piątek, 6 października 2023

Metodyka O osobowości nauczyciela

 "Gęba" autorytetu pisarza

Słowacki wielkim poetą był! nie wolno krytykować pisarza! to rzecz badacza, a nie nauczyciela. nauczyciel ma się każdym zachwycać i chuj!

"Gęba" autorytetu własnego
krytykowanie pisarzy to personalny atak na polonistów!!! uczeń ma traktować nasze zdanie jak prawdę objawioną! no skutkuje tym, że się wzajemnie wkurwiamy na siebie, nauczyciel z wyjebanym ego, uczniowie to debile

"Gęba" uczoności
Znawcy tworzą profesjonalny paradygmat interpretacyjny, komplikują język, wymyślają jakieś pojebane i pretensjonalne pojęcia. Takie skupienie na walorach naukowych, że pomija się, że literatura to ogólnie powstaje dla normików, a nie interpretatorów (sry poloniści, ale pisarze mają w was wyrąbane).

"Gęba" kaznodzieja
Dualizm dobra i zła, ale w taki sposób, by wybielić wielkich pisarzy i poetów. Ogólnie nad nimi trzeba się spuszczać, bo byli wielcy, a do tego spuszczenia wykorzystujemy wszystkie pochwały oraz kategorie moralne. Zbyt duże skupienie na funkcji wychowawczej lektur. Jednoznaczne oceny moralne w literaturze.

Lista cech
wsm nie ma sensu

Patos i rygoryzm
Klemensiewicz - mówi w chuj patetycznie, ale ogólne założenia git, żeby być uczuciowym i osobistym w związku z literaturą, mówić pięknie itd. ale przesadza, bo polonista nie ma wpływu na 100% na uczniów jakby bez przesady że polski zawsze będzie odmieniać ich życia
maksymalizm - wymaga po prostu, kurwa, zbyt dużo od tych biednych polonistów

Buntu ciąg dalszy
czyli Klemensiewicz za bardzo odleciał i wymaga zbyt wiele od przeciętnego polonisty; też jesteśmy ludźmi, mamy jakieś wady i o ile nie jesteśmy jednostkami wybitnymi, to będziemy mieć w pracy swoje dobre i złe strony
nie można spełniać wszystkich wymogów, a jak się jakiegoś nie spełnia to nie znaczy, że nauczyciel jest do niczego

Pytanie o talent
Szuman stwierdza, że talent jest wtedy, gdy cecha neutralna o większym nasileniu zostaje wykorzystywana do osiągnięcia większych niż przeciętne wyników w danej dziedzinie.
Wniosek: poradniki z idealnymi cechami są ze sobą sprzeczne, talent w jednej dziedzinie jest zwykle kosztem drugiej itd. -> w związku z tym opis 4 typów osobowości nauczycielskiej, które się wykluczają
talent zależy od odbiorców talentu; każdy typ odpowiada na inne potrzeby uczniów

Wchodzi w różne role: nauczyciela, urzednika panstwowego, wychowawcy, jest sobą.

Rzemieślnik
  • konkretne myślenie podporządkowane celom pragmatycznym
  • rzetelny, niezawodny
  • skupienie na egzaminach wstępnych i klasyfikacyjnych kosztem konkursów i olimpiad
  • skupienie na uczniach dobrych i słabych kosztem uczniów wybitnych
  • brak szaleństw metodycznych, uparte i konsekwentne nastawienie na udoskonalanie rzemiosła, niewielka pomysłowość
  • brak egzaltacji i patosu
  • posłuszność wobec władzy i nieeksponowanie swojego ja
  • szary, bez polotu i indywidualizmu, ale sprawny warsztatowo, kompetentny, życzliwy i dobry

Erudyta
  • aspiracje do uprawiania zawodu na poziomie uniwersyteckim
  • ogromna wiedza, świetna pamięć i zdziwienie gdy ktoś nie ma takich zasobów jak on
  • wysokie wymagania wobec siebie i innych, surowość,
  • nieprzejednany i wielki, często mit szkoły czy miasta, udziela się
  • elitarne szkoły gdzie zbiera wyznawców, z których robi olimpijczyków
  • może mieć kompleksy i być sfrustrowanym za brak naukowej kariery; jeśli nie to udziela się zawodowo poza szkołą, robi doktorat, wydaje podręcznik albo książki
  • skłonność do terminologii naukowej i nowinek teoretycznoliterackich, filozoficznych, filmowych itp. itd.
  • uczniowie mają szeroką wiedzę i wykute wszystko na blachę
  • idealny nauczyciel dla humanistów, zmora dla wszystkich innych, a już zwłaszcza dla przeciętnych, bo nimi gardzi

Artysta
  • różnorodna i pełna sprzeczności osobowość
  • odświeżanie fachowej wiedzy, eksperymenty, poszukiwania metodyczne i wychowawcze, nowe wiadomości pedagog. i psych. lub własne ścieżki
  • tępi schematy i powtórzenia
  • praktyk, metoda prób i błędów
  • wiecznie z siebie niezadowolony, nie lubi normalności i przeciętności, więc ciągle szuka nowych rozwiązań
  • pasja
  • zaniedbuje elementarne obowiązki, które go nudzą i męczą
  • brak systematyczności
  • swobodny i luźny
  • lubi wystąpienia publiczne
  • toleruje słabych uczniów, w każdym szuka potencjału

Moralista
  • ucząc chce wychowywać
  • rola opiekuna moralnego lub społecznego
  • uczciwy, sprawiedliwy altruista
  • bywa wyzyskiwany przez innych nauczycieli oraz uczniów
  • uczniowie nie wykonują obowiązków, bo moralista i tak odpuści
  • może być autorytetem moralnym lub maksymalistą trudnym do zniesienia
  • lekcje polskiego te lekcje człowieczeństwa, próba pomocy w kształtowaniu poglądu na świat i otwieraniu na wartości

Kompleks Siłaczki
Siłaczka ideał nauczycielskiego i nie tylko nauczycielskiego poświęcenia na rzecz większego dobra - idealizm wobec którego wielu ma kompleks,  że nie spełnia tego ideału. Nauczyciel to nie zawód-ofiara i zawód-posłannictwo. Nie skupiajmy się tylko na obowiązkach nauczyciela, ale także jego praw. Miejmy w końcu zarobki i jakiś szacunek. Rant na sytuację nauczycieli ogólnie i że średnio mamy jak się zbuntować.

Buntownik sprzed ćwierćwiecza
Piotr Wierzbicki po 10 latach nauki w SP krytykuje w Entuzjaście w szkole szkołę jako instytucję ogłupiającą, degradującą psychicznie i fizycznie, podporządkowaną sztucznym regułom. Zwrócenie uwagi na uczniów trudnych - takich, których nie da się zdyscyplinować.
Zamiast na programie pytał ciągle o zainteresowania i wsm pierdolili o wszystkim i niczym zamiast uczyć się. Aż nie zauważył, że nie każdy ma ochotę z nim gadać - szarość i przeciętność uczniów go dobiła. Szkoła nie była dla niego po prostu. Nie nadawał się do praktyki, ale był dobrym innowatorem, współautorem książek dla uczniów.

Buntownik z początku XXI w.
Dariusz Chętkowski - Z budy. Czy spuścić ucznia z łańcucha?
Patola, patola się szerzy, ale jak masz wtyki u jednego ucznia z autorytetem (też pewnie patusa) to jest ok. Przedstawia szczegółowy program działań dydaktycznych i wychowawczych mający u celu radykalną zmianę metod uczenia i postępowania wobec młodych. Jest przyjacielem młodych ludzi. Szanuje dziwaków i trudnych uczniów.
Są fragmenty wypowiedzi uczniów.

Od samozachwytu do tonów niskich
Nauczyciele o sobie -> odpowiedzialni, bezinteresowni, ambitni, wysokie predyspozycje intelektualne, otwartość horyzontów, inteligencja, emocjonalność, otwartość i jednocześnie agresywność, wrażliwość ze skłonnością do frustracji, kultura słowa i gadulstwo, nadmierny idealizm, poczucie znikomości działania w szkole
Studenci I roku -> 56% że to wina nauczycieli zniechęcających do zajęć
skrajne sądy o polonistach

Czy korekta na początku nowego stulecia?
6 wykroczeń polonistów
  • ograniczenie samodzielności myślenia i wymóg posłuszeństwa
  • niesprawiedliwość i faworyzacja
  • brak jasnych reguł dot. sprawdzania wiadomości
  • bezradność organizacyjna
  • powierzchowna analiza dzieła literackiego, jawne korzystanie ze ściąg
  • nieumiejętność zainteresowania przedmiotem, stosowanie od lat tych samych metod
No sry jednak programy społeczne nie zrobią roboty za nas. Jak chcemy być dobrymi nauczycielami, to musimy się sami starać i tyle.

Rytm pracy
Głównie rutyna, zgorzknienie i marazm, potem nagła euforia i znowu rutyna, bezsilność, niechęć, znowu wiara i tak w kółko.
Ogólnie większość lekcji będzie przeciętna, ale na ogólną ocenę i tak wpływ mają zdobyte szczyty. No ogólnie się zmienia. Nie mogą być cały czas fajerwerki, załamania się zdarzają, ale to nie jest koniec świata i tyle. No bywa. 

LP 6.10.2023

 Zajęcia zaczynamy o 8:10 i potrwa 10 minut dłużej.


10 wybranych pozycji z listy w sylabusie
W lutym kolos, na który przychodzimy z listą.
8 omawiamy razem, a 2 wybieramy.

2 nieobecności nieusprawiedliwione. Kolejne odpracować w trakcie konsultacji albo oddać krótką pracę pisemną 3-5 stron dot. lektury. Czwarta nieobecność sprawia, że trzeba odrobić wszystkie cztery. To maksimum nieobecności.

Na następnych zajęciach mówimy o powieści gotyckiej. Czytamy Zamczysko , które uważane jest za pierwszą gotycką powieść. + artykuł będzie wklejony na Teams.
Wichrowe Wzgórza omawiamy na 3 i 4 zajęciach.
Pani Bovary, Flaubert 5 i 6 zajęcia.
Kwiaty zła, Baudelaire 7-9.
Ślepcy, Maeterlinck 10 zajęcia.
Portret Doriana Graya, 11 zajęcia.
Na wspak, Huysmasn 12 zajęcia

Nowjp - 1 i 2 rozdz. Bańko

 Fleksja dotyczy odmiany wyrazów.

Jest ona
  • komponentem języka i występuje tylko w językach, które się odmieniają. Inne komponenty to składnia, fonologia i słowotwórstwo.
  • działem gramatyki

Do zadań fleksji należy ustalenie, które wyrazy to formy jednego wyrazu, a które stanowią osobny wyraz oraz opis budowy form wyrazowych. Gdyby formy były przypadkowe, opanowanie odmiany byłoby niemożliwe. Muszą istnieć jakieś wzorce odmiany, czyli paradygmaty.

Paradygmatyka fleksyjna - zajmuje się podziałem form wyrazowych między
Syntagmatyka fleksyjna - opisuje budowę form wyrazowych.
Deklinacja - odmiana rzeczowników, przymiotników i innych odmiennych przez przypadki.
Koniugacja - odmiana czasowników.

Kwestie sporne w podziale między fleksją a słowotwórstwem:
  • gerundia (czytanie, pisanie, ziewanie) - jako czasowniki (f. kanoniczna czytać, pisać, ziewać) lub jako rzeczowniki (f. kanon. czytanie, pisanie...)
  • imiesłowy przymiotnikowe - jako czasowniki lub osobne formy kanoniczne jako przymiotniki
  • formy wyższe i najwyższe przysłówków i przymiotników
Kategorialność form wyrazowych i niekategorialność wyrazów pochodnych. Kategorialność to cecha stopniowalna.
Fleksja - dział języka obejmujący zjawiska związane z odmianą wyrazów. Także dział gramatyki, którego przedmiotem są te zjawiska
Paradygmatyka fleksyjna - dział fleksji obejmujący podział form wyrazowych między wyrazy i uporządkowaniem form w paradygmatach.
Syntagmatyka fleksyjna - dział fleksji obejmujący budowę form wyrazowych
Deklinacja - dział fleksji obejmujący odmianę rzeczowników, przymiotników, liczebników i innych wyrazów odmiennych przez przypadki
Koniugacja - dział fleksji obejmujący odmianę czasowników
Forma wyrazowa - jedna z form, w jakich występuje wyraz odmienny, a także jedyna forma, w jakiej występuje wyraz nieodmienny. Poszczególne formy mogą różnić się swoją funkcją gram. lub znaczeniem.
Forma kanoniczna - wybrana forma wyrazu używana jako jego nazwa i jako hasło w słowniku.
Kategorialność - własność niektórych jednostek językowych polegająca na tym, że są one tworzone od całych kategorii innych jednostek, bez wyjątków lub prawie bez wyjątków. Służy m. in. jako kryterium oddzielania fleksji od słowotwórstwa.
Kategoria fleksyjna - podział form wyrazowych danej części mowy, przeprowadzony ze wzgl ędu na ich budowę oraz ich funkcje składniowe i semantyczne.

Okaz - jednostka tekstu rozpatrywana jako konkretny obiekt, zlokalizowany w przestrzeni i czasie.
Egzemplarz - to samo co okaz.
Typ - jednostka tekstu rozpatrywana niezależnie od jej lokalizacji w przestrzeni i czasie, a więc jako zbiór okazów.
Kategoria fleksyjna danej cześci mowy - podział zbioru jej form wyrazowych na klasy mające zazwyczaj niepuste przecięcie ze wszystkimi lub prawie wszystkimi leksemami tej części mowy. Klasy te nazywamy wartościami danej kategorii.
Współrzędne paradygmatyczne danej f. fleksyjnej - wart. jej kat. fleks. oraz inne jej cechy gram. (takie jak bezokolicznikowość lub imiesłowowość) pozwalające ją przeciwstawić wszystkim pozostałym formom tego samego leksemu z wyjątkiem co najwyżej jej wariantów.
Paradygmat leksemu - podział zbioru jego form wyrazowych za pomocą przysługujących mu kategorii fleksyjnych, zwykle przedstawiany w postaci tabeli.
Paradygmat modelowy danej części mowy - podział zbioru jej form wyrazowych za pomocą przysługujących mu kat. fleks., zwykle przedstawiany w postaci tabeli z pustymi kratkami lub np. z samymi końcówkami fleksyjnymi
Leksem defektywny - leksem, który nie ma wszystkich form wyrazowych przewidzianych dla danej części mowy, np. drzwi.
Warianty (swobodne) - formy jednego leksemu o tych samych współrzędnych paradygmatycznych, różniące się frekwencją, zakresem występowania, wartością stylistyczną lub oceną normatywną.
Forma oboczna = wariant swobodny = forma wariantywna
Synkretyzm - identyczność kształtu różnych form tego samego leksemu. Formy takie nazywane są synkretycznymi, a przykłady synkretyzmu nazywa się synkretyzmami.
Neutralizacja opozycji fleksyjnej - zniesienie różnicy formalnej między formami wyrazowymi zestawionymi ze względu na tę opozycję przy zachowaniu różnicy funkcjonalnej. Gdy neutralizacja obejmuje wszystkie opozycje wyznaczone przez daną kategorię fleksyjną, mówimy o neutralizacji tej kategorii. Przykład neutralizacji: psa brzmi tak samo w dopełniaczu i bierniku.
Nienacechowanie jakichś form lub leksemów ze względu na określoną formę fleksyjną - sytuacja, gdy kategoria ta nie przysługuje danym formom lub leksemom. Nienacechowane są bezokoliczniki.
Leksemy odmienne czysto funkcjonalnie = leksemy formalnie nieodmienne - leksemy o całkowicie zneutralizowanych kategoriach fleksyjnych, np. whisky.
Leksemy odmienne czysto analitycznie - leksemy, których wszystkie formy z wyjątkiem kanonicznej są analityczne, np. słychać, widać.
Homonimia leksykalna - relacja łącząca leksemy o różnym znaczeniu i zwykle też różnym pochodzeniu, ale o całkowicie lub częściowo pokrywającym się zbiorze form (muszą mieć jednakową co najmniej formę kanoniczną). Zależnie od tego, jaki jest zakres pokrywających się form, mówimy o homonimii całkowitej lub częściowej.
Homonimia gramatyczna - relacja łącząca równokształtne formy wyrazowe należące do tego samego leksemu lub rożnych leksemów. Pierwsza to homonimia wewnątrzparadygmatyczna, a druga to międzyparadygmatyczna.
Leksem prosty - co najmniej jedna forma wyrazowa jest reprezentowana przez pojedyncze słowo.
Leksem złożony - wszystkie formy wyrazowe są reprezentowane przez ciąg co najmniej dwóch słów. 

czwartek, 5 października 2023

Dydaktyka 06.10.2023

 To przedmiot mocno teoretyczny.


Pracownia Innowacji Dydaktycznych IFP

tel. + 48 608 40 56 41
konsultacje: czw. 14:15-14 p. 404 (zapowiedzieć się elektronicznie)

Zaliczenie
  • obecność maks. 2
  • jedno indywidualnie, drugie zespołowo zadanie praktyczne, które zostaną zaproponowane na koniec zajęć -> 2-3tyg po omówieniu tematu na adres e-mail
ważne będą komentarze pisemne objaśniające związki teorii i praktyki
  • pisemne kolokwium końcowe (możemy sami zaproponować pytania na teście)

Każda osoba ma zrobić raport z tym, na co zwróciła uwagę, a następnie wysłać do prof. i do reszty studentów.


Pedeutologia - nauka o kształceniu nauczycieli
Schon

Manfred Spitzer - neurobiolog, zajmuje się edukacją - Jak uczy się mózg?
Mózg to maszyna wyłapująca reguły i ogólnych prawidłowości. Nie uczymy się przez ogólne przedstawienia, teorię, ale przez przykłady i ich przetwarzanie.

Nawet przedmiot teoretyczny powinien zawierać ćwiczenia praktyczne. Żeby móc się uczyć trzeba mieć przestrzeń na samodzielność i popełnianie błędów.

Wiedza o nauczaniu a doświadczenie - zadanie rachunkowe
rola ucznia - 9 600 h
rola studenta - ??? h
razem - ponad 10k godzin

Zajęcia dot. nauczania/uczenia się
300/400h

Wiedza o nauczaniu oparta na doświadczeniu wywiera zdecydowanie większy wpływ na zachowanie człowieka niż twierdzenia naukowe nabyte w sytuacjach formalnych. Bardziej więc wpływać na nas będą nasze szkolne doświadczenia, niż nasza wiedza nabyta na studiach.

Teza 1: potrzebne jest zakorzenienie tego, o czym będziemy mówić w doświadczeniu; trzeba zakorzenić refleksję o nauczaniu w indywidualnych doświadczeniach kandydatów do zawodu.

Bartłomiej Dobroczyński o rocku

wybrać 3 tematy; podzielić się na grupy i stworzyć materiały na temat jak pracować z dziećmi odmiennymi kulturowo - za 2-3 tyg zgłosić podział

środa, 4 października 2023

Pedagogika 04.10.2023

 Skończymy na początku grudnia. Później mamy labki z Kanclerz. Później będzie praktyka i będziemy mieć dzienniczki z zadaniami do zrobienia podczas praktyk. Rozliczy nas z tego prof. Kanclerz. Opiekun psych-pedagog. może być ten sam opiekun co metodycznych.


18.10 -> nie ma zajęć -> zajęcia będą o jeden tydzień dłużej, by to nadrobić

1 nieobecność nieusprawiedliwiona. Kolejne trzeba zaliczyć (2-3 to maks.) -> wyjątkowo można wbić na zajęcia do innej grupy

Do komunikacji Teams. Materiały (prezki -> głównie z audio, dodatkowe, lektury itd.) będą na Teams.

W tym semestrze bardziej praktyczne zagadnienia dotyczące klasy, szkoły itd., aby przygotować się do pracy z grupą.

Rozwój grupy nie jest zależny od wieku, ale od grupy i jej etapów. Nauczyciel ma się dostosowywać do tego etapu, np. gdy grupa się zawiązuje, gdy się znają i gdy kończy się etap edukacji (śmierć grupy).

Zaliczenie -> raport oraz portfolio przygotowanych zajęć

RAPORT -> praktyczna praca w zespołach (4 os.) na temat integracji klasy -> prezentacja dobrych praktyk, metodyczne rozwiązania, którymi chcielibyśmy się podzielić, strony z których nauczyciel może korzystać, aby zintegrować klasę -> PREZENTACJA I ZESPÓŁ MATERIAŁÓW WRZUCAMY DO FOLDERU
PORTOFOLIO ZADAŃ -> na każdych zajęciach będziemy coś robić i robić jakieś zadania, jedno będzie indywidualne
Ocena końcowa to średnia ocen z raportu, indywidualnego zadania i trzeba mieć zaliczone wszystkie zadania z portfolio.

Początek nowego etapu edukacji - emocje i uczucia
  • stres, lęk przed odrzuceniem i nawiązywaniem nowych relacji
  • ekscytacja
  • smutek po rozpadzie poprzednich grup
  • strach przed wymaganiami

Metodyka 04.10.2023

 Konsultacje wt. 11:15-12 s. 404 oraz w sobotę i niedzielę.


Już w pierwszym semestrze (w 2 poł.) będziemy chodzić do szkoły, ale ogólnie to więcej w drugim. Każdy przeprowadzi lekcję próbną. Będziemy chodzić do SP nr 82 na Krakowskiej 10. Najwyraźniej to koło przystanku Łąkowa.
Praktyka ciągła we wrześniu. W ferie bede musiała ogarnąć.
70h (55h metodycznej i 15h pedagogiczno-psychologicznej) - nie wlicza się przygotowanie.
Trzeba przeprowadzić co najmniej 20 lekcji.

PO CO UCZYĆ
CZEGO UCZYC
JAK UCZYĆ
JAK OCENIAĆ

ZALICZENIE PIERWSZEGO SEMESTRU
  1. aktywność itd.
  2. zaliczenie zadań realizowanych w czasie ćwiczeń
  3. 2 nieobecności nieusprawiedliwione, pozostałe do zaliczenia w trakcie konsultacji (niezależnie od powodu)



Ważne poczucie humoru, prezentacje - dzieci lubią się angażować, wychodzić z ławki. Poprzez śmiech budujemy relacje, rozładowujemy napięcie oraz lepiej zapamiętujemy materiał.

Żeby nauczyć kogoś trzeba wiedzieć, co wiedzą oraz czego mamy nauczyć.

Mamy uczyć tak, aby uczniowie cały czas myśleli.

Zdania - długie i krótkie.
Cel -> że powinni wiedzieć, że mogą powiedzieć coś w różny sposób, budować różne formy wypowiedzi, poznawać różne konstrukcje.

Opowiadanie.
Co musi uczeń wiedzieć? -> stosować różne zdania (a więc w efekcie, czy myśli potrafi zamknąć w zdaniu, łączyć wyrazy w odpowiednie związki), czytanie ze zrozumieniem, kim jest narrator, różne liczby i osoby,
Najlepiej od opowiadania ustnego.


Przeczytać:
S. Bortnowski: O osobowości i wzorcu polonisty, w: Przewodnik po sztuce uczenia literatury. Wydawnictwo STENTOR, Warszawa 2005.

wtorek, 3 października 2023

TL kurs. 3.10.2023

 Zaliczenie -> test z treści wykładów; nie z lektur, nie z ćwiczeń -> najpewniej na moodlu

Nieobecność -> nie ma limitu, byle zdać na koniec semestru, nie trzeba usprawiedliwiać

POCZĄTKI TEORII LITERATURY

Kanoniczny podział dyscypliny wg Markiewicza (z lat 60. XX w.)
Wiedza o literaturze (literaturoznawstwo)
  1. Historia literatury - bada wpływy, ustala fakty, kolejność zdarzeń, biografia autora, które utwory wpływały na jakie, wpływ historii
  2. Krytyka literacka - z założenia subiektywna dyscyplina; opis dzieła lit. z własnego punktu widzenia; pozostałe to dyskursy naukowe
  3. Metodologia badań literackich - nauka o metodach, sposobach badania, narzędziach badań dzieła literackiego; metodologii jest od zasrania;
  4. Teoria literatury - szuka prawidłowości i reguł rządzących literaturą, tworzy modele, prawa i definicje
a) teoria dzieła literackiego
b) teoria procesu historycznoliterackiego
c) filozofia literatury - czym jest dzieło literackie
Ten podział (^) jest obecnie mniej widoczny.

DWA POCZĄTKI
  1. ARYSTOTELES - IV w. p. n. e. - wydanie Poetyki ; wyodrębnienie myślenia o literaturze, refleksji od niej
  2. PRZEŁOM ANTYPOZYTYWISTYCZNY - 2 poł. XIX w. i pocz. XX w. - narodziny nauk humanistycznych, ich pojęć, a wśród nich TL

Pytanie o to, który jest ważniejszy to pytanie typu Jajo czy kura?

Część uznaje Arystotelesa, bo pierwszy filozof który zaczął myśleć o literaturze w sposób systemowy. Podstawowe rozróżnienia (gatunki) zawdzięczamy właśnie jemu.

Przełom antypozytywistyczny rozgraniczył nauki ścisłe i humanistyczne, przez co pokazał specyfikę nauki o literaturze (i innych humanistycznych ofc). Działalność neokantystów (filozofów kontynuujących naukę Kanta) sprawia, że ten podział istnieje.

Arystoteles to gwiazda filozofii. Każdy sposób myślenia, każda epoka nawiązuje do niego i w różny sposób go interpretuje. Nie ma więc zgodności co do odczytu wielu elementów jego teorii (np. mimesis, katharsis etc.). Poetyka nie ma swojej wersji kanonicznej.

Poetyka to traktat filozoficzny. Arystoteles nie był pierwszy co pisał o poezji, ale pierwszym, który napisał dzieło poświęcone w całości literaturze. Dotychczas była raczej tak przy okazji, np. u Platona podczas rozmowy o sztuce, państwie czy pięknie. Poetyka jest tylko o literaturze, a konkretnie poświęcona jest opisowi teoretycznemu tylko tragedii.

Arystoteles tworzy własny język opisu; tworzy pojęcia, które można przetransportować na inne gatunki. Tworzy więc język opisu dzieła literackiego.

Poetyka miała być jedynie pierwszym tomem. Miał być tom II poświęcony komedii, ale cholera wie, czy to wgl powstało.

Mitosek i Podbielski kłócą się, czy to tekst o charakterze normatywnym (Mitosek), czy opisowym (Podbielski).

Katharsis jako utożsamianie się z bohaterem i przeżywanie wielu emocji i oczyszczenie z tych emocji, spłynięcie ich - wg Podbielskiego.

"Mój" (znaczy Bogusi) Arystoteles
Metodologiczna świadomość - świadomość różnicy między naukami i konieczność poszukiwania dla nich nowych języków - dotyczy to także nauki o literaturze. -> stwierdzenie, że poetyka jest bardziej filozoficzna niż historia, bo historia skupia się na tym co było, a poetyka to co mogłoby być. Miał świadomość, że historia jest faktograficzna, a badania poetyki są fikcjonalne, stworzone. Literatura tworzy fakty na jakiejś podstawie - tak, aby były prawdopodobne, przekonujące (widz ma w nie uwierzyć).
opisowość - na podstawie empirycznych obserwacji sformułował cechy i zasady ogólne rządzące działem literackim - tworzy model.
Poetyka należy do grupy pism ezoterycznych, czyli dydaktycznych, przeznaczonych dla szkoły = podręcznik. Arystoteles uczył w liceonie (? liceum); Poetyka była przeznaczona dla jego uczniów.
Stworzył język poetycki (szereg terminów, które redefiniuje z innych dziedzin wiedzy, np. mimesis oraz wiele tworzy sam, np. katharsis)
MIMESIS - kluczowe pojęcie, naśladowanie rzeczywistości; pojęcie to przejął od Platona, a samo pojęcie jest jeszcze starsze. Arystoteles je zredefiniował. Dla Platona było to naśladowanie wyglądu, zewnętrznej rzeczywistości, kopiowaniem, a dla Arystotelesa to proces oparty na prawdopodobieństwie; tworzy się inne byty podobne do bytu, który naśladujemy.
Zaczyna się refleksja nad związkiem między sztuką a rzeczywistością. Debata trwa ciągle; niektórzy uważają, że są zupełnie osobne, inni że związane ze sobą nierozerwalnie.

Świadomość tworzywa - zdaje sobie sprawę, że literatura jest budowana z czegoś

środki naśladowaniaprzedmiot naśladowaniasposób naśladowania
CZYM?
rytm, śpiew, wiersz, widowisko
CO?
ludzie, zdarzenia mogą być przedstawieni jako gorsi (satyryczne) lub tacy jacy są (realistyczne), lub lepsi (idealizacja) -> prawo do subiektywnego przedstawienia tego świata
przedmiot poważny
przedmiot śmieszny
JAK?
  • za pośrednictwem wprowadzonej postaci
  • wyłącznie we własnej osobie
  • przedstawienie postaci ukazuje się jako bezpośrednio działające


GENOLOGIA - wskazuje na złożoność gatunki, ale definiuje go poprzez jego artystyczną istotę
Sposób naśladowania
  1. za pośrednictwem wprowadzonej postaci -> EPIKA
  2. wyłącznie we własnej osobie -> LIRYKA
  3. przedstawienie postaci ukazuje się jako bezpośrednio działające -> DRAMAT

TRAGEDIA - A. stworzył pierwszą def. tragedii

Akcja skończona - zawiązanie i rozwiązanie konfliktu tragicznego.
Wina tragiczna to węzeł nierozerwalnego splotu okoliczności, prowadzącego do klęski.
"naśladowcze przedstawienie akcji poważnej skońvzonej i posiadającej (odpowiednią) wielkość, wyrażone w języku ozdobnym, odmiennym w różnych częściach dzieła, przedstawienie w formie dramatycznej, a nie narracyjnej, które przez wzbudzenie litości i trwogi doprowadza do oczyszczenia [katharsis] tych uczuć"
DECORUM -> o tym co poważne mówi się wysokim, poważnym tonem, a o tym co śmieszne lżejszym, niższym.

Teoria fabuły. Fabuła u A. stała się wzorcem dla tekstów fabularnych
  1. artystycznie uporządkowany ukł. zdarzeń - porządek przyczynowo-skutkowy
  2. jednolita, całościowa, skończona
  3. ma początek, środek, koniec
  4. ma odpowiednią wielkość pozwalającą na przemianę bohatera (nieszczęśliwy -> szczęśliwy w komedii, szczęśliwy -> nieszczęśliwy w tragedii)
  5. każdy element jest znaczący, wszystkie wątki kończymy

TRAGIZM
  • oznacza nierozstrzygalny konflikt dwóch, równorzędnych wartości - stojąca w jego obliczu jednostka skazana jest na nieuchronną katastrofę, każdy wybór oznacz klęskę
  • kategoria estetyczna i egzystencjalna (A. mówi tylko o estetycznej)

ŚWIADOMOŚĆ ODBIORCY
Widzi dzieło w perspektywie komunikacyjnej - def. tragedii - prowadzi do katharsis, czyli już def. zakłada reakcję czytelniczą. Obecność odbiorcy jest wpisana w kształt gatunku. Obecnie widać to w tym, że inaczej piszemy książkę dla dzieci, inaczej dla dorosłego.