językowa - nie potrafi powiedzieć tego, co wie

Opis puszczy białowiejskiej - opis miejsca, opozycja do tekstu poetyckiego (na ile w ogóle jest?), perswazja, różnorodność w świecie i przyrodzie

Intencja tekstu -> intencja informacyjna (gatunki zwierząt, obszar, liczba gatunków, gatunki drzew, pomniki przyrody) - kierowana do turysty głównie, miłośnika przyrody

Dużo liczebników, nazwy geograficzne, nazwy gatunków, nazwy własne, wypunktowania, wyliczenia, wytłuszczenie najważniejszych informacji, śródtytuły, dużo równoważników zdań, rzeczowniki, 

Elementy perswazyjne - określenia wartościujące, epitety, 

Obraz przyrody: eksponowanie bioróżnorodności, zadziwia, podane dane, interesująca, ogromne zróżnicowanie fauny i flory, wyjątkowość (np. poprzez nadanie imion dębom -> personifikacja), 

Jakie są potrzebne kompetencje do odczytania? Myślenie przestrzenne, znajomość definicji rzeczowników, myślenie konkretne, 

Wychowanie afirmatywne (głównie w sp), wychowanie dramatyczne (w średniej) - daje to komplet. 

POMYSŁ NA LEKCJĘ O MATECZNIKU I NA LIPĘ;

Uczwń SPE

 Pisanie z komentowaniem

• Umiejętność poprawnego pisania koreluje ze znajomością zasad ort. 
• Reguły nie powinny być traktowane jako cel nauczania ale jako środek do osiągnięcia umiejętności ort.
• Uczniowie z dysleksją powinni wykonywać wiele różnorodnych ćwiczeń utrwalających poznane reguły, aby ukształtowały się prawidłowe nawyki ort.
• Metoda ta wymaga świadomego odwoływania się do reguł.

W zależności od potrzeb i celu ćwiczeń można zastosować komentowanie:

• pełne
• wydzielonych grup wyrazów
• wybranych pojedynczych wyrazów

Dyktando w 10 punktach opracowane przez Martę Bogdanowicz:

1. Umowa
2. Wybór tekstu
3. Komentarz ort.
4. Zapisywanie
5. Kontrola 1 - dziecko
6. Kontrola 2 - dorosły
7. Kontrola 3 - dziecko
8. Kontrola 4 - dorosły
9. Kontrola 5 - dziecko
10. Poprawa

Prawo oświatowe - dostosowania: pomoc psych-pedagog., zajęcia specjalistyczne, warsztaty, porady, konsultacje, indywidualizacja metod pracy, dostosowania (zwolnienie z nauczania drugiego języka obcego, czas i forma egzaminowania) itp.

Indywidualizacja

• indywidualizowanie przedziału czasowego
• uzupełnianie wiadomości i umiejętności
• zmiana zakresu i układu materiału
• stawianie celów indywidualizacyjnych
• dobranie najodpowiedniejszych metod i sposobów pracy
• grupowanie uczniów wewnętrznie zróżnicowane (KREDKI I CZERWONE KAPTURKI????)

Uczniowie z dysleksją na lekcjach jp 

• napotykane trudności - kryteria
• staranność pisma
• występowanie błędów ort i int
• poprawne i płynne czytanie
• nieproporcjonalność wysiłku w stosunku do oceny

Uczniowie z dysleksją na lekcjach języka polskiego

• wydłużenie czasu lub zmnniejszenie liczby zadań na sprawdzianach
• częstsze sprawdzanie wiedzy, ale z mniejszej ilości materiału
• przygotowanie materiałów z uwzględnieniem przekazów wizualnych: tabele, wykresy, strzałki, podkreślenia, kolory - dla ucznia z dysleksją znaczenie ma myślenie obrazowe
• częstsze kontrole zeszytu
• pozytywne wzmocnienie psychologiczne o poszukiwanie efektywnych form pracy

Zeszyt ucznia:

• większy format
• sposób korygowania prac
• schemat układu treści
• sąsiadujące kartki dla jednej notatki

Na lewej stronie: zagadnienia wiodące, temat, zagadnienia omawiane na lekcji, ważne pojęcia, uwagi i dopiski ucznia na dole

Po prawej stronie: ciekawostki, pytania, mapy, schematy

Margines w zależności od ręki, którą pisze uczeń. 

Preferowane nielinearne formy notatki: schematy, diagramy, mapy problemów, myślografika, mapy myśli.

Dla uczniów z dysleksją wskazane są różnego rodzaju zabawy językowe:

• gry słowne
• loteryjki
• domina wyrazowe
• bingo ortograficzne
• układanki
• krzyżówki
• rebusy
• anagramy
• quizy
• szyfrowanie wyrazów
• tworzenie obrazkowych słowniczków wyrazowych

WOK 07.05.2024

Rytuały

Kultura to przemoc, a rytuały mogą być sposobem rozładowania tej przemocy - sposobem radzenia sobie z przemocą kultury. 

Narkotyki dają skok, dają ucieczkę i pozwalają na ucieczkę od przemocy od kultury.

Co jest charakterystyczne w rytuale, co pojawia się w różnych jego formach? 

Rytuały zawsze opierają się na udawaniu.

Sztuki walki to udawanie przemocy rytualne; nie chcemy kogoś skrzywdzić. Godowe walki są trochę teatralizowane

Rytuał u swego źródła nie jest formą teatralną. 

Prelimenalna, limenalnej i postlimenalnej - rzedprogową, progowa i po przekroczeniu progu - rytuały przejścia czesto pozostawiają znaki na ciele, np. tatuaże, wycięte kawałki ciała, utrata zębów, wypalania. Neofita (pełnoprawny członek życia plemiennego) nosi na ciele takie formy zdobień. Za ich pomocą są łatwo rozpoznawalni i mogą łatwo zająć przysługujące im miejsce w hierarchii. 

Krzyżowcy i pielgrzymi do Jerozolimy w XIII w. mieli tatuaże jako świadectwo cielesnego odbytego rytuału religijnego.

Formy znaczenia piętnowania/naznaczania ciała za pomocą rytuału. 

W teatrze zmiany mają charakter odwracalny. Rytuał wymusza trwałe, nieodwracalne zmiany. Teatr mówi bardziej o tych, które da się odwrócić.

Przemoc kulturowa ma charakter nieodwracalny dla neofity. 

Poza tym rytuały pozycjonują społecznie neofitę, np. dzielą tych, którzy mają wyższy/niższy stopień wtajemniczenia. 

W kulturach mocno zlaicyzowanych ślady takich rytuałów przejścia, np. pasowanie na przedszkolaka, sakramenty (poza chrztem, bo trzeba być świadomym, ale sam chrzest włącza nas do wspólnoty - silne znaczenie hierarchiczne), matura, zakończenie roku szkolnego, obcięcie włosów po zerwaniu z chłopakiem, zrobienie tatuażu.

Cechy rytuałów:

• powtarzalność, repetycja - dotyczy rytuałów indywidualnych, religijnych, społecznych
• dają poczucie ulgi i bezpieczeństwa
• dają poczucie przynależności
• nie muszą być uświadomione
• związane z konkretnym czasem i miejscem, konkretny wycinek czasu
• narzędziem rytuału są najczęściej symbole
• występuje w obiegu indywidualnym i społecznym
• zostawia ślad emocjonalny (oraz może zostawiać fizyczny)

Źródła tragedii greckiej - to że pochodzą od rytuałów dionizyjskich jest nieaktualne od lat 50. Może być to zaledwie jeden z aspektów pochodzenia greckiej tragedii. Skąd to przekonanie o dionizyjskości tragedii? Teatr może spełnić ważną f. edukacyjną - płacono ludziom za to, że poszliby do teatru. Dużo pito alkoholu rozcieńczonego. Dla Greków teatr i przedstawienie teatralne nie miały nic wspólnego z Dionizosem. W XVIII w. pojawił się mit

• 
  

WOHRP 07.05.2024

Prasłowiańskie dziedzictwo leksykalne

Polszczyzna odziedziczyła duży zasób słownictwa z prasłowiańszczyzny. Mamy konkretne dane, ile wyrazów jest odziedziczonych, ale część z nich się wycofało.

Istnieje obecnie słownik prasłowiański, który rekonstruuje słowa w ps. Autorem jest Franciszek Sławski. Do dzisiaj ukazało się 8 tomów tego słownika - 1974-2001 to lata wydawania. Jest od A do Gy. 

Tadeusz Lehr-Spławiński w Języku polskim jako zwierciadle kultury narodu (1935) określił zasób z ps. zachowanego w polszczyźnie na 1700 jednostek. Stworzył klasyfikację wedle pół semantycznych:

1. Życie duchowe człowieka
2. Pojęcia religijne i moralne
3. Podstawy poglądu na życie
4. Właściwości duchowe człowieka
5. Świat materialny, życie zewnętrzne i fizyczne człowieka:
1. Przyroda martwa i żywa
2. Życie rodzinne i społeczne
3. Określenia właściwości fizycznych
4. Nazwy najważniejszych czynności i stanów

Ponad 1k rzeczowników, 400 czasowników oddających podstawowe stany i czynności, 170 przymiotników, 80 wyrazów z innych części mowy. 

KJP 07.05.2024

 Kryteria poprawności językowej: 

Pierwszy raz 1950 r. Dorowszewski opublikował książkę o takim tytule. Następny krok w tym - podręcznik do kjp - KJP zagadnienia poprawności językowej 3 autorek (1971), a jakaś babka zaproponowała Kalina Julkowska dwa kryteria. Doroszewski zaproponował 9 kryteriów. Potem Bogdan Walczak w Poradniku Językowym 1995 r. artykuł o tytule takim jak ten temat; wyliczył, że badacze wymienili już ponad 20 kryteriów - stają się bezużyteczne, gdy jest ich za dużo, bo cholera wie, czego użyć i jak je zhierarchizować. Zaproponował 6 kryteriów. 10 lat później A. Markowski przejął jego propozycje, ale dołożył jeszcze 1 kryterium. 

1. Kryterium wystarczalności języka - do oceny innowacji uzupełniających, np. weekend, wyluzować się; służy do oceny nowych wyrazów ze względu na ich przydatność w tekście; są zbędne czy potrzebne; zaproponowała już Kurkowska
2. Kryterium ekonomiczności języka - ocenie podlegają elementy systemu i el. tekstu; chodzi o pisanie krócej i jednocześnie zachować precyzję, podlegają jej konstrukcje składniowe, formy fleksyjne (tą vs tę), formy leksykalne - innowacje uzupełniające i rozszerzające; wyjątki są nieekonomiczne, obciążają pamięć użytkowników; zaproponowała już Kurkowska
3. Kryterium funkcjonalne - odnosi się do tekstu (to, co w jednym tekście jest funkcjonalne, w drugim nie musi być funkcjonalne), spełnia swoją funkcję, czy czyni sformułowanie bardziej przejrzystą - zależy to od sytuacji, np. studio kosmetyczne nazywa luksusowy gabinet kosmetyczny, studio mebli kuchennych nie jest funkcjonalne (nieaktualne!), terminy naukowe są funkcjonalne w tekście naukowym, ale w publicystycznym nie jest funkcjonalne, słownictwo urzędowe funkcjonalne w tekstach urzędowych, ale niefunkcjonalne w mowie potocznej
4. Kryterium autorytetu kulturalnego - co jest uznane przez osoby cieszące się najwyższym autorytetem językowym, ale kto jest nim obecnie? powinien być rodzic i nauczyciel, ale bywa różnie w praktyce, powinny być osoby publiczne i dziennikarze; rzadko stosowane kryterium; odwołuje się do kilku kryteriów Doroszewskiego 
5. Kryterium uzualne - rozpowszechnienie pewnych form staje się elementem normy niższej, narzędzia tego kryterium:
1. frekwencja tekstów - częstość występowania
2. ekstensja tekstowa - zasięg występowania w tekstach
3. ekstensja społeczna - zasięg występowania w różnych grupach społecznych, np. język młodzieży, język lekarzy
6. Kryterium estetyczne - zawsze nieco subiektywne, niezgodnie z nim są wulgaryzmy i brutalizmy, zgodne z nim są starannie wyartykułowane, starannie skomponowane, ale w zakresie leksyki to już kwestia sporna
7. Kryterium narodowe - było u Doroszewskiego i Kurkowskiej, Walczak uznał, że nie ma znaczenia, czy jest rodzime, czy zapożyczone, Markowski jako uczeń Doroszewskiego musiał do tego wrócić, ale od początku chodzi tu o to, by nie było zbędnych zapożyczeń; żaden naturalny język nie rozwija się bez zapożyczeń, 

Kryterium oceny neologizmów słowotwórczych - Jadacka - UZUPEŁNIĆ!

1. Systemowe
2. Liczebności modelu

Norma frazeologiczna i jej struktura

Zbiór zaaprobowanych przez polską społeczność językową frazeologizmów oraz reguł określających sposób realizacji ich tożsamości w tekstach.

Postać kanoniczna frazeologiczna - zgodna z normą, a użycie w tekście to jego aktualizacja tekstowa.

Dwie podstawowe cechy frazeologizmów: 

1. Odtwarzalność - znajomość, odtwarzalność z pamięci
2. Nieregularność semantyczna - znaczenie semantyczne nie wynika z sumy znaczenia ich elementów

Struktura normy frazeologicznej:

1. Jednostki jednokształtne (inwariantne), np. pot. dupek żołędny, nóż się komuś w kieszeni otwiera, zaliczyć glebę, zbijać bąki, igrać z ogniem, mieć chody, kręcić lody, miękkie lądowanie -> gdyby powiedzieć, że nożek się otwiera może być emocjonalnie uzasadnione i wtedy to nie jest błąd, jak nie ma uzasadnienia to błąd
2. Jednostki wielokształtne (wariantywne), np. mleć jęzorem/ozorem/językiem, pchać się/walić drzwiami i oknami, diabeł siedzi/tkwi w szczegółach, wpaść/trafić z deszczu pod rynnę, bić/walić w kogoś jak w bęben, ciepłe kluchy/kluski, niebieski ptak/ptaszek, coś wyjdzie/wychodzi/wyłazi/wylezie komuś bokiem, robić/zrobić z kogoś balona, dolać/dolewać oliwy do ognia, zapuścić/zapuszczać korzenie, 

Drugi podział:

1. Jednostki stabilne - trwają od dawna w polszczyźnie w niezmienionej formie i o niezmienionym znaczeniu, np. egipskie ciemności, łut szczęścia, nie wylewać za kołnierz, szukać ze święcą/ze świeczką, klamka zapała/zapadnie, starej/dawnej daty
2. Jednostki recesywne - wycofujące się z użycia, przestarzałe, np. spuścić/spuszczać manto, siedzieć jak mysz na pudle, urodzić się ze srebrną łyżką w ustach, madejowe łoże, tłuc się jak Marek po piekle, 
3. Jednostki ekspansywne - przedostające się do normy z uzusu, np. świeżej, daty, na dzień dobry, nie chcieć ale musieć, mieć klasę, żal dupę ściska, ktoś jest z innej bajki, omijać szerokim łukiem, wybiegać/wybiec/wychodzić/wyjść/wyrywać się/wyrwać się przed orkiestrę/szereg, 

Innowacja frazeologiczna - wszelkie odchylenie od normy frazeologicznej.

Błąd frazeologiczny - innowacja frazeologiczna funkcjonalnie nieuzasadniona.

Innowacje uzupełniające - ich źródła:

1. neologizmy strukturalne - powstają w polszczyźnie ogólnej, połączenie 2 wyrazów w 1 całość i one zaczynają znaczyć coś niedosłownie 
1. nowy początek
2. ucieczka do przodu
2. neosemantyzmy frazeologiczne, np. robić bokami (być zmęczonym i nowe: mieć kłopoty finansowe), skok na kasę 
3. zapożyczenia wewnętrzne - z odmiany potocznej, gwar środowiskowych i zawodowych, z języka mediów, np. jechać/pojechać po bandzie, strzelić gola do własnej bramki
4. zapożyczenia zewnętrzne - z języków obcych, np. numer jeden
5. idiomatyzowanie się indywidualizmów i skrzydlatych słów, np. róbta, co chceta, nie chcę, ale muszę, 
6. idiomatyzowanie się minitekstów kultury - sloganów reklamowych, tytułów filmów, programów telewizyjnych, radiowych - a świstak siedzi i zawija w te sreberka
7. idiomatyzowanie się dostępnych wypowiedzi tzw. zwykłych ludzi - mogą być wykorzystane z reklamach, a później do języka potocznego, krótki żywot, np. taka sytuacja, będę grać w grę
8. idiomatyzowanie się grup składniowych, np. coś jest pozamiatane, jazda bez trzymanki
9. derywacja frazeologiczna - powstawanie neofrazeologizmów od istniejących już jednostek frazeologicznych
1. nominalizacja zwrotu: po nitce do kłębka
2. werbalizacja: działać jak bomba z opóźnionym zapłonem

Innowacje modyfikujące: pierwsze 4 dotyczą komponentów leksykalnych, 

1. skracające - skrócenie frazeologizmu, pominięcie jakiegoś elementu, np. na łeb (na szyję), przecierać oczy (ze zdumienia/zdziwienia), rzucać kłody (pod nogi), kropla w morzu (potrzeb), się nóż (w kieszeni) otwiera, odpukać (w niemalowane (drewno)), głos (wołające) na puszczy -> musi się odnosić do znanego frazeologizmu
2. rozwijające - dodanie czegoś, np. mieć (jakiś legislacyjny) nóż na gardle, trzymać rękę na (modowym) pulsie, WESZŁO DO NORMY: mieć oczy (i uszy) (szeroko) otwarte, PLEONAZM FRAZEOLOGICZNY: być (prawdziwym) oczkiem w głowie, płacić jak za (przysłowiowe) zboże i ogólnie wciskanie wszędzie tego przysłowiowe, 
3. wymieniające - wymiana jednego komponentu na drugi, często to błędy frazeologiczne, np. dodawać (zamiast: dolewać) oliwy do ognia, ciężki (zamiast: twardy) orzech do zgryzienia, nie zasypywać (zamiast: zasypiać) gruszek w popiele, 
4. kontaminujące - skrzyżowanie 2 frazeologizmów, np. grać główne skrzypce (grać główną rolę + grać pierwsze skrzypce), salomonowym targiem (krakowskim targiem + salomonowy wyrok), latać jak kot z wywieszonym pęcherzem (latać jak/niczym kot z pęcherzem + latać/biegać z wywieszonym językiem/jęzorem)
5. regulujące - dotyczą postaci gramatycznej komponentów, różnych ich kategorii gramatycznych
1. zmiany w zakresie kat. liczby, np. mnoga zamiast pojedynczej
2. zmiany w zakresie kat. strony, np. zwrotna zamiast czynnej
3. zmiany w zakresie kat. aspektu, np. niedokonany zamiast dokonanego
4. zmiany słowotwórczej postaci komponentu, np. zgrubienie zamiast wyrazu neutralnego
5. zmiany w schemacie składniowym frazeologizmu, np. coś przecieka komu między palcami (zam. przez palce), 

Defrazeologizacja - odżycie znaczenia dosłownego. 

na następne zajęcia ćwiczenia z zakresu innowacji językowej frazeologicznej? będziemy je omawiać z następnych. 

HLP 07.05.2024

 Rok 1894 - częsta data startowa Młodej Polski. Okulicz-Kozaryn próbuje postawić na niej cezurę. Jakie stoją za tym decyzje? 

Cezury pozwalają na uporządkowanie sobie rzeczywistości i historii. Człowiek ma w sobie potrzebę wyznaczania cezur. Pozwala to także na polemikę tego, jakie prądy nadal działają - pozwala nazwanie zjawisk w charakterze hipotezy, z którą można się kłócić. 

MP nie ma zewnętrznych punktów odniesienia do swego początku. Kończy ją koniec IWŚ. Sama w sobie jest przygotowaniem do I WŚ. 

Próba określenia początku jest ciekawa bardzo. 

Asnyk - przedstawiciel starszego pokolenia, nie jest zachwycony z oddania pałeczki kolejnemu pokoleniu. Ludzie interesują się bardziej Przerwą-Tetmajerem. 

Ci, którzy patrzą na dzisiejszy przełom
Pod nowych haseł i dążności wodzą,
Muszą złorzeczyć bezlitosnym dziełom,
Którymi dzieci w pierś macierzy godzą.

Przed jutrem, A. Asnyk. 

Świadomy jest przełomu. Tradycja literacka, dorobek kulturowy i i jego zerwanie z nimi. Bunt dzieci przeciwko matce. Zbezczeszczenie, brak sympatii młodego pokolenia - zamach wobec tego, co było wcześniej. 

Nawet jak się nie jest fanem nowych prądów, to jakby... one się sprzedają. 

K. Przerwa-Tetmajer, Narodziny Afrodyty

Narodziny Afrodyty wykorzystane jako temat erotyku. Szczegółowy, zmysłowy opis kobiety, erotyzm, podkreślenie jej ciała, natura zachwycona nim, lubieżność, dużo pieszczot. Opis jej delikatności, a w ostatniej strofie zwraca uwagę jej potęgę - to sprawczyni najsroższych mąk, silniejsza od Hadesu. Delikatna kusicielka, która jednocześnie jest niezwykle potężna. Kusicielka, femme fatale. 

Spacyfikowana estetyzacja ludzkiego ciała i erotyzmu, jaką było użycie figur mitologicznych, staje się mocno erotyczne. Nasza żądza, pasja i pragnienia - to nimi się kierujemy. 

Obraz Afrodyta w szale - sam koń jest w szale, Afrodyta jest spokojna. Dół konia ginie w mroku. Ciało Afrodyty kontrastuje z czarnym koniem i jego oszalałą pasją. Kolor włosów Afrodyty - rudy. 

Lubię, kiedy kobieta - popularne wśród młodzieży, wprost mówi o swoich uczuciach i pragnieniach seksualnych, Seksualność jako codzienność. 

W sieci, Kisielewski

Dramat społeczny młodzieży, która szuka wolności i rodzice, którzy chcą ustawić jak najlepiej dziecko. Julia jest panną na wydanie. Córka bardziej wrażliwa niż rodzice, sercem postrzega świat, jest szalona. Jerzy jest smutny.

Każdemu jest pisana określona rola. Nie chodzi w tym o predyspozycje, a płeć, normy społeczne i klasa społeczna. 

Różnica między szałem a szaleństwem? Szał się kończy, określony w czasie, a szaleństwo trwa. Może grać szaloną, może podkreślać to, co inni zwą szaleństwem. Jest w niej poczucie, że została zaszufladkowana jako oderwana, szalona. Poczucie opresyjności kategorii szaleństwa. 

Czy każdy potrafi być szalony? 

Zależy jej trochę na tym szaleństwie, bo daje jej sławę. Dzieło ma być związane z nią, sława ma być zasłużona - wrażenie szaleństw rozumiane jako indywidualności.

Porównanie do psa, który się wścieka i atakuje. Czarny pudel - diaboliczne, faustowskie zwierzę. Wiąże siebie z postacią psa. 

Nie chodzi o rozumienie, ale chodzi o odczuwanie. Dzieło jak dusza - tekst jako przedłużenie najautentyczniejszych elementów podmiotu, jestestwa - nie filozoficznie, ale odczuwanego. 

Jerzy powinien być po jej stronie, ale szuka sporu, sprzeczki. 

Poczucie świadomości poprzedniej epoki vs gotowość odczuwania kolejnej. 

Dwa porządki organizują życie i świadomość ludzi. Czy da się je sobie wzajemnie przedstawić? Czy da się je połączyć?

Czy Kisielewski bierze jakąś stronę? W pierwszej części bierze stronę, a w drugiej poprzez zróżnicowanie Julii i drugiego typa - jest zróżnicowanie, wątpliwości jakieś. 

W sieci? Kto jest w niewoli? Kto na kogo zarzuca siedzi? 

• filistrzy na biedną dziewczynę
• Julia na czytelnika poprzez didaskalia, które opisują myśli bohaterki, szczegółowo jej zachowania - stawiają czytelnika po konkretnej stronie, pozwalają na wczucie się w nią
• Jerzy jest w stanie zawieszenia - "w sieci" można odczytywać jako dramat o braku możliwości wyjścia z tego stanu

Jerzy to prawie mężczyzna, nadal trochę dziecko - jest pomiędzy - dramat o dorastaniu. 

Gombrowicz vibe - podglądanie ludzi w dziwnych sytuacjach. 

Być ze sobą czy nie? 

Są raczej śmieszni, niż poważni. Chcą być wolni, a jednocześnie są zależni materialni od rodziców. Poczucie bezradności, zależności materialnej. Nie są gotowi stanąć przed światem i próbować uniezależnić się materialni. Julia maluje, ale nie do końca wierzy/ma przekonanie o wartości materialnej swojej sztuki. 

Poeta bez pieniędzy vs facet z majątkiem - typowy konflikt. Mamy tutaj perspektywę kochanki i możemy skupić się na tym, co ona czuje. Widzimy jej rozsądek oraz cierpienie. Jest uwikłana w sieci moralności, pieniądze, normy społeczne. Wybrała najrozsądniejszą opcję, ale cierpi. 

Miłość źródłem nieszczęść (patrz: Tetmajer i jego Afrodyta). 

Uczeń SPE 06.05.2024

 Dysgrafia przejawia się zbyt wolnym tempem wykonywania czynności manualnych oraz zbyt małą precyzją ruchów dłoni i palców. Rzutuje niekorzystnie na pismo oraz inne wytwory plastyczne i techniczne.

Symptomy dysgrafii to:

• deformacja liter i innych znaków graficznych
• wykraczanie poza linię
• zmienny nacisk przyborów do pisania
• litery nierównej wielkości i o nieprawidłowym położeniu
• zmienne nachylenie liter
• nieprawidłowe odstępy między literami
• litery niedokończone w kształcie
• brak łączenia ze sobą liter w trakcie zapisu wyrazów (tzw. zaburzenie melodii kinetycznej)

M. Bogdanowicz Solidarność z uczniami ze specyficznymi zaburzeniami uczenia się, "Psychologia Wychowawcza" 2015, nr 7, s. 220-237. 

Synkinezja - zbędne ruchy

Gry i zabawy dydaktyczne do wykorzystania na polskim.