Nowjp 10.10.2023

 NOWJP - 1 i 2 rozdz. Bańko

Co to jest fleksja?

Fleksja i słowotwórstwo - gdzie jest granica?

• słowotwórstwo jest mniej kategorialne

Kategorialność łączy się z kategorią gramatyczną i właściwością wyrazów.

Forma czasu przeszłego

bezokolicznik (zrobić), odetnij -ć, dodaj +ł

Jeśli można zrobić taką formułkę, schemat tworzenia to znaczy, że jest to kategorialne. Kategorie to cechy, które można zdefiniować za pomocą wzorów.

(chociaż ogólnie "-ł" tu jest formacjotwórcze;

końcówka -> końcówka fleksyjna)

Znaczenie leksykalne, czyli główne znaczenie jest takie samo (kotu, kotem)

Znaczenie gramatyczne, czyli wiemy jak i kiedy odmieniać -> bawię się z kotem, daję jeść kotu.

Kotek -> mały kot, zmienia się znaczenie leksykalne.

Pochodność form imiesłowowych od czasownika - spory - jest jakby pomiędzy

• odmienna część mowy
• forma fleksyjna czasownika

Język naturalny opiera się na systemie opozycji. Znaczenie jest na zasadzie opozycji. Są uporządkowane na tym systemie, dzięki czemu wiemy jakie końcówki do czego.

Słownik nie jest zbiorem słów wypisanych z tekstów. Słowa upakowane są w leksemy (=hasła słownikowe).

Głoska, fonem, morfem, leksem = jednostki abstrakcyjne języka

Leksem to taka szuflada z możliwymi formami języka, np.

• wakacje - 7 przypadków = 7 form
• szalik - 2 liczby x 7 przypadków = 14 form

a więc to potencjał językowy użycia słowa w tekście.

Są leksemy nieodmienne:

A, BYLEBY, DOKĄD, GDY, PONIEWAŻ, POD, PSIAKREW, SKĄDKOWIEK, ZAMIAST

Nieodmienne części mowy -> przyimki, spójniki, modulanty, wykrzykniki, przysłówki

nie wyprowadzamy dzieci z błędu, że przysłówki się nie odmieniają, chociaż wsm się odmieniają przez stopień lol

Leksemy nieodmienne formalnie, leksemy odmienne czysto funkcjonalne

EMU, OD, MUZEUM, STEREO, SUPER -> zapożyczone słowa, z którymi nie wiem co robić i nie odmieniamy ich niby (są nieodmienne formalnie, pod względem formy), ale z kontekstu i tak wiemy, że przypadek się zmienia (odmieniają się funkcjonalnie).

Muzeum i liceum są czysto funkcjonalnie odmienne w l. poj., ale w l. mn. są odmiany już normalne

Paradygmat -> wzór odmiany

LEKSEM ODMIENNY

LEKSEM NIEODMIENNY = ODMIENNY CZYSTO FUNKCJONALNIE

LEKSEM ODMIENNY CZYSTO ANALITYCZNIE

LEKSEMY DEFEKTYWNE

LEKSEMY POTENCJALNE

FORMY WARIANTYWNE

Leksemy odmienne czysto analitycznie

Język polski to język funkcyjny, czyli składa się z dwóch części, np. mama (mam - temat fleksyjny, -a - końcówka fleksyjna). KF daje informacje o tym, że to mianownik, l. poj. i r. ż.; gdyby było -y to byłby to dopełniacz.

Jeden element (KF) niesie kilka informacji.

Są jednak formy, że nie dodajemy końcówki fleksyjnej, tylko dodajemy elementy

czytać w czasie przyszłym -> ja jutro będę czytać

formy analityczne składają się z dwóch elementów

można -> jutro będzie można (forma analityczna to taka forma złożona)

syntetyczna - dwie formy tworzące jedną całość

analityczna - dwie formy, które nie łączą się w jeden wyraz

Część leksemów ma wybrakowane formy, np. wakacje są tylko w l. mn., widać się nie odmienia przez osoby -> LEKSEMY DEFEKTYWNE -> ich defekt polega na tym, że nie mają spodziewanego paradygmatu.

Skoro są jakieś braki to znaczy, że mamy jakieś formy POTENCJALNE

dzieciom nie mówimy, że można utworzyć 1 os. w trybie rozkazującym -> niech ja cię tylko dorwę

Jest jakiś potencjał, możliwość, by stworzyć jakąś formę, ale wsm tego się nie robi tak często.

Formy WARIANTYWNE, np, smartfon w dopełniaczu to smartfona, smartfonu. Czasem jest kilka możliwych form, np. profesorzy, profesorowie (profesorowie brzmi ładniej, poważniej i wyraża więcej szacunku). Mogą też różnić się częstotliwością użycia, stylem, poprawnością językową.

2 poziomy fleksji

1. fleksja głębinowa - opis struktury leksemu (=szkolny rozbiór gramatyczny)
2. fleksja powierzchniowa - opis budowy form wyrazowych i klasyfikacja leksemów na wzorce odmiany (= szkolne tematy, końcówki i wymiany głoskowe).

Fleksja głębinowa - opozycje fleksyjne czyli kategorie gramatyczne

• przypadek
• rodzaj
• liczba
• osoba
• czas
• tryb
• ............................

Pożytek semantyczny

Chłopcy śpią, chłopiec śpi -> l. poj. vs l.mn.

Składniowy

Ten chłopiec śpi. CI chłopcy śpią

ten chłopiec śpi. ta dziewczyna śpi. to widmo śpi.

bez mamy. o mamie. za mamę

semantyczno-składniowy

mama zabiła gęś. mamę zabiła gęś. zabił gęś mamą.

pięć mam płacze. kuzynka mamy płaczę.

Kategorie fleksyjne - opozycje w zbiorze form wyrazowych w poprzek leksemu. zwykle są dla wszystkich leksemów.

tyle ile kategorii, tyle wymiarów

paradygmat rzeczownika

l. poj. (x3 rodzaje) l. mn. (x2 rodzaje)

m.

d.

c.

b.

n.

msc.

w.

Formy aglutynacyjne

jeden element (klocek) dodaje jedną informację

angielski składa się z takich klocków, z których można tworzyć zdanie

w polskim taką formą jest cząstka -by, np.

prosiłabym

TL kurs. 10.10.2023

 Przełom antypozytywistyczny (w filozofii) jako moment wyodrębnienia się nowoczesnej teorii - przełom XIX i XX w.

Składa się z 2 procesów

1. sprzeciw wobec epistemologii pozytywistycznej (epistemologia to nauka o poznaniu).
2. poszukiwanie narzędzi dla nauk humanistycznych.

Pozytywistyczna filozofia nauki

Ma swoje źródło w myśli Kartezjusza, a więc opiera się na racjonalizmie i empiryzmie - Kartezjusz XVII w. - cogito ergo sum.

Całą swoją naukę opierał na epistemologią - zajmował się wiedzą, jaka wiedza jest ugruntowana i mocna? taka oparta na rozumie.

Przed Kartezjuszem skupiano się na pytaniach ontologicznych (czym jest świat? czym jest byt?). Dla Kartezjusza główne pytanie to czym jest wiedza? Dlatego bycie połączył z myśleniem.

Opierała się na koncepcjach Augusta Comte (pozytywizm), Herberta Spencera (ewolucjonizm) i Johna Stuarta Milla (empiryzm i utylitaryzm).

1. August Comte - filozofia pozytywna, czyli głoszącej afirmację świata i opierającej się na racjonalizmie, rozumie, wiedzy
2. Herbert Spencer - wprowadził myślenie ewolucjonistyczne (od Darwina) do filozofii, społeczeństwo jest organistyczne - działa jak organizm, więc każdej części organizmu trzeba zapewnić dobre warunki, aby organizm mógł dobrze działać, więc praca u podstaw
3. John Stuart Mill - empiryzm to wiemy to czego doświadczyliśmy, a utylitaryzm, że nauka ma być pożyteczna

Pozytywiści mieli pierdolca na punkcie nauk przyrodniczych.

Metoda pozytywistyczna - zespół reguł dotyczących wiedzy restrykcyjnie określających przedmiot, sposoby jego poznania i zasady porządkowania wyników badawczych.

Modelem naukowym jest postępowanie prowadzące przez problem -> doświadczenie -> wyniki -> prawo ogólne

Nauki przyrodnicze to nauki nomotetyczne (nomos = prawo), bo prowadzą do formułowania praw ogólnych.

Nauki konkluzywne - prowadzą do konkluzji

Badanie tekstu pisanego wg H. Taine to badanie pewnego śladu. Nie można badać go jako samego w sobie. Powinniśmy badać wszystko, co za nim stoi - dlaczego, co na niego wpłynęło.

Przedmiotem badań lit. jest dzieło literackie. Poznanie dzieł powinno prowadzić do praw ogólnych; w tym przypadku chodzi o rekonstrukcję sposób jego powstawania - przyczyn i źródeł. Taki sposób pojmowania nauki uprzywilejowuje historię literatury.

Literaturę należy badać za pomocą metod wypracowanych przez nauki przyrodnicze.

Przyczynowość naukowa rozumiana jako wyjaśnienie zjawisk literackich działaniem czynników

• ekonomicznych,
• społecznych,
• politycznych,
• psychologicznych,
• środowiskowych.

Hipolit Taine Historia literatury angielskiej (1863) uznaje literaturę za wynik działania 3 uniwersalnych czynników:

1. rasy - typ antropologiczny, usposobienie (psychologiczne, antropologiczne, wszystko co związane z człowiekiem)
2. środowiska - warunki geograficzne, ekonomiczne, społeczne (pochodzenie, wykształcenie, język, położenie)
3. czasu - moment historyczny

Wilhelm Dilthey (Wprowadzenie do nauk humanistycznych 1870) głosi odrębność świata człowieka i świata przyrody

świat człowieka	świat przyrody
świat rządzi się zasadą indywidualizacji zapełniają go przedmioty będące wytworami czlowieka, określone przez odniesienie do znaczeń i wartości	rządzi się zasadą typowości (jest uporządkowany, można je pogrupować za pomocą obiektywnych metod) zapełniają go wytwory przyrody, aksjologicznie neutralne i pozbawione znaczenia, jeśli znajdują się poza relacjami z podmiotem

Aksjologia - nauka o wartościach; podstawowe rozróżnienie to piękno-zło np.

Deszcz nie jest zjawiskiem ani dobrym, ani złym. Zależy to od podmiotu. Natura sama w sobie nie jest, ani dobra, ani zła.

W wyniku tego pojawia się podział nauk na nauki przyrodnicze (o char. nomotetycznym) i nauki humanistyczne (o char. idiograficznym).

N. nomotetyczne wyjaśniają i starają się sformułować prawa modelu - posługują się wyjaśnianiem.

N. idiograficzne opisują, żeby uchwycić zjawisko wyjątkowe i niepowtarzalne - posługują się rozumieniem - chodzi o to, by zrozumieć dane zjawisko i uchwycić jego istotę.

Przełom antypozytywistyczny - poszukiwanie metod do badań nauk humanistycznych

Postawy/nurty:

1. Neoidealizm - Croce, Dilthey, Bergson
2. Fenomenologia - Husserl, Ingarden
3. Estetyzm - formalizm, strukturalizm

Szkoła neoidealizmu słabo zaznaczona w Polsce.

Neoidealizm

• przeżycie - zjawisko jednostkowe i idiosynkartyczne, niepowtarzalne
• ekspresja
• interpretacja

Dzieło literackie powstaje z chęci podzielenia się jakimś przeżyciem, a to wyrażanie tego przeżycia, uzewnętrznianie naszych przeżyć to ekspresja.

Żeby się podzielić potrzebujemy jakichś narzędzi - w literaturze jest to język. Żeby użyć narzędzia musimy użyć języka, który jest zrozumiały - musi być wspólny język. A jak coś jest wspólne, to nie jest jednostkowe, bo język jest społeczny. Przechodzimy z idiosynkartycznego przeżycia do społecznego i coś gubimy. Gubimy jednostkowość. Po zakomunikowaniu komuś czegoś to już nie jest jednostkowe, tylko wspólne.

Fenomenologia (Edmund Husserl)

Doświadczenie jako punkt wyjścia.

Fenomen jawi się zawsze w określonym sposobie doświadczenia.

Istnieje coś takiego jak niebieskość. Istnieje fenomen niebieskiego, ale nie mamy do niego dostępu. Jawi nam się zawsze jako jakiś odcień, np. baby blue, indygo, turkusowy.

Fenomen miłości - miłość jest inna do partnera, rodziców, dziecka, kota i marki. A jednak jest miłość jakaś. Fenomenolog chce wiedzieć jaka jest miłość jako taka, a nie konkretnie.

Są fenomeny fizyczne jak stół, krzesło oraz przedmioty istniejące w sposób duchowy (uczucia, wartości). Nie ma ich fizycznie, ale obiektywnie istnieją w świecie.

Zadaniem badacza jest dotarcie do istoty i opisanie jej, czyli odpowiedź co jest istotą wojny, dzieła literackiego, dobra, zła itd. Musimy dotrzeć do niego samego, a nie do tego dlaczego utwór powstał.

Myśl husserlowską zainspirowała Romana Ingardena. Ten filozof zajmował się estetyką i miał ogromny wpływ na rozwój badań nad literaturą.

Dzieło sztuki to przedmiot intencjonalny. Rodzi się w intencjach artysty i zostaje utrwalone w materii. Materią dzieła literackiego jest język. 

TK 09.10.2023

 Spóźnienia nope.

Zaliczenie:

• esej lub recenzja na koniec semestru na jakiś temat, który był na zajęciach
• maks. 2 nieobecności; więcej dodatkowy esej lub recenzja związane z zajęciami

Mail z informacjami o konsultacjach, zaliczeniu, materiałami itp.  Ogólnie wszystko ogarniamy mailowo.

---

atrybutywne i dystrybutywne rozumienie kultury

atrybutywne, czyli ogólne jako ludzkości, istnienie jednej kultury jako takiej dla wszystkich

dystrybutywne, czyli jest ich dużo, np. kultura polska, śląska itp.

etnocentryzm - skupienie na własnej kulturze, badanie innych kultur w porównaniu do własnej

relatywizm kulturowy - uznanie, że każda kultura zasługuje na traktowanie w sposób oddzielny, bez porównywania do innych

zarzut, że zawsze jest się trochę etnocentrycznym

akulturacja - jedna kultura wchłania, niszczy i narzuca wszystkie swoje dobra kulturowe innej kulturze

enkulturacja? - nabywanie wzorców kulturowych, np. w szkole, od rodziców itp.

synkretyzm kulturowy - łączenie kultur

socjalizacja - nabywanie wzorców społecznych

wielość kultur - koncepcje

1. izolowanych kultur - kultury rozwijają się niezależnie od siebie, nie ma między nami kontaktu, nie ma wymian kulturowych i nie powinno być; są jak archipelag osobnych kultur
2. wielokulturowość - spotykają się różne kultury, nie ma pełnych połączeń
3. międzykulturowość - kultury się przenikają
4. transkulturowość - przenikanie się kultur do tego stopnia, że trudno określić co jest jaką kulturą i nie ma takich potrzeb, by w ogóle to określać

Ang 9.10.2023

 Semestr B2.1 -> 4B-7B

Testy 2+1

Dwa testy cząstkowe, jeden końcowosemestralny. Wszystkie trwają 90 minut.

Certyfikat za 25 zł po egzaminie można dostać dyplom. Spoko bo można do CV dawać.

2 nieobecności nieusprawiedliwione

Ustny egzamin -> wybieramy dowolny temat (inny niż ostatnio), przygotowujemy monolog na kilka minut, a potem pani zadaje pytania.

W następnym semestrze egzamin ustny jest w trakcie semestru. Dostaniemy żeton na ustny i jakoś w połowie się zapisujemy do wybranej komisji. Losujemy 2 tematy, za każdy temat 20 punkt maks.

40 za czytanie

40 za słuchanie

40 za test gramatyczno-leksykalny (test wyboru oraz uzupełnianie luk; nie będzie słowotwórstwa i transformacji <3)

40 za mówienie

łącznie 160 punktów

Metodyka O osobowości nauczyciela

 "Gęba" autorytetu pisarza

Słowacki wielkim poetą był! nie wolno krytykować pisarza! to rzecz badacza, a nie nauczyciela. nauczyciel ma się każdym zachwycać i chuj!

"Gęba" autorytetu własnego

krytykowanie pisarzy to personalny atak na polonistów!!! uczeń ma traktować nasze zdanie jak prawdę objawioną! no skutkuje tym, że się wzajemnie wkurwiamy na siebie, nauczyciel z wyjebanym ego, uczniowie to debile

"Gęba" uczoności

Znawcy tworzą profesjonalny paradygmat interpretacyjny, komplikują język, wymyślają jakieś pojebane i pretensjonalne pojęcia. Takie skupienie na walorach naukowych, że pomija się, że literatura to ogólnie powstaje dla normików, a nie interpretatorów (sry poloniści, ale pisarze mają w was wyrąbane).

"Gęba" kaznodzieja

Dualizm dobra i zła, ale w taki sposób, by wybielić wielkich pisarzy i poetów. Ogólnie nad nimi trzeba się spuszczać, bo byli wielcy, a do tego spuszczenia wykorzystujemy wszystkie pochwały oraz kategorie moralne. Zbyt duże skupienie na funkcji wychowawczej lektur. Jednoznaczne oceny moralne w literaturze.

Lista cech

wsm nie ma sensu

Patos i rygoryzm

Klemensiewicz - mówi w chuj patetycznie, ale ogólne założenia git, żeby być uczuciowym i osobistym w związku z literaturą, mówić pięknie itd. ale przesadza, bo polonista nie ma wpływu na 100% na uczniów jakby bez przesady że polski zawsze będzie odmieniać ich życia

maksymalizm - wymaga po prostu, kurwa, zbyt dużo od tych biednych polonistów

Buntu ciąg dalszy

czyli Klemensiewicz za bardzo odleciał i wymaga zbyt wiele od przeciętnego polonisty; też jesteśmy ludźmi, mamy jakieś wady i o ile nie jesteśmy jednostkami wybitnymi, to będziemy mieć w pracy swoje dobre i złe strony

nie można spełniać wszystkich wymogów, a jak się jakiegoś nie spełnia to nie znaczy, że nauczyciel jest do niczego

Pytanie o talent

Szuman stwierdza, że talent jest wtedy, gdy cecha neutralna o większym nasileniu zostaje wykorzystywana do osiągnięcia większych niż przeciętne wyników w danej dziedzinie.

Wniosek: poradniki z idealnymi cechami są ze sobą sprzeczne, talent w jednej dziedzinie jest zwykle kosztem drugiej itd. -> w związku z tym opis 4 typów osobowości nauczycielskiej, które się wykluczają

talent zależy od odbiorców talentu; każdy typ odpowiada na inne potrzeby uczniów

Wchodzi w różne role: nauczyciela, urzednika panstwowego, wychowawcy, jest sobą.

Rzemieślnik

• konkretne myślenie podporządkowane celom pragmatycznym
• rzetelny, niezawodny
• skupienie na egzaminach wstępnych i klasyfikacyjnych kosztem konkursów i olimpiad
• skupienie na uczniach dobrych i słabych kosztem uczniów wybitnych
• brak szaleństw metodycznych, uparte i konsekwentne nastawienie na udoskonalanie rzemiosła, niewielka pomysłowość
• brak egzaltacji i patosu
• posłuszność wobec władzy i nieeksponowanie swojego ja
• szary, bez polotu i indywidualizmu, ale sprawny warsztatowo, kompetentny, życzliwy i dobry

Erudyta

• aspiracje do uprawiania zawodu na poziomie uniwersyteckim
• ogromna wiedza, świetna pamięć i zdziwienie gdy ktoś nie ma takich zasobów jak on
• wysokie wymagania wobec siebie i innych, surowość,
• nieprzejednany i wielki, często mit szkoły czy miasta, udziela się
• elitarne szkoły gdzie zbiera wyznawców, z których robi olimpijczyków
• może mieć kompleksy i być sfrustrowanym za brak naukowej kariery; jeśli nie to udziela się zawodowo poza szkołą, robi doktorat, wydaje podręcznik albo książki
• skłonność do terminologii naukowej i nowinek teoretycznoliterackich, filozoficznych, filmowych itp. itd.
• uczniowie mają szeroką wiedzę i wykute wszystko na blachę
• idealny nauczyciel dla humanistów, zmora dla wszystkich innych, a już zwłaszcza dla przeciętnych, bo nimi gardzi

Artysta

• różnorodna i pełna sprzeczności osobowość
• odświeżanie fachowej wiedzy, eksperymenty, poszukiwania metodyczne i wychowawcze, nowe wiadomości pedagog. i psych. lub własne ścieżki
• tępi schematy i powtórzenia
• praktyk, metoda prób i błędów
• wiecznie z siebie niezadowolony, nie lubi normalności i przeciętności, więc ciągle szuka nowych rozwiązań
• pasja
• zaniedbuje elementarne obowiązki, które go nudzą i męczą
• brak systematyczności
• swobodny i luźny
• lubi wystąpienia publiczne
• toleruje słabych uczniów, w każdym szuka potencjału

Moralista

• ucząc chce wychowywać
• rola opiekuna moralnego lub społecznego
• uczciwy, sprawiedliwy altruista
• bywa wyzyskiwany przez innych nauczycieli oraz uczniów
• uczniowie nie wykonują obowiązków, bo moralista i tak odpuści
• może być autorytetem moralnym lub maksymalistą trudnym do zniesienia
• lekcje polskiego te lekcje człowieczeństwa, próba pomocy w kształtowaniu poglądu na świat i otwieraniu na wartości

Kompleks Siłaczki

Siłaczka ideał nauczycielskiego i nie tylko nauczycielskiego poświęcenia na rzecz większego dobra - idealizm wobec którego wielu ma kompleks,  że nie spełnia tego ideału. Nauczyciel to nie zawód-ofiara i zawód-posłannictwo. Nie skupiajmy się tylko na obowiązkach nauczyciela, ale także jego praw. Miejmy w końcu zarobki i jakiś szacunek. Rant na sytuację nauczycieli ogólnie i że średnio mamy jak się zbuntować.

Buntownik sprzed ćwierćwiecza

Piotr Wierzbicki po 10 latach nauki w SP krytykuje w Entuzjaście w szkole szkołę jako instytucję ogłupiającą, degradującą psychicznie i fizycznie, podporządkowaną sztucznym regułom. Zwrócenie uwagi na uczniów trudnych - takich, których nie da się zdyscyplinować.

Zamiast na programie pytał ciągle o zainteresowania i wsm pierdolili o wszystkim i niczym zamiast uczyć się. Aż nie zauważył, że nie każdy ma ochotę z nim gadać - szarość i przeciętność uczniów go dobiła. Szkoła nie była dla niego po prostu. Nie nadawał się do praktyki, ale był dobrym innowatorem, współautorem książek dla uczniów.

Buntownik z początku XXI w.

Dariusz Chętkowski - Z budy. Czy spuścić ucznia z łańcucha?

Patola, patola się szerzy, ale jak masz wtyki u jednego ucznia z autorytetem (też pewnie patusa) to jest ok. Przedstawia szczegółowy program działań dydaktycznych i wychowawczych mający u celu radykalną zmianę metod uczenia i postępowania wobec młodych. Jest przyjacielem młodych ludzi. Szanuje dziwaków i trudnych uczniów.

Są fragmenty wypowiedzi uczniów.

Od samozachwytu do tonów niskich

Nauczyciele o sobie -> odpowiedzialni, bezinteresowni, ambitni, wysokie predyspozycje intelektualne, otwartość horyzontów, inteligencja, emocjonalność, otwartość i jednocześnie agresywność, wrażliwość ze skłonnością do frustracji, kultura słowa i gadulstwo, nadmierny idealizm, poczucie znikomości działania w szkole

Studenci I roku -> 56% że to wina nauczycieli zniechęcających do zajęć

skrajne sądy o polonistach

Czy korekta na początku nowego stulecia?

6 wykroczeń polonistów

• ograniczenie samodzielności myślenia i wymóg posłuszeństwa
• niesprawiedliwość i faworyzacja
• brak jasnych reguł dot. sprawdzania wiadomości
• bezradność organizacyjna
• powierzchowna analiza dzieła literackiego, jawne korzystanie ze ściąg
• nieumiejętność zainteresowania przedmiotem, stosowanie od lat tych samych metod

No sry jednak programy społeczne nie zrobią roboty za nas. Jak chcemy być dobrymi nauczycielami, to musimy się sami starać i tyle.

Rytm pracy

Głównie rutyna, zgorzknienie i marazm, potem nagła euforia i znowu rutyna, bezsilność, niechęć, znowu wiara i tak w kółko.

Ogólnie większość lekcji będzie przeciętna, ale na ogólną ocenę i tak wpływ mają zdobyte szczyty. No ogólnie się zmienia. Nie mogą być cały czas fajerwerki, załamania się zdarzają, ale to nie jest koniec świata i tyle. No bywa. 

LP 6.10.2023

 Zajęcia zaczynamy o 8:10 i potrwa 10 minut dłużej.

10 wybranych pozycji z listy w sylabusie

W lutym kolos, na który przychodzimy z listą.

8 omawiamy razem, a 2 wybieramy.

2 nieobecności nieusprawiedliwione. Kolejne odpracować w trakcie konsultacji albo oddać krótką pracę pisemną 3-5 stron dot. lektury. Czwarta nieobecność sprawia, że trzeba odrobić wszystkie cztery. To maksimum nieobecności.

Na następnych zajęciach mówimy o powieści gotyckiej. Czytamy Zamczysko , które uważane jest za pierwszą gotycką powieść. + artykuł będzie wklejony na Teams.

Wichrowe Wzgórza omawiamy na 3 i 4 zajęciach.

Pani Bovary, Flaubert 5 i 6 zajęcia.

Kwiaty zła, Baudelaire 7-9.

Ślepcy, Maeterlinck 10 zajęcia.

Portret Doriana Graya, 11 zajęcia.

Na wspak, Huysmasn 12 zajęcia

Nowjp - 1 i 2 rozdz. Bańko

 Fleksja dotyczy odmiany wyrazów.

Jest ona

• komponentem języka i występuje tylko w językach, które się odmieniają. Inne komponenty to składnia, fonologia i słowotwórstwo.
• działem gramatyki

Do zadań fleksji należy ustalenie, które wyrazy to formy jednego wyrazu, a które stanowią osobny wyraz oraz opis budowy form wyrazowych. Gdyby formy były przypadkowe, opanowanie odmiany byłoby niemożliwe. Muszą istnieć jakieś wzorce odmiany, czyli paradygmaty.

Paradygmatyka fleksyjna - zajmuje się podziałem form wyrazowych między

Syntagmatyka fleksyjna - opisuje budowę form wyrazowych.

Deklinacja - odmiana rzeczowników, przymiotników i innych odmiennych przez przypadki.

Koniugacja - odmiana czasowników.

Kwestie sporne w podziale między fleksją a słowotwórstwem:

• gerundia (czytanie, pisanie, ziewanie) - jako czasowniki (f. kanoniczna czytać, pisać, ziewać) lub jako rzeczowniki (f. kanon. czytanie, pisanie...)
• imiesłowy przymiotnikowe - jako czasowniki lub osobne formy kanoniczne jako przymiotniki
• formy wyższe i najwyższe przysłówków i przymiotników

Kategorialność form wyrazowych i niekategorialność wyrazów pochodnych. Kategorialność to cecha stopniowalna.

Fleksja - dział języka obejmujący zjawiska związane z odmianą wyrazów. Także dział gramatyki, którego przedmiotem są te zjawiska

Paradygmatyka fleksyjna - dział fleksji obejmujący podział form wyrazowych między wyrazy i uporządkowaniem form w paradygmatach.

Syntagmatyka fleksyjna - dział fleksji obejmujący budowę form wyrazowych

Deklinacja - dział fleksji obejmujący odmianę rzeczowników, przymiotników, liczebników i innych wyrazów odmiennych przez przypadki

Koniugacja - dział fleksji obejmujący odmianę czasowników

Forma wyrazowa - jedna z form, w jakich występuje wyraz odmienny, a także jedyna forma, w jakiej występuje wyraz nieodmienny. Poszczególne formy mogą różnić się swoją funkcją gram. lub znaczeniem.

Forma kanoniczna - wybrana forma wyrazu używana jako jego nazwa i jako hasło w słowniku.

Kategorialność - własność niektórych jednostek językowych polegająca na tym, że są one tworzone od całych kategorii innych jednostek, bez wyjątków lub prawie bez wyjątków. Służy m. in. jako kryterium oddzielania fleksji od słowotwórstwa.

Kategoria fleksyjna - podział form wyrazowych danej części mowy, przeprowadzony ze wzgl ędu na ich budowę oraz ich funkcje składniowe i semantyczne.

Okaz - jednostka tekstu rozpatrywana jako konkretny obiekt, zlokalizowany w przestrzeni i czasie.

Egzemplarz - to samo co okaz.

Typ - jednostka tekstu rozpatrywana niezależnie od jej lokalizacji w przestrzeni i czasie, a więc jako zbiór okazów.

Kategoria fleksyjna danej cześci mowy - podział zbioru jej form wyrazowych na klasy mające zazwyczaj niepuste przecięcie ze wszystkimi lub prawie wszystkimi leksemami tej części mowy. Klasy te nazywamy wartościami danej kategorii.

Współrzędne paradygmatyczne danej f. fleksyjnej - wart. jej kat. fleks. oraz inne jej cechy gram. (takie jak bezokolicznikowość lub imiesłowowość) pozwalające ją przeciwstawić wszystkim pozostałym formom tego samego leksemu z wyjątkiem co najwyżej jej wariantów.

Paradygmat leksemu - podział zbioru jego form wyrazowych za pomocą przysługujących mu kategorii fleksyjnych, zwykle przedstawiany w postaci tabeli.

Paradygmat modelowy danej części mowy - podział zbioru jej form wyrazowych za pomocą przysługujących mu kat. fleks., zwykle przedstawiany w postaci tabeli z pustymi kratkami lub np. z samymi końcówkami fleksyjnymi

Leksem defektywny - leksem, który nie ma wszystkich form wyrazowych przewidzianych dla danej części mowy, np. drzwi.

Warianty (swobodne) - formy jednego leksemu o tych samych współrzędnych paradygmatycznych, różniące się frekwencją, zakresem występowania, wartością stylistyczną lub oceną normatywną.

Forma oboczna = wariant swobodny = forma wariantywna

Synkretyzm - identyczność kształtu różnych form tego samego leksemu. Formy takie nazywane są synkretycznymi, a przykłady synkretyzmu nazywa się synkretyzmami.

Neutralizacja opozycji fleksyjnej - zniesienie różnicy formalnej między formami wyrazowymi zestawionymi ze względu na tę opozycję przy zachowaniu różnicy funkcjonalnej. Gdy neutralizacja obejmuje wszystkie opozycje wyznaczone przez daną kategorię fleksyjną, mówimy o neutralizacji tej kategorii. Przykład neutralizacji: psa brzmi tak samo w dopełniaczu i bierniku.

Nienacechowanie jakichś form lub leksemów ze względu na określoną formę fleksyjną - sytuacja, gdy kategoria ta nie przysługuje danym formom lub leksemom. Nienacechowane są bezokoliczniki.

Leksemy odmienne czysto funkcjonalnie = leksemy formalnie nieodmienne - leksemy o całkowicie zneutralizowanych kategoriach fleksyjnych, np. whisky.

Leksemy odmienne czysto analitycznie - leksemy, których wszystkie formy z wyjątkiem kanonicznej są analityczne, np. słychać, widać.

Homonimia leksykalna - relacja łącząca leksemy o różnym znaczeniu i zwykle też różnym pochodzeniu, ale o całkowicie lub częściowo pokrywającym się zbiorze form (muszą mieć jednakową co najmniej formę kanoniczną). Zależnie od tego, jaki jest zakres pokrywających się form, mówimy o homonimii całkowitej lub częściowej.

Homonimia gramatyczna - relacja łącząca równokształtne formy wyrazowe należące do tego samego leksemu lub rożnych leksemów. Pierwsza to homonimia wewnątrzparadygmatyczna, a druga to międzyparadygmatyczna.

Leksem prosty - co najmniej jedna forma wyrazowa jest reprezentowana przez pojedyncze słowo.

Leksem złożony - wszystkie formy wyrazowe są reprezentowane przez ciąg co najmniej dwóch słów.