KJP 19.03.2024

 Błędy

• wewnętrznojęzykowe
• systemowe 
• leksykalne
• słownikowe (wyrazowe) - używanie wyrazów w niewłaściwym znaczeniu, mylenie wyrazów podobnych brzmieniowo (paronimy), pleonazmy i tautologie (np. ciekawy i interesujący), naruszanie łączliwości wyrazów (np. wyrządzać zamiast powodować straty), nadużywanie wyrazów modnych
• frazeologiczne - zmiana formy frazeologizmów wskutek wymiany, redukcji lub rozszerzenia składu związku (np. ciężki orzech do zgryzienia), zmiana formy wskutek zmiany postaci gramatycznej 1 ze składników, zmiana znaczenia, użycie w niewłaściwym kontekście
• słowotwórcze - budowanie formacji niezgodnie z polskimi modelami odmiany, zastosowanie niewłaściwego formantu, wybór niewłaściwej podstawy słowotwórczej
• gramatyczne
• fleksyjne -> niewłaściwa końcówka fleksyjna, niewłaściwy wzorzec odmiany, niewłaściwa postać tematu fleksyjnego, niewłaściwa postać wyrazu, nieodmienianie wyrazów, które powinny być i odmienianie tych, których się nie powinno
• deklinacyjne 
• koniugacyjne - zaoram-zaorzę
• składniowe - w zakresie związku zgody - zgodności P + O, w zakresie związku rządu, błędy w użyciu przyimka, użycie wyrażeń przyimkowych, niepoprawne skróty składniowe, niewłaściwy szyk wyrazów w zdaniu, niepoprawne skróty składniowe, niepoprawne konstrukcje z imiesłowowym równoważnikiem zdania, zbędne zapożyczenia składniowe
• fonetyczne - niepoprawna wymowa i niepoprawny akcent
• stylistyczne - powtórzenia, niedopasowanie stylistyczne do sytuacji, mieszanie stylów, niepotrzebna stylizacja językowa, nadużywanie wyrazów modnych (i używanie w sytuacjach oficjalnych). 
• zewnętrznojęzykowe
• ortograficzne - niewłaściwa litera, małe/wielkie litery, oddzielnie/łącznie wyrazów
• interpunkcyjne - brak znaku, niewłaściwy znak, zbędny znak

REGIONALIZMY NIE SĄ BŁĘDAMI. NIE POWINNO SIĘ ICH TYLKO STOSOWAĆ W SYTUACJACH PUBLICZNYCH.

W poniższych zdaniach proszę wskazać błędy językowe, podać formy poprawne oraz określić typ błędów:

 

1.     Jest to limit, po przekroczeniu którego podatnik zapłaci wyższy podatek.

Jest to limit, po którego przekroczeniu podatnik zapłaci wyższy podatek (składniowy -> szyk + zbędne zapożyczenie ze składni rosyjskiej)

 

2.     Od powyższej decyzji odwołanie złożył inwestor wnosząc o jej uchylenie.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył inwestor, wnosząc o jej uchylenie (interpunkcyjny - oddzielenie imiesłowowego równoważnika zdania). 

 

3.     Oszczędzamy prąd w ten sposób, że nie włanczamy zbędnych urządzeń.

nie włączamy - fleksyjny koniugacyjny -> niewłaściwa postać tematu fleksyjnego

4.     Pierwszą kwestią, którą się zajmiemy, to wybór nowego przewodniczącego.

Pierwsza kwestia, którą się zajmiemy, to wybór nowego przewodniczącego.

Pierwszą kwestią, którą się zajmiemy, jest/będzie wybór nowego przewodniczącego.

Składniowy -> brak zgody między P a O

 

5.     Ten twój argument jest przekonywujący.

Ten twój argument jest przekonujący/przekonywający (fleksyjny -> niewłaściwa postać wyrazu).

 

6.     Wie pani co, nie rozumiem tych uwag odnośnie mojej magisterki.

Proszę pani (profesor, doktor), nie rozumiem tych uwag odnośnie do mojej pracy magisterskiej. 

oficjalna sytuacja komunikacyjna, więc stylistyczny -> kolokwializacja

odnośnie do -> składniowy w zakresie związku rządu

7.     Wszystkie części pasują za wyjątkiem pokrętła.

Wz wyjątkiem

składniowy -> niewłaściwe wyrażenie przyimkowe *

W Poznaniu występuje często - może być to regionalizm frekwencyjny (hipoteza badawcza, oficjalnie to błąd)

 

8.     To poddasze zostało zaadoptowane na biuro.

Słownikowy -> mylenie wyrazów podobnych brzmieniowo

Zaadaptowane

 

9.     Zespół inspektorów Wydziału Nadzoru i Kontroli Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu, przeprowadził w okresie od dnia 12 lutego 2015 r. do dnia 19 lutego 2015 r. kontrolę.

Zespół inspektorów Wydziału Nadzoru i Kontroli Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu przeprowadził kontrolę w okresie od 12 lutego 2015 r. do 19 lutego 2015 r.

Słownikowy - pleonazm - dnia i data

Składniowy - szyk - przeprowadził kontrolę

Interpunkcyjny - zbędny przecinek

 

10.  Polonistka poddała w wątpliwość to, że sam napisałem wypracowanie.

Podała w wątpliwość - leksykalny frazeologiczny - nieprawidłowy frazeologizm

 

11.  Czy zarząd cmentarza posiada potencjalne możliwości, by przeprowadzić renowację odbudowy pomników?

 

Czy zarząd cmentarza ma możliwości, by przeprowadzić renowację pomników?

Słownikowy - Pleonazm - potencjalne możliwości 

Słownikowy - Pleonazm - renowacja odbudowy

Słownikowy - niewłaściwa łączliwość leksykalna - ma

12.  Używamy do tego klej szybko schnący.

 Używamy do tego kleju szybkoschnący.

Kleju szybkoschnącego - składniowy - w zakresie związku rządu

szybkoschnący - ortograficzny

 

13.  Nie wniesienie opłaty w terminie będzie oznaczało rezygnację z wyjazdu.

Niewniesienie - zewnętrznojęzykowy ortograficzny

 

14.  Można mieć na ten temat różne zdanie, mnie to w każdym bądź razie nie odpowiada.

frazeologiczny - w każdym razie - kontaminacja frazeologizmów

 

15.  To jest zaproszenie dla państwa Marii i Jana Rybarczyk.

Rybarczyków -> fleksyjny (nazwiska się odmienia)

 

16.  Trzeba się trochę wysilić – nie możemy iść po najmniejszej linii oporu.

po linii najmniejszego oporu - frazeologiczny - niewłaściwa postać frazeologizmu

 

17.  Przeczytałam w „Newsweek’u” wywiad z Patrykiem Jaki.

Jakim - fleksyjny - nieodmienione nazwisko

Zbędny apostrof - "Newsweeku" - interpunkcyjny

 

18.  Musimy wymyśleć coś orginalnego żeby zdobyć nagrodę.

wymyślić - fleksyjny - niewłaściwa postać TF

oryginalnego - niepoprawna pisownia - ortograficzny

Brak przecinka przed żeby - interpunkcyjny

 

19.  Takie sukienki były modne w latach 70-tych XX wieku.

Takie sukienki były modne w latach 70. XX wieku.

błąd ortograficzny - kropkę się stawia po liczebnikach porządkowych. 

 

20.  Ta staropolska forma stosowana jest przez pisarza zgodnie z zasadą prawdopodobieństwa życiowego, bowiem odnajdujemy ją w mowie seniora rodziny.

Bowiem nie może być użyte bezpośrednio po przecinku - odnajdujemy ją bowiem - składniowy -> niewłaściwy szyk

Gdyż/ponieważ - można też nim zastąpić słowo "bowiem". 

 

21.  Zmiany w statucie Gminnego Ośrodka Kultury wynikają z potrzeby dostosowania tego aktu do nowej sytuacji prawno-ustrojowej.

zewnętrznojęzykowy ortograficzny - prawnoustrojowej (bez dywizu)

 

22.  Rozmowy prowadzone w lutym z władzami gminy przyniosły konkretne rezultaty.

konkretne rezultaty -> wystarczy rezultaty -> wj. system. leksykalny słownikowy (pleonazm)

 

23.  Łazarz przynależy administracyjnie do Grunwaldu, ale większość mieszkańców Poznania traktuje go jako osobną dzielnicę.

przynależy -> należy -> nie ma takiego czasownika jak przynależeć -> wj. system. gramatyczny fleksyjny (niewłaściwa postać tematu)

 

24.  Znał i rygorystycznie przestrzegał wszystkie przepisy.

 -> Znał wszystkie przepisy i rygorystycznie ich przestrzegał -> 2 czasowniki z różną łączliwością składniową -> wj. system. gram. składniowy (niewłaściwy skrót składniowy)

25.  Zakład posiada tytuł prawny do pomieszczeń, w których udziela świadczeń zdrowotnych oraz posiada pozytywną opinię sanitarną, wydaną na podstawie nieobowiązujących przepisów.

 posiada -> ma -> wj. systemowy leksykalny słownikowy (niewłaściwa łączliwość wyrazów)

po zdrowotnych nie ma przecinka -> zj. interpunkcyjny

zbędny przecinek przed wydaną -> zj. int.

26.  W skład rady dziekańskiej wchodzi dziekan, prodziekani oraz kierownicy jednostek organizacyjnych wydziału.

wchodzą - wj. systemowy gramatyczny składniowy (w zakresie związku zgody)

27.  Gdy jadę w daleką trasę w bagażniku zawsze wiozę karnister benzyny.

karnister - wj. systemowy gramatyczny fleksyjny (niewłaściwa postać wyrazu)

brak przecinka po słowie TRASĘ - zj. int. 

 

28.  Pracownicy, studenci i doktoranci mają prawo wglądu do protokołu z obrad senatu.

protokół z obrad - wj. systemowy gramatyczny składniowy (w zakresie związku rządu); protokół obrad

 

29.  Wygląda to – w cudzysłowiu - na ordynacje antydemokratyczną, ale w rzeczywistości wszystko jest zgodnie z obecnie panującym prawem.

w cudzysłowiu - wj. systemowy gram. fleksyjny (niewłaściwa końcówka fleksyjna)

dywiz zamiast myślnika - zj. int. (niewłaściwy znak int.)

ordynacje - wj. system. gram. fleksyjny -> ordynację

prawo panujące -> obowiązujący; wj. systemowy leksykalny słownikowy (naruszenie łączliwości wyrazów)

30.  Nie do końca wiadomo, co autor rozumie pod pojęciem hybryda.

 nie rozumieć pod pojęciem - wj. system. gram. skł. (w zakresie związku rządu); rozumieć coś przez coś

31.  Słupskie służby drogowe wezwały dziś do odśnieżania wszystkich swoich pracowników.

 wezwały dziś wszystkich swoich pracowników do odśnieżania - wj. system. gram. skł. (w zakresie szyku)

32.  Trasa przelotu, a nawet jego czas objęty był tajemnicą.

 związku zgody

33.  Ja bardzo dobrze znam ten problem, ponieważ pracując w ministerstwie ten problem był bardzo dokładnie rozpatrywany.

 pracując -> ponieważ, kiedy pracowałem w ministerstwie, był on bardzo dokładnie rozpatrywany - wj. syst. gram. skł. (niepoprawna konstrukcja z im. równ. zdania) + brak dwóch przecinków - zj. int.

34.  Jedno z kont okazało się być legalnym kontem pewnego brokera nieruchomości.

okazało się być - wj. syst. gram. skł. (zbędne zapożyczenie składniowe)

35.  Pan poseł występował będzie w obronie swego zagrożonego kolegi.

występował będzie - występować będzie/będzie występował - wj. system. gram. fleksyjny (zła budowa czasu przyszłego)

 

36.  W sumie porozumienie nie okazało się pomyślne dla Meksykan utrzymujących się z pracy na roli.

dla Meksykan - dla Meksykanów (niewłaściwa końców. fleksyjn.) fleksyjn.

 

37.  Myślę, że ludzie nie zasypują gruszek w popiele i sięgają po książki najnowsze.

nie zasypiają gruszek w popiele - wj. system. leksykalny frazeolog. (niewłaściwy frazeolog. nieznajomość historii frazeologii, tradycji, genezy tego frazeologizmu)

 

38.  Nie są to jakieś pojedyńcze przykłady odstępstw od normy.

pojedyncze - zj. ortograficzne (nie wolno tego zapisywać, ale jest dopuszczalna wymowa)

 

39.  W tylnich drzwiach auta zamontowano dodatkowe głośniki.

w tylnych - wj. system. gram. fleksyjny (niewłaściwa postać tematu fleksyjnego)

 

40.  Czy nie mają państwo jakiś dodatkowych pytań?

jakichś - wj. system. gram. skł. (w zakresie związku zgody)

 

41.  Janek jest bardzo wpływowy, zawsze robi to, czego chcą koledzy.

wpływowy - wj. system. leksykalny słownikowy (niewłaściwe znaczenie wyrazu)

 

42.  Stwórz dom przy pomocy gwoździa samoprzylepnego, gdziekolwiek jesteś [film reklamowy].

styl., bo nie ma sensu to zdanie

za pomocą czegoś/przy pomocy czyjejś - wj. system. gram. skł. (niewłaściwe wyrażenie przyimkowe)

 

43.  Dla 6,5 procentu urządzeń zabrakło części zamiennych.

 procent - się nie odmienia w tym kontekście - wj. system. gram. fleks. (odmiana nieodmiennego wyrazu)

HLP 19.03.2024

 Punktuje typa, co zestawia społeczeństwo polskie i amerykańskie.

Związki w Polsce się ukrywa. Relacje są i będą - ludzie się ku siebie mają i tak. U nas nie jest to jawne - hipokryzja ludzi. W Ameryce przyznają się do takich związków. U nas udaje się, że ich nie ma. 

Wolna miłość u mężczyzn vs u kobiet. Kobiety zasłaniają się mocnym parawanem, sięgającym po atrybuty religijne. Mężczyźni szczycą się awanturkami miłosnymi. W niedomówieniach się chlubią swoimi podbojami. Podwójne standardy.

Praca i postęp są zmitologizowane przez Orzeszkową. Jak człowiek pracuje, to jest moralny. Praca daje moralność. Praca uszlachetnia.

Nauczanie miłości - obustronna miłość, oboje muszą pracować i oboje muszą myśleć. Kobiety nie są świadome, wychodząc za mąż. Mit Wenery nienarodzonej do miłości - edukacja romansowa prowadzi do zakochania w pierwszym lepszym, bo dziewczyny mają jakieś wzorce miłosne przez książki chociażby. Bezradność emocjonalna kobiet. Dziewczyny się bardzo nudzą, a potem nagle pojawia się mężczyzna i one z miejsca się zakochują. 

Nie wydobywano zdolności plastycznych i jakichkolwiek innych, bo skupiano się na muzyce - pianino pozwala na zdobycie męża. Nic więcej się nie liczy.

Ekonomia polityczna jako sfera obejmująca wszystkie strony życia. 

Ekonomia polityczna ukazuje nam człowieka, spotykające go w istnieniu swym trzy konieczne żywioły: potrzebę — wysilenie — zadowolenie. Wysilenie — więc trud, zadowolenie — więc cel; potrzebę — więc wrodzoną konieczność trudu i celu. 

Trud jest wg niej konieczny. 

Marta zrealizowała tradycyjny model roli kobiecej. A potem nagle ten świat się rozpada. Pyta kobiet, czytelniczek, na ile są przygotowane w takiej ewentualności? 

Fundamenty fizyczne oraz moralne. 

Faceci nie płaczą, kobiety przy każdej okazji ma płakać. 

Dziewczęta z ludu podlegają innym prawom niż szlachcianki. Kobiety mają hart ducha, są silne fizycznie. 

WOK

 Słowo w kulturze multimedialnej

Marshall McLuhan, Galaktyka w nowej konfiguracji

Prasa masowa ("telegraficzna" - jednoczesna), która umożliwia śledzenie wiele wydarzeń jednocześnie, wiele różnych punktów widzenia. 

XVIII w. -> prawda jako idealny pojemnik pełen wszelkich możliwych poglądów i punktów widzenia; tłumienie jakiejkolwiek prawdy to osłabianie całej struktury. 

Pope -> powrót do świadomości plemiennej/zbiorowej. Język i sztuka przestaną być głównymi instrumentami krytycznej percepcji, ale zostaną opakowaniem towarów werbalnych.

Intelektualista ma badać, poznawać i wyrażać wielką nieświadomość człowieka zbiorowości, a nie kierować indywidualną percepcją  oceną zjawisk; zostaje wieszczem. Literatura wchodzi w wojnę z samą sobą; przedmiot wizji literackich ma charakter zbiorowy i mityczny, a formy literackie są indywidualistyczne, wizja jest plemienna i zbiorowa, wyraz jej to towar rynkowy i coś prywatnego. 

Każde społeczeństwo ma jakieś ustalone współzależności między zmysłami i nie potrafi wyobrazić sobie innego porządku. 

Nowa technika ma właściwości hipnotyczne, bo skupia się na jednym zmyśle, np. telewizja i zmysł wzroku. 

Odkrycie społeczeństwa rynkowego w XVIII w. - powieść, poprzedzony odkryciem "prozy ekwitonalnej". Literat odrzucił mecenat i dostarczał ujednolicone doświadczenie powszechne. Następnie takim doświadczeniem stał się film.

Literatura nabiera charakteru towaru konsumpcyjnego. Mecenasem staje się publiczność, a rola nauczania percepcji zostaje zastąpiona funkcjami rozrywkowymi.

Te same środki, które dzięki produkcji masowej stworzyły konsumpcyjny rynek, wpłynęły na przemyślne kierowanie twórczością artystyczną i zapewnienia jej solidniejszych podstaw. 

XIX w. i metoda dokonywania wynalazku - cofanie się, od końca do początku krok za krokiem. Rynek literacki wykorzystuje ją poprzez badanie doznań i przeżyć odbiorców dzieła, które jeszcze nie powstało - to w ten sposób powstają masowe produkty (wsm nie tylko literackie). 

Walka o zachowanie indywidualności: autorzy rezygnują z koncepcji jednostkowej osobowości, jednocześnie krytykując czytelników za bezosobowy odbiór. 

Technika "strumienia świadomości" jako przeciwstawienie technice taśmy montażowej. Podkreśla ona indywidualność oraz irracjonalność. Irracjonalność i nielogiczność pozwalają na zauważenie problemu relacji między przedmiotem a podmiotem.

Leo Spitzer, Amerykańska reklama jako sztuka popularna

Reklama pomarańczy Sunkist wykorzystująca obrazy kalifornijskiej natury - podkreślenie pochodzenia z natury, a nie procesu produkcji i jakiegokolwiek wpływu człowieka (nawet w sloganie) - odwołanie się do zmitologizowanej natury, chwyt poetycki.

Handel ucieka się do poezji. W takim razie musi się podporządkować jej prawom. Powyższy przykład odwołuje się do tego samego obrazu co starożytni twórcy, podkreślający urodę przyrody itd.  

<długa interpretacja reklamy i analiza jej poszczególnych fragmentów, której nie widzę sensu, by przytaczać, bo wszystko streszcza to co powyżej>

Specyficzna postawa nadawcy i odbiorcy wobec języka reklamy. Nadawca mówi coś, ale jego tekst ma dodatkowy implikowany komunikat, a publiczność go akceptuje ("mam swoje powody, by to mówić, nie pytajcie o nie"). Ładunek emocjonalno-znaczeniowy wyrażenia poetyckiego (np. sunkist) zostaje zneutralizowany, podobnie zresztą jak wpływ na rzeczywistość. To obietnica, a nie zobowiązanie. Stworzenie obrazu Arkadii jest bardzo umowne - nikt się nie upiera, że obrazy w reklamach są prawdziwe. Doświadczanie jej pozostaje w wyobraźni konsumenta. Wszystko to jest z małą dozą ironii.

Walter J. Ong, Posttypografia: elektronika.

Przekształcenie wyrażeń werbalnych z pomocą elektroniki pogłębiło związanie słowa z przestrzenią oraz wprowadziło świadomość w nową epokę wtórnej oralności.

Dzięki elektronice powstaje o wiele więcej tekstów i książek. 

Powstaje nowy, nieformalny styl, bo człowiek typograficzny uważa, że wymiana oralna (słowna) powinna być nieformalna (a człowiek oralny uważa, że słowna powinna być formalna). Kompozycja związana się staje z możliwościami technicznymi. Słowa są wiązane z przestrzenią i z elektronicznym ruchem w miejscu oraz sprawia, że stają się momentalne.

Nastaje wiek oralności wtórnej dzięki telefonowi, radiu. telewizji i taśmom dźwiękowym. Wzmaga to poczucie wspólnoty, mistykę uczestnictwa, skupienie na chwili bieżącej i używanie formuł. Jednocześnie jest ta oralność świadoma i trwale oparta na wykorzystaniu pisma i druku. 

Oralność pierwotna, podobnie do oralności pierwotnej, generuje silne poczucie wspólnoty (słuchacze = wspólnota), jednak są to wspólnoty znacznie większe. Jednostka w kulturze pierwotnej kieruje się na zewnątrz, bo nie ma wielu okazji na kierowanie się do wnętrza; my uwrażliwiamy się i świadomie kierujemy swoją uwagę na zewnątrz. Pierwotna oralność nastawiona jest na spontaniczność, bo nie ma dostępu do refleksyjności analitycznej (dostępnej dzięki pismu), oralność wtórna dzięki refleksyjności analitycznej uznaje spontaniczność za coś dobrego, np. poprzez planowanie happeningów.

Debaty polityczne

• kiedyś: przemawianie na żywo, przy publiczności, pierwszy mówi przez godzinę, drugi przez 1,5h, pierwszy przez pół godziny odpiera zarzuty. 
• obecnie: nieobecna publiczność, krótka prezentacja i podchwytliwa, lekka konwersacja, wydelikacone, bo media elektroniczne nie lubią dram (haha naiwny jesteś, Ong)

Paul Levinson, Od tekstu do hipertekstu.

Elektroniczne wyzwolenie tekstu

Nowe media budzą zawsze pytania o stopień umożliwiania tworzenia i odbierani informacji oraz wiedzy. 

Przetwarzanie tekstu sięga samego momentu jego powstawania. Umożliwia łatwą rewizję i korektę, zwłaszcza w formie cyfrowej. 

Tekst utworzony komputerowo można od razu przesłać w dowolne miejsce na świecie. Brak pośrednictwa wydawców budził niepokój (wydawca postrzegany jako strażnik, który filtruje teksty). Linki nie były tak krytykowane, bo nawiązuje do tradycyjnych odniesień. Jedynym minusem jest zależność od wyszukiwarek podczas poszukiwań na własną rękę. 

Zbawcze quasi-platońskie opóźnienie

Technika przetwarzania tekstu ułatwia pisanie i korygowanie - szybciej przenosimy to, co mamy w głowie na zewnątrz. 

Pisanie jest bardziej wydajne. Słowa ukazują się od razu na ekranie, z którego mogą zostać odczytane przez autora, wydrukowane albo przesłane. Poza tym jest stadium pośrednie między tekstem w głowie, a tekstem na ekranie - chwila w samej pamięci komputera. Można nanosić poprawki już w tym stadium. 

Komputer jako motor komunikacji

Telegraf - transmituje tekst po liniach mających początek i koniec.

Telefon - przekazuje ludzką mowę.

Komputer - przekazuje tekst.

Pierwsze społeczności sieciowe - każdy może być pisarzem oraz czytelnikiem. Spełnia to potrzebę bycia częścią większej grupy, społeczności, niż umożliwia to telefon czy cokolwiek wcześniejszego. W społeczeństwie są nadawcy i odbiorcy, jest ich wielu i oni sami uczestniczą w procesie komunikacji i w życiu społeczności na wielu poziomach - wg tej def. społeczność on-line jest pierwszą globalną wioską. Każdy akt pisania staje się prośbą o kontakt z publicznością, o opublikowanie (podobnie jak mówienie jest upublicznianiem). 

Społeczność on-line jako rynek idei

Paradoks między czytelnikami a pisarzami, twórcami a odbiorcami zrodzony przez środki masowego przekazu (telewizję, druk, radio) - niewielu autorów ma wielu odbiorców, przez co wszyscy pozostali rozpaczliwie pragną czytelników. 

Asynchroniczny odbiór - niezależnie od czasu można odczytać dany tekst (w telewizji jest konkretna godzina). 

Życie przeniesione zostaje do sieci. Jest tam wszystko i można doświadczyć całej gamy uczuć.

Osaczony dozorca - wróg Darwina

Media są zmuszone wybierać spośród informacji, które będą wydawać przez ograniczony format (liczba stron, czas antenowy). Nawet książki, chociaż umożliwiają zebranie większej liczby tomów, to mają ograniczenie przestrzenne w pomieszczeniach. Magazynowanie on-line też ma swoje ograniczenia pod względem miejsca, ale nadal jest to zupełnie inna skala.

Społeczności sieciowe ukształtowały się niezależnie od istniejących mass mediów. Nikt ich nie strzegł, poza ewentualnymi moderatorami. Na każdą moderowaną dyskusję przypadają dziesiątki niemoderowanych. Zarzuca się, że Internet jest zaśmiecony i są tam same gówna, ale wg autora czytelnik jak trafi na gówno, to po prostu może wejść na inną stronę, a w samych tradycyjnych mediach poziom bywa niewiele lepszy. Poza tym istnieją programy, które mogą pomóc w wyszukiwaniu "perełek". 

Struktury ułatwiające nawigację po tekstach działają jako spisy treści i indeksy w książkach oraz systemy klasyfikacji w bibliotekach/księgarniach, które doszukują się połączeń między książkami. Łatwiej się jednak między nimi poruszać - jest to żywy sposób, inteligentny.

Hipertekst i odwrócenie ról autora i czytelnika

Możliwość stworzenia interaktywnego audytorium. Czytelnikowi łatwiej zlokalizować tekst autora oraz jego inne teksty. Autor nie jest ograniczany przez sztab związany z wydawaniem i dystrybucją książek. 

Ścieżki do hipertekstu i z powrotem

Słowa mówione i pisane nie mają same w sobie znaczenia. Znaczą to, co każe im znaczyć kultura oraz nasze doświadczenie. Mają znaczenie kulturowe i drugorzędne, osobiste. 

Hipertekst ułatwia przenoszenie się do odesłanego tekstu, bo nie trzeba szukać w bibliografii. Nie zwiększa zasobu informacji wobec wydrukowanej książki, ale ułatwia i zaoszczędza wysiłku. 

Teoretycznie jakby hiperłącze odesłało do tekstu i jego fragmentu, a tam było odesłanie do czegoś innego, to za pomocą kliknięć można tak sobie chodzić w nieskończoność. Przeskoki są zamierzone i aktywne, można ich dokonać natychmiast, a ich dokonanie może doprowadzić do kolejnych, już niezamierzonych przeskoków (na podstawie zamierzonych w innych hipertekstach lub przez własną inicjatywę czytelnika). Autor wówczas traci znaczenie, bo nie ma w tym roli.

Hipertekst: fikcja i fakty

Tekst dokumentalny może być czytany mniej-więcej w dowolnej kolejności. Co innego fikcja czy też hiperfikcja - pierwszy autor opowiada tyle fabuł, ile umożliwiają zaprogramowane z góry odsyłacze rozmieszczone w utworze, ale jeśli ma odsyłacz do innej opowieści hipertekstowej, to możliwości się mnożą oraz dochodzi do współautorstwa. Wówczas także czytelnik staje się autorem tekstu, ale takich czytelników-autorów może być mnóstwo jednocześnie i mogą nie wiedzieć, że ktoś inny właśnie coś dodaje. 

Autorem jest suma wszystkich autorów - stwierdzenie technicznie poprawne, ale nie daje to żadnej konkretnej odpowiedzi. 

Sieć nie ma autora - jest podobna do natury, ale nie widzieliśmy powstania natury. Tutaj wiemy, że autora nie ma.

Jean Lohisse, Przyszłość kultury zinformatyzowanej

Todo el pescado vendido - wszystkie ryby zostały wyprzedane - kości zostały rzucone
no tener pelos en la lengua – mówić, co ślina na język przyniesie (dosł.: mieć włosy na języku)

el ratón de biblioteca – mól książkowy (dosł.: mysz z biblioteki)

un chaud lapin - pies na baby - gorący królik dosłownie

donner un coup de fil à qn - zadzwonić do kogoś - uderzyć kogoś kablem

poser un lapin - wystawić kogoś - położyć królika

as cool as cucumber - oaza spokoju

TO HAVE VAN GOGH’S EAR FOR MUSIC - słoń nadepnął na ucho

A chip off the old block - skóra zdjęta z kogoś

Uczeń SPE 18.03.2024

 Jak pomóc uczniowi, który słabo widzi?

• Zapoznaj się z rodzajem wady wzroku ucznia
• Sprawdź, czy nosi/powinien nosić okulary.
• Dopasuj oświetlenie/sprzęt.
• Nie naciskaj na zachowywanie postawy podczas czytania/pisania.
• Zwróć uwagę, gdzie siedzi uczeń. Powinien blisko tablicy!
• Zadbaj o kontrast na tablicy/w prezentacji.
• Daj szansę i czas (10-15 min.)
• Pozwól na odpowiedzi ustne.
• Wydłużaj czas pisania prac pisemnych.
• Szukaj wskazówek! Odpowiadaj na potrzeby - działania samokształcące. 

Prezentacje muszą być przejrzyste i estetyczne (stonowane, pastelowe tło i czarna czcionka; słabo widzą białą czcionkę na kolorowym tle), czcionka w wyświetlanych tekstach duża lub możliwa do powiększenia. Uczeń słabowidzący powinien siedzieć blisko tablicy. Może także korzystać z książek z większą czcionką niż zwykła - są takie specjalne podręczniki/książki. 

Będą często pisać większymi literami.

Czynniki wpływające na funkcjonowanie uczniów niesłyszących/słabo słyszących

• rodzaj uszkodzenia
• czas uszkodzenia
• stopień uszkodzenia
• środowisko rodzinne
• oddziaływanie terapeutyczne
• moment wyposażenia dziecka w aparat/implant

Stopień uszkodzenia słuchu ----- norma do 25 dB

• lekki - 26-40dB - 1 m jakoś słychać szept
• umiarkowany - 41-60 dB
• znaczny - 61-80dB - słyszą tylko niektóre słowa (wypowiadane głośno)
• głęboki ponad 80dB - wypad do placówek specjalnych, gdzie uczyć się będzie migowego

Nauczycielu, pamiętaj!

1. Zapoznaj się z rodzajem wady słuchu ucznia
2. Rozwijaj pojęcia abstrakcyjne u ucznia (mają z nimi problem)
3. Rozwijaj słownictwo!
4. Głośno omawiaj czynności

Jeśli to nie jest uczeń z ADHD i/lub w spektrum autyzmu, to warto nawiązywać kontakt wzrokowy - umożliwia to uczniowi czytanie z ruchu warg.

Angielski

 Grammar 9A

1. Despite
2. even
3. to
4. as
5. order
6. spite
7. that
8. although
9. for
10. though

We stayed at a bed and breakfast so that we wouldn't spend too much money on accomodation.

Although she earns a fortune, she drives a very old car.

Everyone enjoyed the film, in spite of the sad ending.

The plane managed to land, even though the weather conditions were terrible.

I told her I enjoed the meal she had cooked me so as not to offend her.

The police closed the roads in order to allow the president's car through safely

SO THAT HE COULD

IN SPITE OF/DESPITE BEING

TO DO

IN ORDER TO DO

SO AS TO TO DO

BUSINESS VOCABULARY (162).

1. launched
2. merged
3. manufactured
4. produced - exported
5. take over
6. became
7. expand
8. set up
9. imported
10. grew
11. take over - dropped

Dzieje literatury staropolskiej i oświecenia 13.03.2024

 OSTENTACJA

Hiszpański jezuita Baltazar Gracjan - Wyrocznia podręczna - zbiór aforyzmów na sytuacje życia potocznego, aby zawsze móc zabłysnąć. Pozwalało lepiej się pokazać w towarzystwie. 

"Być to pokazywać się" - tak uważał. Istnienie jest zależne od naszej autoprezentacji.

Ludzie baroku brali sobie takie podejście do serca. 

Ostentacja staje się zasadą czy składową sztuki uwodzenia (pierwsza odsłona tematu). Mówimy o niej na podstawie romansu Nadobna Pasqvalina. Kobieta niezwykle piękna i świadoma swej urody. Mieszkała w Lizbonie (trochę Portugalia, trochę Polska vibe). Budzi ona powszechne zainteresowanie kawalerów. Lubi intensyfikować zainteresowanie swoją osobą. Zwraca na siebie uwagę za pomocą częstych przejażdżek w pojazdach paradnych. Pojazdy takie były ważnym elementem obyczajowości. Dzięki temu ludzie mogli ją podziwiać i rozmawiać o jej pięknie. Chodzące wieści o jej pięknie były podstawą jej samooceny. Pragnie jednak coraz więcej uwagi. 

Kobieta w odsłoniętym pojeździe jest typowym sposobem uwodzenia w baroku.

Pasqvalina - opis porannej toalety przy toaletce. Pod jej oknami od rana tłumy kawalerów czekają, aż pojawi się w oknie. Dyskretne uchylenie okien staje się ostentacyjnym dzieleniem się prywatnością, jaką jest codzienna toaleta. Wsłuchuje się w słowa aplauzu z dołu. Ma nawet małe lusterko, za pomocą którego obserwuje twarze zachwyconych adoratorów. Zaproszenie do zakątka kobiecej prywatności jako ostentacyjna metoda uwodzenia.

Ostentacja w świecie mody barokowej.

Przybierała ona spektakularne formy. Moda wiązała się z efektywnymi strojami. W wersji arystokratycznymi przykładem może być obraz Panny dworskie. 

Strój był biletem wstępu do towarzystwa.

Moda promowana przez Francję traktowała wygląd kobiety jako podstawę do kreowania widowiska; strój miał olśniewać, zadziwiać, zwracać uwagę. Z perspektywy sarmackiej strój wg mody francuskiej był nieskromny, odsłaniał zbyt wiele.

Nowe zwierciadło. Modzie dzisiejszego stroje akomodowane - tekst wymierzony w dworskie stroje, które pochłaniają ogromne koszty, a po wystąpieniu towarzyskim giną w szafach i trzeba kupić nowe. Denerwowało to mężów, którzy się wykosztowali, a ciuch był na jeden raz. [wszystkie krytyki poniżej to tego typa]

Cechą charakterystyczną była śmiałość fasonów. Modelowanie sylwetki, które mocno podkreślało biust. Dekolty były coraz głębsze. 

Ogromne fryzury. 

Krawcy zaliczają awans społeczny, bo dostarczają pożądanych dóbr.

"Barokowa ostentologia".

Damy przyklejały czarne muszki z tafty, aby podkreślić biel twarzy. One także stawały się częścią gry. Miejsce przyklejenie konkretnej muszki w odpowiednim miejscu komunikowało, co dzieje się w jej życiu osobistym, np. czy leczy się po romansie, czy jest otwarta na nowe znajomości, czy jest zajęta.

Dominowanie ozdób i sztuczność, która ukrywała naturalne niedostatki. Stąd budziło to sprzeciw moralistów. Powiadamiano, że moda taka radykalnie przeciwstawia się ziemiańskim ideałom skromności. Jest nieobyczajna.

Odsłanianie łokci lub więcej oraz podkreślanie przez mocne dekolty biustu to już krok do obnażania się. "Czy już nie lepiej byłoby chodzić na nago?". Fascynacja nowinkami zamiast poprzestawiania na sarmackich, sprawdzonych przez stulecia wzorcach stroju. 

Negatywne emocje budziły także długie treny. Na końcówkach trenów miały siadać małe diabełki, które wyczuwają zło wpisane w scenerię dworskiego szyku. Porównywano treny do karocy, na których zasiadają diabły. 

Poza tym takie stroje są pstrokate i zbyt kolorowe. Pożądany strój jest monochromatyczny i skromny. Zbytnia barwność wiązana z diabelskością.

We włosach noszono druty, które pozwalały na znaczne zwiększenie objętości.

Ciało jako zwierciadło duszy powinno odbijać jej harmonię i wewnętrzne piękno. Muszki przyklejane przez kobiety sprawiają, że ich ciało pokrywa się skazami - to symbole zła, wizualne symbole grzechu. Zwierciadło duszy splamionej pychą, próżności i zła. 

Plamy słoneczne odkryto za pomocą teleskopu. Porównywano do nich muszki - Na muszki pieśń, Jan Andrzej Morsztyn. 

Ostentacja identyfikowana jako rozkosz pokazywania się (2 wymiar).

Hieronim Morsztyn, Światowa rozkosz.

Korowód przyjemności, a na jego czele panna Pompa. Panna ta wiązana ze złotem mocno, sama jest w złocie i wszystko wokół niej także jest złote. 

Efektywna prezentacja w myśl zasady: "Zastaw się, a postaw się". Była to norma dla arystokratów i średniozamożnej szlachty. Trzeba było się zaprezentować jak najlepiej na uroczystościach. Tym razem jesteśmy podobni do Francji i Wersalu, gdzie często organizowano. Bycie w centrum uwagi uznawane za coś super (ew). 

Widowiska z czasów baroku to były wspaniałe spektakle. Pojawiała się często pirotechnika jako nieodzowny składnik przedstawień. Powstawały nawet podręczniki jak najlepiej ją wykorzystać! W utworach muzycznych przewidziano momenty na bum bum bum fajerwerków.  

Możni zdawali sobie sprawę, że to jak zaprezentują się społeczeństwu może się wiązać ze skutecznością sprawowania władzy oraz na ile można budować przekonanie w skali kraju lub świata o potędze rodu/kraju. Ostentacja i przepych staje się nie tylko widowiskiem, ale także socjotechniką - misterium poddaństwa. To środek intensyfikowania mocy silnych. 

Wjazd Jerzego Ossolińskiego do Rzymu - pomysł, aby konie gubiły złote podkowy na bruku. W ten sposób chciano się pokazać przed ludźmi, że Polacy są tak bogaci, że nawet nie zauważają utraty złotych podków. Orszak strojny w kamienie szlachetne. 

Taka strojna autoprezentacja w orszakach to chleb powszedni. Uważano, że nie wolno oszczędzać na autoprezentacji.

Łukasz Ossoliński napisał książkę jako odpowiedź na tekst uznający Polskę za kraj biedny i zacofany. Chce więc pokazać jak naprawdę żyje się w Polsce. 

Marzono o sześciokonnych zaprzęgach. Nieważne są koszta.

Zdobiono w wytworne kamienie i zdobienia broń. Ważniejsze jest, aby broń się pięknie prezentowana, niekoniecznie spełniała swoje funkcje.

Strój męski oraz żeński ma być jak najbardziej efektowny.

Cudzoziemców olśniewał spektakularny charakter życia publicznego w Rzeczpospolitej. Bernard O'Connor - lekarz, Irlandczyk, który proponował zbyt nowoczesne metody leczenia, więc go nie przyjęto; nudziło mu się to sobie jeździł i napisał Historię Polski. Uważał, że nie ma żadnego kraju bardziej wytwornego kraju niż Rzeczpospolita - nie jest to książka napisana na zamówienie, tylko dla Brytyjczyków, by poznali kulturę Polski. 

Charakterystyczne żegnanie zmarłych - Pompa funebris oznacza pogrzeby organizowane z wyjątkową pompą. Miały być widowiskiem głoszącym nie tyle ulotność życia, ale rzucającym wyzwanie jego ulotności. Przedstawiały wielkie czyny zmarłych. 

Zaczynano w świątyni, gdzie na specjalnym podwyższeniu budowano katafalk (?), gdzie dawano trumnę z realistycznym portretem zmarłego/zmarłej - nie upiększano ich, bo byli wystarczająco hot bez retuszu. Przedstawienie jako żywych, aby mogli patrzeć na zgromadzonych w kościele - w ten sposób niejako uczestniczył we własnym pogrzebie. Nos i uszy z profilu, reszta na wprost - podkreślano je wówczas wszystkie cechy charakterystyczne. Malowano te obrazy na metalowych blachach, dzięki czemu odbijały światło. Kaznodzieje wygłaszali specjalne kazania, podczas których bezpośrednio zwracano się do zmarłego, a nie bliskich - zacierano w ten sposób granicę między światem żywych a zmarłych. Wygłaszanie tych kazań trwało nawet kilka godzin. Długa mowa pożegnalna to odpowiednie uhonorowanie zmarłego. 

Jeśli wola zmarłego zakładała skromny pogrzeb, to robiono dwa pogrzeby XD Jeden pompatyczny i wielki, drugi skromny. 

Ofc to też krytykowano, że wyzbyto się prostoty przodków i dawni monarchowie nie mieli takich pogrzebów, jak byle senator.

Ostentacyjne widowiska były kosztowne i krytykowano, że zamiast tego nie wydajemy hajsu na coś sensownego. Z drugiej strony trudno się było pozbyć ostentacji, bo pozwalała na chronienie się przed kruchością życia, jego ulotnością. 

Metodyka 13.03.2024

 Model strukturalistyczny:

• tematyka
• bohaterowie
• fabuła
• czas
• przestrzeń
• kompozycja
• język
• przesłanie

Mało atrakcyjny dla uczniów. Jest typowy dla szkoły.

Model czytania w perspektywie egzystencjalnej - w perspektywie pytań, jakie on stawia (patrz: ostatnie zajęcia). Czytanie tekstu to poszukiwanie odpowiedzi na pytania stawiane przez ten tekst. 

Nikogo nie obchodzi strukturalna budowa, ale pytania egzystencjalne dotyczą każdego człowieka. W ten sposób można zaciekawić ucznia.

Pytanie egzystencjalne pozwala na odwoływanie się do innych dzieł. 

Naszym zadaniem nie jest omówienie tekstu o czym jest, tylko sprawić, żeby je zrozumieli. 

Traktujemy elementy strukturalistyczne jako narzędzia do odpowiedzi na pytania egzystencjalne. Czytanie w duchu egzystencjalnym, korzystamy z narzędzi strukturalistycznych, ale podporządkowujemy je pytaniom.

Taki sposób czytania łatwiej wkomponować w strukturę lekcji. 

Taki sposób układania pomaga ułożyć plan lekcji, bo wskazuje na myśl przewodnią lekcji. 

Warto w temacie lekcji wypisać tytuł utworu, bo: 1) będziemy pamiętać lepiej, o czym było na lekcji kiedy, bo inaczej się miesza 2) nie brzmi wtedy jak lekcja wychowawcza. Jest to przydatne dla nauczyciela w dokumentacji i na wywiadówki XD. 

Temat ma odwoływać się do całości lekcji.

Słowo interpretacja w temacie nie jest złym słowem; nie unikajmy go, bo przecież to robimy na zajęciach. Ono ma się uczniom dobrze kojarzyć. 

Utożsamianie z bohaterami nie jest takie dobre, bo mało kto nimi chciałby być. 

Lekcja zaczyna się od myślenia o tym, o czym powinna być. Dopiero później wymyślamy zadania. 

Nie warto się bawić w rozróżnienie celu szczegółowego od ogólnego. Nie ma to większego znaczenia. Cel lekcji powinien być taki, aby można było z niego robić pytanie na ewentualny sprawdzian. Tak, może być sprawdzian interpretacyjny z lektury! 

CEL LEKCJI MUSI BYĆ ZWIĄZANY Z TEMATEM ORAZ POKAZUJE O CZYM JEST LEKCJA.

CEL MUSI ODWOŁYWAĆ SIĘ TYLKO DO TEGO TEKSTU. 

Nie bądźmy maksymalistami. Nie musimy omówić wszystkiego. Dobrze sformułowany cel pozwala na wybranie zadań, żeby były spójne. Wtedy z bólem sercu wywalamy albo rozwalamy na dwie lub wiecej lekcji.

->>>> rozkminić ten cel lekcji jaki mamy