Audiowizu 27.03.2024

 P l a k a t

Polska szkoła plakatu (l.50-60. XX w.)

Henryk Tomawszewki
Jan Lenica
Jan Młodożeniec
Franciszek Starowieyski
Waldemar Świerzy
Wojciech Zamecznik 

Kompozycja właściwa, typografia, fotografia, ilustracja, barwy i przestrzeń wolna - ich transsemiotyczność (stanowią całość, muszą być połączone).

Autor, tytuł, zakład graficzny, rok, nr odbitki

Tworzenie symbolu w plakacie:

1. Wyizolowanie przedmiotu/detalu z kontekstu
2. Konfigurowanie znaków ikonicznych - wyznaczenie nowych kontekstów, łączenie znaków z różnych kontekstów
3. Deformacja znaków ikonicznych
4. Opatrzenie znaku ikonicznego tekstemiipg

WP Pisanie 26.03.2024

Dyskurs asekuracyjny - językowe sposoby wyrażenia skromności autorskiej, pozwalają na zabezpieczenie przed potencjalną krytyką, gdy publikuje się jakieś niesprawdzone tezy.

• ukrywanie ja autorskiego poprzez stosowanie "my" oraz formy bezosobowe
• tuszowanie dialogowości - brak dyskusyjności, dążenie do obiektywności
• ta praca to tylko przyczynka, wstęp do badań, szkic - pomniejszenie wartości tej pracy
• niewyrażanie subiektywnych opinii - obiektywizacja poglądów, nieużywanie wartościujących słów
• sygnalizowanie, że zajmiemy się jedynie wycinkiem - zawężenie swoich badań w świetle tego, co już zrobiono
• odcięcie się od całości problemu i sugestia, żeby w przyszłości ktoś to badał dalej
• uznanie problemów za trudne i sygnalizowanie jedynie wąski wycinek
• przedstawienie pracy jedynie jako próby - osłabienie tego, co chcemy zrobić
• szkicowość, bycie zarysem problemu - częsty zabieg w tytułach
• sposoby osłabienia naszych sądów poprzez wyrażenia z czasownikami modalnymi (można zauważyć, można przypuszczać)

Najwięcej jest dyskursu asekuracyjnego na początku i na końcu.

Na początku nastawiamy czytelnika do tekstu. Wstęp tekstu jest miejscem, gdzie deklarujemy co zrobimy i co jest zrobione w tym zakresie. 

W zakończeniu pozwala to na osiągniecie klamry kompozycyjnej oraz przypominamy, że od początku zapowiadaliśmy, że jesteśmy tylko robaczkami. Pozwala to także na zapowiedź dalszego zgłębiania tematu. Zakończenie najważniejszą częścią tekstu naukowego - celem jest wyciągnięcie wniosków i je osłabiamy za pomocą strategii asekuracyjnych.

Dyskurs asekuracyjny jest fatalnym rozwiązaniem, jeśli chcemy ukryć swoją niewiedzę, niemożność wykonania określonej pracy badawczej, gdy jest próbą manipulacji czytelnikiem, 

Idiolekty naukowe

Styl naukowy - cechy wg Gajdy:

1. abstrakcyjność
2. ścisłość
3. logiczność
4. obiektywizm
5. internacjonalność

Przypisy - zdecydowanie tak!

Słownictwo specjalistyczne - terminy - używać i wyjaśniać te nowe, słabo znane (bo się nie przyjęły np.) i wieloznaczne

WOK 26.03.2024

Proces kultury oralnej ma długie tradycje - od 3,5k pne i kultury minojskiej. Wielka ważna kultura, która miała swoje pisma linearne A i B. Kiedy odszyfrowano, okazało się, że zapisali ktoś komuś jest coś winny, bo pożyczył, że tego i tego dnia trzeba się stawić w urzędzie itd. takie codzienne pierdololo.

Uważano, że myśli, które zostaną utrwalone w piśmie, mogą zostać przechwycone i wykorzystane niefajnie. Nauczanie musi mieć char. ustny, bo mistrz musi sprawdzić, czy ci, którym przekazuje, nie zrobi krzywdy innym, nie wykorzysta jej. Pismo budziło niepokój, nie budziło zaufania w starożytnej Grecji.

Zmienia się to później. Pierwsze tragedie Ajschylosa mają wyraźne cechy kultury oralnej, ale u Sofoklesa już nie czujemy tego. Na przestrzeni 3 pokoleń przejście od kultury oralnej do pisemnej.

Iliada i Odyseja zbudowane z fragm., stałych charakterystyk postaci, miejsc, wydarzeń, sytuacji, okoliczności itd. Styl formułowy umożliwia improwizowanie wykonawcy dużych partii tekstu, jeśli opanuje te stałe związki frazeologiczne. Powstawało wiele podobnych Iliad i Odysej. 

C I A Ł O

jako przestrzeń karania, obszar modyfikacji, narzędzie i przestrzeń transfuzji, narzędzie umożliwiające funkcjonowanie w świecie.

Ciało w funkcji estetycznej.

Ciało łączona z funkcją odbierania przyjemności estetycznej i nieestetycznej. Ciało umożliwia odbieranie rzeczywistości. Istnieje hierarchia receptorów odbierania rzeczywistości. 

Zgłaszanie się do psychologa/psychiatry często zgłaszają, że niedostatkiem w relacjach międzyludzkich i w życiu jest brak dotyku, brak tulasków itd.

Nasze ciała coś nam mówią. 

Pierwszy porządek ciała ^ w receptywnym wymiarze z dwoma wektorami -> ciało (co chce? co jest dla niego dobre?) i ciało skierowane na zewnątrz.

Ciało kieruje się do nas, ale gdzie jesteśmy my? Co to znaczy, że ja jestem? Gdzie jestem? W ciele jestem? Jestem dysponentem ciała i to jakiś aspekt mojego bytu - nieodłączność, uniwersalna transcendencja, niezależna od religii. 

Mózg jest czymś, co należy do ciała - istnienie umysłu. 

Ciało jako reprezentacja ja. Jako dysponent ciała w jakiś sposób redaguję swoje ciało, zmieniamy je, modyfikujemy je, ozdabiamy, czasem się czymś zatniemy, chcemy zatrzymać wysiłek starzenia.

Ciało może chorować, jego części ciała mogą stać się mniej sprawne. 

FUNKCJE CIAŁA: RECEPTYWNA, REPREZENTATYWNA I UKAZANIE DUALNOŚCI EGZYSTENCJI, SPOŁECZNO-FUNKCJONALNA, RODZICIELSKO-REPRODUKCYJNA, KARY???

Ciało w kontekście kar i tortur.

Ciało tworzące nowe ciało - repertuar zachowań rodzicielskich itd.

Transakty - działania artystyczne łączące działanie naukowców, inżynierów i artystów (pomysł na nazwę Wachowskiego); hodowanie tkanek i tworzenie z nich instalacji biotechnologicznych; Eduardo Katz i interfejsy roślinno-ludzkie (do chlorofilu krew), instalacja Dmitra Morozowa (?) - organy (przez rok zbierał krew (2,5l) i zbudował urządzenie przypominające organy i wpompował rozcieńczoną z wodą krew - jest to instrument, który gra i widać krążącą krew). 

Ciało jako zdepersonizowany rodzaj plastycznego materiału. Próba stworzenia bytów bezpodmiotowych prawnie i społecznie, ale nie możemy wykluczyć, że nie odczuwają.

To, co nas łączy z całym światem biologicznym to to, że my i oni - czujemy. Przyjęcie tego punktu widzenia może zmienić do zmiany perspektywy poznawczej. Prowadzi do pytania jakim prawem pozwalam sobie jako człowiek sprawiać cierpienie innym.

WOHRP 26.03

 Kanon zabytków cerkiewno-słowiańskich - teksty datowane na X/XI w., które zawierają cechy klasyczne cs. 

Nie mamy zabytków z IX w., ale mamy 100% pewność, że zabytki z X i XI w. odzwierciedlają stan języka z IX w. Skąd ta pewność? Wiąże się to z kwestią tematu - wszystkie teksty to teksty religijne, a sfera sacrum nie pozwalała przepisywaczom na zmiany w tekście - musieli ściśle trzymać się oryginału. 

Żaden z zabytków nie ma określonej daty - są datowane wieki na podstawie danych allograficznych. 

Żaden z zabytków nie jest podpisany.

Taki łuczek poziomy - oznaczenie skrótu.

Po XI w. więcej tekstów, ale nie zawierają cech klasycznych. Po upadku misji wielkomorawskiej uczniowie się rozprzestrzenili. Tam, gdzie byli był nadal scs., ale nabierał on cech lokalnych. 

1. člověkъ - człowiek
2. m🇶žъ (mążi) - mąż, mężczyzna
3. žena - żona, kobieta
4. otьcь (otici) - ojciec
5. mati - matka
6. synъ - syn
7. dъšti - córka
8. bratъ - brat
9. sestra - siostra
10. čędo - dziecko
11. duchъ - duchy
12. duša - dusza
13. tělo - ciało
14. bogъ - bóg
15. nebo - niebo
16. zemlja/zeml'a - ziemia
17. pьsъ - pies
18. konь - koń
19. vlьkъ - wilk -> sonant (między spłgł. a samgł.) z l+ь
20. dobrъ - dobry
21. zъlъ - zły
22. azъ - ja
23. ty - ty
24. onъ - on
25. jedinъ numerale - jeden, pewien, jakiś
26. desętь - dziesięć vs desętъ - dziesiąty
27. byti, jesmь, jes - być, jestem, jesteś
28. žiti, živ🇶, živěš- żyć, żyję, żyjesz
29. dati, damь, dasi - dać
30. iti, idą, ideszi - iść, idę, idziesz
31. reszti, reką, reczeszi - 
32. 
    

TO ZADANIE BĘDZIE NA EGZAMINIE

1. 

KJP 26.03.2024

Struktury normy i typy norm językowych.

Norma językowa jest elastyczna, zmienia się w czasie; ma kilka poziomów (co jest wzorcowe, poprawne, co najmniej dopuszczalne) - jest wewnętrznie zróżnicowana. Nie jest tylko wariantywna, bo wówczas użytkownik musiałby ciągle wybierać między wariantami - są jakieś trzony, jednostki jednokształtne in. inwariantne (nie mające wariantów, np. dom, dobry, piękny). 

Jednostki wariantywne można podzielić na typy:

• fakultatywne (alternatywne) - takie, które można dowolnie wymieniać w kontekście; niezróżnicowane funkcjonalnie i semantycznie, np. końcówki fleksyjne; poranku-poranka, filolodzy-filologowie (nacechowanie: filologowie są uczeni), będę spać vs będę spał, leksykalne szybko vs prędko, dublety leksykalne (synonimy absolutne) językoznawstwo vs lingwistyka, składniowy vs syntaktyczny.
• recesywne - takie, które ustępują, pozostałości dawnego systemu, które zanikają, są nacechowane chronologiczne, dawne, np. forma dopełniacza l. mn. z końcówką -ów (pisarzów vs pisarzy), dopełniacz cząstkowy (dopić czegoś vs dopić coś), leksykalny (kajet vs zeszyt, inkaust vs atrament)
• ekspansywne (innowacyjne) - takie, które przedostają się do normy z uzusu, np. zapożyczenia właściwe (dedykowany dla włosów jako przeznaczony (anglosemantyzm) vs dedykowany komuś), feminatywy

Warianty obligatoryjne to takie, których nie można wymieniać dowolnie w kontekście, np. synonimy kontekstowe (kary koń i czarne włosy), nacechowane stylistycznie (dziewczyna vs laska).

Formant -ka u Jadackiej, że nie korzysta się go z 3 argumentów (stylistycznych, fonetycznych i XXX). 

Typy norm:

1. Norma realna - nie jest spisana w postaci nakazów i zakazów, jest przyswajana spontanicznie, nie ma odwołań do wiedzy językowej, jest bliska uzusowi (społecznemu zwyczajowi językowemu), polega na intuicyjnym naśladowaniu osób uchodzących za autorytety językowe, 
2. Norma skodyfikowana - jest ujęta w przepisy, zasady, odwołuje się do tradycji językowej i wiedzy językoznawczej, została spisana w słownikach poprawnościowych (ortopeicznych) oraz uchwał i ustaw Rady Języka Polskiego (np. ustawa o języku polskim), jest bardziej restrykcyjna, 
3. Normy cząstkowe:
1. Gramatyczna norma - zamknięta (ma określone kategorie gramatyczne i są one stałe; chociaż ostatnio powoli wprowadza się nowe formy gramatyczne - próba utworzenia neutrum innego niż r. nijaki), powolne zmiany
1. Składniowa norma - łączliwość składniowa wyrazów
2. Fleksyjna norma - według niej są odmieniane
3. Słowotwórcza norma - tworzenie wyrazów pochodnych
2. Leksykalna norma - otwarta (można wprowadzać nowe jednostki), dynamiczny rozwój
3. Fonetyczna norma
4. Ortograficzna norma
5. Interpunkcyjna norma
6. Stylistyczna norma

Poziomy normy 

1. Norma wzorcowa - obowiązuje w oficjalnych sytuacjach komunikacyjnych (debaty publiczne, wystąpienia publiczne, kiedy rozmawiamy z osobą postawioną wyżej w hierarchii, nauczyciel uczeń, przełożony i pracownik, ksiądz i wierni, lekarz i pacjent), jest bardziej restrykcyjna i rygorystyczna
2. Norma użytkowa (potoczna) - obowiązuje w sytuacjach nieoficjalnych (rodzinno-przyjacielsko-towarzyskie, w windzie, może przejść z oficjalnej do nieoficjalnej gdy zapoczątkuje to osoba wyżej w hierarchii)
1. Potoczna ogólna - 
2. Regionalna - 
3. Profesjonalna (zawodowa) - 

Norma wzorcowa vs norma potoczna ogólna

ośmioro kociąt vs osiem kociąt (tylko do nazw istot młodych!)

zepsuć vs rozwalić

ręka vs łapa

pieniądze vs kasa

szukać informacji w Internecie vs googlować

Norma wzorcowa vs norma potoczna regionalna

pies vs kejter

na dwór vs na pole

tramwaj vs bimba

torba vs tytka

zamknąć na klucz vs zakluczyć

dużo ludzi vs wuchta wiary

Norma wzorcowa vs norma profesjonalna

Zając vs gag

badanie poziomu cukru vs badanie na cukier

zrezygnować z wyścigu/nie móc kontynuować wyścigu vs być poza wyścigiem

godziny pracy vs robocze godziny

fiolka vs zlewka, probówka itd.

test na początku zajęć vs wejściówka

książka wydana w serii Biblioteki Narodowej vs BNka

urlop dziekański vs dziekanka

kolokwium vs kolos

HLP 26.03.2024

 Marta c.d.

Prosta fabuła, zwyczajni bohaterowie, silna tendencyjność. Celem nie jest budzenie gorączkowej ciekawości - oddziaływać chcemy na rozum, a nie na wyobraźnię. Nie pojawiają się nadnaturalne zdarzenia. W przedstawionych istnieniach autor przemyka naukę, wskazuję istotne cele, wzrusza w celu dydaktycznym -> POWIEŚĆ TENDENCYJNA.

Utylitaryzm jako hasło wywoławcze dla polskiego pozytywizmu

John Stuart Mill, Utylitaryzm (1861-)1863

Zdążanie do rozwoju i udoskonalania społeczeństwa jako konieczność literatury użytkowej.

"Utwór zależy od tworzącego, a tworzący od przyrodzonych usposobień swoich i od otoczenia" (Chmielowski)

Konieczność doświadczenia, obserwacji świata, znajomości portretowanego środowiska. Łączyło się z tym hasło zejścia na ziemię, bycia wieszczem tego, co się widzi i słyszy. 

Konieczność wykształcenia i samowiedzy twórcy. Uczucie nadświadomości w obrębie swojej wspólnoty. Mają poczucie wyższości, mówienia ex catedra - poczucie przewagi, nierzadko maskowanej. 

Polska proza uczy się technik manipulacji (uwodzenia) czytelnikiem. Chcą, żeby czytelnicy robili to, co oni by chcieli. Myślą, że tekst może zmienić świat. To z takiego myślenia rodzi się proza tendencyjna, a następnie dojrzała realistyczna powieść, gdy korzystają z innych technik, ale cel zostaje ten sam.

Tendencyjność w Marcie: wykształcenie kobiet, 

Niestabilność świata uderzająca rodzica; co się stanie, gdy zabraknie matki i ojca? jak wychować córkę? Nadzieja, że jak przeczyta książkę, to zastanowi się nad edukacją swoich córek czy nawet małżonek oraz ogarnięcia jakiegoś zabezpieczenia.

Jest monotematyczna, ale tu jest walka o byt i przetrwanie. Nie ma miejsc na coś innego, bo musi zapewnić sobie i dziecku przetrwanie. 

Jest przedstawienie także mniejszych emocji, np. stres w kontaktach z innymi, pokazania się, rozmowa o pracę, egzamin - takie codzienne stresy.

Proza tendencyjna zaznacza problem, ale nie ma konkretnego rozwiązania jak coś zmienić - podjęłaby pracę, ale sklep by splajtował. Nie ma rozwiązania, aby z dnia na dzień zmienić świadomość całego społeczeństwa.

PLACÓWKA - Prus

Obojętność na dole bliźniego. Zwracał uwagę na problemy na polskiej wsi. Sąsiedzi nie mają wobec siebie współczucia. 

Kolonizacja niemiecka. Niemcy już są i mają przywileje. Nie chcemy ich wypędzić, tylko zrównać z nimi statusem i prawami. 

Marta vs Placówka

Na ile Placówka jest powieścią tendencyjną? Jest tu wyraźna lekcja dot. kolonizacji niemieckiej. 

Nie jest skupiona już na jednym, konkretnym problemie. Świat jest szerszy, niż sam problem. 

Przyzwolenie na grzeszność i nową etyką pracy - sprzedaje za 2 zł, kupuje za 1 zł. nikomu nie mówi i są dramy do końca książki o to. 

Ślimak = prokrastynacja.

Deus ex machina - zakończenie dobre znikąd. Boskie działanie? Happy end na siłę XD

Motyw klątwy - sprzedasz grunt, to przeklnę ciebie i chłopaka - Jagna przed śmiercią.

Wyrównanie i wynagrodzenie jak Hioba - już się nacierpiał.

Ostatnie rozdziały bardzo mocne przyspieszone - świat się rozpada i bardzo szybko składa na nowo.

Faktycznie musiał przyspieszyć Prus - nie był w odcinkach już, tylko w ramach dodatku, więc serio musiał pisać na szybko XD

Mówi się, że powieść jest realistyczna, a końcówka tendencyjna - nagradza bohatera, który nie sprzedał ziemi.

Jest spójny jako bohater nawet na zakończeniu - odsuwa realizację zamierzeń, prokrastynacja to jego drugie imię, nic nie robi, bezwolność, brak zdecydowania, robi tak, jak mu powiedzą - sam nie potrafi podjąć żadnej decyzji. Bierze życie takim jak jest.

Jaka jest jego zasługa u Boga/autora, że nie kończy śmiercią? Czuje mityczne przywiązanie do ziemi, nie chce jej opuścić, ALE to przywiązanie do każe przez całą powieść i gdyby nie żona, to sprzedałby ją xd

Przywiązanie sentymentalne do ziemi - nie chce być nomadą.

Czynnik niemiecki w sytuacji braku państwa polskiego. Relacje międzynarodowe - poczucie wspólnoty dzięki wierze, trudnego losu itd. Wierzą w tego samego Boga, intryguje go jego inny świat, ale jest dla niego otwarty - szanuje ich, dostrzega w nich ludzi. Mimo wszystko, poza kupnem ziemi, stara się ich zrozumieć.

Kolej ma być zbudowana. Orzeszkowa pisze o kolei, która umożliwia spotkanie światów. Ślimak się nigdzie nie wybiera - to świat przychodzi do niego. 

Placówka - znaczenie tytułu - militarnie usytuowany region, garnizon o szczególnych walorach strategicznych w celu obrony znaczniejszych ośrodków. Wyizolowany zostaje Ślimak z reszty.

Szlachcic sprzedaje dla doraźnego zysku swój majątek. Nie interesują go konsekwencje dla regionu, wspólnoty, własnego miejsca w świecie.

Chłopi bardziej dbają o ziemię, niż szlachcice. Są mocniej do niej przywiązani. Chłop w swoich instynktownych emocjach jest bardziej patriotyczny, niż ci, co uważali siebie za nosicieli wartości patriotycznych i chcieliby być spadkobiercami tradycji. 

Dystans państwa wobec chłopstwa. Są modne obecnie programy bratania się i demokracji. Trochę satyra na złe implementowanie pracy u podstaw, bo ziemiaństwo nie chce uczyć praktycznych rzeczy. Brak zrozumienia. Ślimak czuje respekt, uważa, że nie można się bratać i równać.

Świat ziemiański z perspektywy chłopów - mają swoje uprzedzenia. 

Jedzenie pomarańczy - zwyczaje kulinarne. Każdy lubi coś innego, każdy ma swoje miejsce w świecie. Schody to coś niepojmowanego dla chłopa. Po co jeść pomarańcze, jak mamy swoje owoce? Po co wchodzić po schodach, jak mamy drabinę? Dwa obce wobec siebie światy.

Podziały klasowe są mocniej wyraziste, niż narodowe. 

Niektóre smaki się nabywa drogą wychowania - tak Ślimak tłumaczy różnice. Oswaja różnice, czyni z nich coś bardziej familiarnego, ale nadal pozostaje wyraźne zderzenie. 

Muzyka. Staś zafascynowany -> Baudelaire, Oczy biednych i spotkanie paryskie, gdzie chłopiec też jest zaintrygowany muzyką. Zasłuchanie Ślimaka i Baudelaire i mężczyzna, który też jest zaintrygowany. Jego żona nie jest zachwycona, sugeruje pozbycie się grających. Spotkanie kultur przy muzyce. 

Staś dziecko niepasujące do swojego świata - malowane niebo, gadanie z naturą. 

Szlachcice to są inni ludzie niż my - tak mówi Jędrek. Z drugiej strony potępia służalczą postawę ojca wobec szlachty, zwraca mu uwagę na zbytnie poddaństwo (vibe rewolucjonisty). 

Fragm. Baudelaire zwraca uwagę na wielkomiejskie środowisko. U Prusa jest to w środowisku wiejskim. 

Ślimak jest pocieszny, biedny chłop (ale autor jest z wyższej klasy, więc tworzy go trochę wg siebie), zamożny burżuj u Baudelaire i obserwator biedaków. 

Dusze chłopów nie muszą być krystalicznie dobre. Obnażenie w naturalistycznym dialogu o pomarańczach i drabinach. 

Uczeń SPE 25.03.2024

Metodyka 20.03.2024

 Część wprowadzająca ma:

• wywołać zainteresowanie uczniów tematyką, którą będziemy się zajmować
• wprowadzać tematykę

Często odwołujemy się w niej do doświadczeń uczniów. Próbujemy zrekonstruować sposób myślenia uczniów. Można się pokusić o stwierdzenie, skąd mają takie przeświadczenia.

Polecenia w konspekcie w 2 os. - nigdy nie formułować poleceń w inny sposób, niż oni dostają.

Improwizacja na lekcji jest przereklamowana. Im bardziej jest improwizowana, tym bardziej chaotyczna i gorsza.

Nie bójmy się ciszy na lekcji. 

Unikać pytań od "czy". 

Trzeba też uznać, czy odpowiedź ma być ustna, czy pisemna. 

Warto zapisać odpowiedzi na tablicy, bo to rozbija i wskazuje, że różne są odpowiedzi.

Trzeba mieć jakiś plan odpowiedzi i wówczas można ewentualnie dopowiedzieć i zwrócić uwagę na to, czego nie zauważyli uczniowie. 

Konspekt łączy się z planem dydaktycznym. 

Edu audiowizu

Czym jest przekład intersemiotyczny?

Przekład jednego rodzaju znaków na drugi. 

Jakie zasady dydaktyczne wiążą się ze stosowaniem metody przekładu intersemiotycznego?

Ucznia należy zapoznać z zastępczym kodem mowy. Zadania muszą być różnorodne, angażujące, wykorzystujące zabawy. 

1. Zapoznanie ucznia z tekstem.
2. Działania związane z przekładem.
3. Wypowiedź uczniowska dot. przekładu.  

Jakie umiejętności kształtujemy podczas pracy nad przekładem intersemiotycznym?

Mówienie, pisanie, opanowanie mowy, kompetencje komunikacyjne, zwiększenie warstwy pojęciowej, sprawność interpretacyjną, sprawność analityczna, kreatywność, twórcze myślenie. 

Czy ilustracja może być rodzajem przekładu intersemiotycznego?

Tak.

WOHRP 19.03.2024

 Głagolica - najstarsze pismo alfabetyczne i pierwszy typ pisma w ogóle, jaki pojawił się u Słowian. Wiąże się z wyprawą Cyryla i Metodego (863 r.) i przede wszystkim działalnością Cyryla - jest uważany za głównego twórcę głagolicy. 

głagolica - glagolъ - słowo, wyraz LUB glagolati - mówić, powiedzieć

Skąd wzięła się głagolica? Stwierdzono, że najwięcej podobieństwa wyglądu wykazuje względem małych znaków pisma greckiego (minuskuły). Inne powiązania są trudne do określenia. 

Część znaków ma być oryginalnym pomysłem Cyryla. Koncepcja z lat 60. mówi, że miał bazować na trzech figurach geometrycznych będące symbolami kojarzonymi z chrześcijaństwem (koło - symbol doskonałości i nieskończoności Boga, krzyż i trójkąt - trójca święta). 

ě czytamy jako je

Być może stworzyli ten alfabet, aby nie łączyć się politycznie z żadną stroną - chodziło o wprowadzenie niezależności od innego duchowieństwa. 

Druga hipoteza zakłada, że uważali, iż każde państwo powinno mieć własną literaturę i własne pismo. 

Głagolica to zarazem najstarszy typ pisma i najstarszy alfabet Słowian. To pierwsze, systematycznie ułożone pismo słowiańskie. 

Po przyjęciu chrześcijaństwa Słowianie próbowali pisać coś, ale mieszali mocno alfabet łaciński i grecki - brak systematyki jakiejkolwiek.

38 znaków, z których każda litera odpowiada osobnej głosce. 

Nie ma podziału na osobne wyrazy. Wszystkie wyrazy są pisane jednym ciągiem. 

Wszystkie znaki głagolicy były jednakowej litery - brak podziału na małe i wielkie litery.

Kropka w miejscu wyrazu opuszczonego, bo wszystkie teksty dotyczą sfery sacrum, więc jak się powtarzały to stawiano kropkę lub pierwszą literę wyrazu i kropkę.

Cyrylica miała zastąpić głagolicę - miało się to odbyć za czasów misji wielkomorawskiej. Nazwa to wyraz hołdu złożonemu Cyrylowi. Twórcą cyrylicy ma być Klemens Ochrydzki. 

Nawiązanie do greckich wielkich liter (majuskuły).

Trudniejsze znaki głagolickie zostały przekształcone w znaki cyrylickie - łatwiejszy zapis. 

Palimpsesty - teksty cyrylickie pisane na pergaminie, na którym był wcześniej zapisany tekst w głagolicy.

Glosy - zapiski cyrylickie do tekstów w głagolicy. 

Głagolica zostaje wyparta, a cyrylica się rozprzestrzenia. 

Grażdanka to XVIII-wieczna modyfikacja cyrylicy powstała w Rosji. Nazwa od rzeczownika grażdani - obywatel. 

Grażdanka tylko w Rosji.

Cyrylica w Ukrainie, Białorusi (odłam wschodni), Bułgarii, Serbii, Macedonii, Bośni i Czarnogórze - wszystkie ofc dostosowane do swoich potrzeb językowych.

Bywa że w jednym kraju są różne typy pisma, np. w Bośni i Czarnogórze można użyć także alfabetu łacińskiego.

Podstawowe wiadomości z gramatyki staro-cerkiewno-słowiańskiej - Czesław Bartula - PRZYNIEŚĆ!

KJP 19.03.2024

 Błędy

• wewnętrznojęzykowe
• systemowe 
• leksykalne
• słownikowe (wyrazowe) - używanie wyrazów w niewłaściwym znaczeniu, mylenie wyrazów podobnych brzmieniowo (paronimy), pleonazmy i tautologie (np. ciekawy i interesujący), naruszanie łączliwości wyrazów (np. wyrządzać zamiast powodować straty), nadużywanie wyrazów modnych
• frazeologiczne - zmiana formy frazeologizmów wskutek wymiany, redukcji lub rozszerzenia składu związku (np. ciężki orzech do zgryzienia), zmiana formy wskutek zmiany postaci gramatycznej 1 ze składników, zmiana znaczenia, użycie w niewłaściwym kontekście
• słowotwórcze - budowanie formacji niezgodnie z polskimi modelami odmiany, zastosowanie niewłaściwego formantu, wybór niewłaściwej podstawy słowotwórczej
• gramatyczne
• fleksyjne -> niewłaściwa końcówka fleksyjna, niewłaściwy wzorzec odmiany, niewłaściwa postać tematu fleksyjnego, niewłaściwa postać wyrazu, nieodmienianie wyrazów, które powinny być i odmienianie tych, których się nie powinno
• deklinacyjne 
• koniugacyjne - zaoram-zaorzę
• składniowe - w zakresie związku zgody - zgodności P + O, w zakresie związku rządu, błędy w użyciu przyimka, użycie wyrażeń przyimkowych, niepoprawne skróty składniowe, niewłaściwy szyk wyrazów w zdaniu, niepoprawne skróty składniowe, niepoprawne konstrukcje z imiesłowowym równoważnikiem zdania, zbędne zapożyczenia składniowe
• fonetyczne - niepoprawna wymowa i niepoprawny akcent
• stylistyczne - powtórzenia, niedopasowanie stylistyczne do sytuacji, mieszanie stylów, niepotrzebna stylizacja językowa, nadużywanie wyrazów modnych (i używanie w sytuacjach oficjalnych). 
• zewnętrznojęzykowe
• ortograficzne - niewłaściwa litera, małe/wielkie litery, oddzielnie/łącznie wyrazów
• interpunkcyjne - brak znaku, niewłaściwy znak, zbędny znak

REGIONALIZMY NIE SĄ BŁĘDAMI. NIE POWINNO SIĘ ICH TYLKO STOSOWAĆ W SYTUACJACH PUBLICZNYCH.

W poniższych zdaniach proszę wskazać błędy językowe, podać formy poprawne oraz określić typ błędów:

 

1.     Jest to limit, po przekroczeniu którego podatnik zapłaci wyższy podatek.

Jest to limit, po którego przekroczeniu podatnik zapłaci wyższy podatek (składniowy -> szyk + zbędne zapożyczenie ze składni rosyjskiej)

 

2.     Od powyższej decyzji odwołanie złożył inwestor wnosząc o jej uchylenie.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył inwestor, wnosząc o jej uchylenie (interpunkcyjny - oddzielenie imiesłowowego równoważnika zdania). 

 

3.     Oszczędzamy prąd w ten sposób, że nie włanczamy zbędnych urządzeń.

nie włączamy - fleksyjny koniugacyjny -> niewłaściwa postać tematu fleksyjnego

4.     Pierwszą kwestią, którą się zajmiemy, to wybór nowego przewodniczącego.

Pierwsza kwestia, którą się zajmiemy, to wybór nowego przewodniczącego.

Pierwszą kwestią, którą się zajmiemy, jest/będzie wybór nowego przewodniczącego.

Składniowy -> brak zgody między P a O

 

5.     Ten twój argument jest przekonywujący.

Ten twój argument jest przekonujący/przekonywający (fleksyjny -> niewłaściwa postać wyrazu).

 

6.     Wie pani co, nie rozumiem tych uwag odnośnie mojej magisterki.

Proszę pani (profesor, doktor), nie rozumiem tych uwag odnośnie do mojej pracy magisterskiej. 

oficjalna sytuacja komunikacyjna, więc stylistyczny -> kolokwializacja

odnośnie do -> składniowy w zakresie związku rządu

7.     Wszystkie części pasują za wyjątkiem pokrętła.

Wz wyjątkiem

składniowy -> niewłaściwe wyrażenie przyimkowe *

W Poznaniu występuje często - może być to regionalizm frekwencyjny (hipoteza badawcza, oficjalnie to błąd)

 

8.     To poddasze zostało zaadoptowane na biuro.

Słownikowy -> mylenie wyrazów podobnych brzmieniowo

Zaadaptowane

 

9.     Zespół inspektorów Wydziału Nadzoru i Kontroli Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu, przeprowadził w okresie od dnia 12 lutego 2015 r. do dnia 19 lutego 2015 r. kontrolę.

Zespół inspektorów Wydziału Nadzoru i Kontroli Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu przeprowadził kontrolę w okresie od 12 lutego 2015 r. do 19 lutego 2015 r.

Słownikowy - pleonazm - dnia i data

Składniowy - szyk - przeprowadził kontrolę

Interpunkcyjny - zbędny przecinek

 

10.  Polonistka poddała w wątpliwość to, że sam napisałem wypracowanie.

Podała w wątpliwość - leksykalny frazeologiczny - nieprawidłowy frazeologizm

 

11.  Czy zarząd cmentarza posiada potencjalne możliwości, by przeprowadzić renowację odbudowy pomników?

 

Czy zarząd cmentarza ma możliwości, by przeprowadzić renowację pomników?

Słownikowy - Pleonazm - potencjalne możliwości 

Słownikowy - Pleonazm - renowacja odbudowy

Słownikowy - niewłaściwa łączliwość leksykalna - ma

12.  Używamy do tego klej szybko schnący.

 Używamy do tego kleju szybkoschnący.

Kleju szybkoschnącego - składniowy - w zakresie związku rządu

szybkoschnący - ortograficzny

 

13.  Nie wniesienie opłaty w terminie będzie oznaczało rezygnację z wyjazdu.

Niewniesienie - zewnętrznojęzykowy ortograficzny

 

14.  Można mieć na ten temat różne zdanie, mnie to w każdym bądź razie nie odpowiada.

frazeologiczny - w każdym razie - kontaminacja frazeologizmów

 

15.  To jest zaproszenie dla państwa Marii i Jana Rybarczyk.

Rybarczyków -> fleksyjny (nazwiska się odmienia)

 

16.  Trzeba się trochę wysilić – nie możemy iść po najmniejszej linii oporu.

po linii najmniejszego oporu - frazeologiczny - niewłaściwa postać frazeologizmu

 

17.  Przeczytałam w „Newsweek’u” wywiad z Patrykiem Jaki.

Jakim - fleksyjny - nieodmienione nazwisko

Zbędny apostrof - "Newsweeku" - interpunkcyjny

 

18.  Musimy wymyśleć coś orginalnego żeby zdobyć nagrodę.

wymyślić - fleksyjny - niewłaściwa postać TF

oryginalnego - niepoprawna pisownia - ortograficzny

Brak przecinka przed żeby - interpunkcyjny

 

19.  Takie sukienki były modne w latach 70-tych XX wieku.

Takie sukienki były modne w latach 70. XX wieku.

błąd ortograficzny - kropkę się stawia po liczebnikach porządkowych. 

 

20.  Ta staropolska forma stosowana jest przez pisarza zgodnie z zasadą prawdopodobieństwa życiowego, bowiem odnajdujemy ją w mowie seniora rodziny.

Bowiem nie może być użyte bezpośrednio po przecinku - odnajdujemy ją bowiem - składniowy -> niewłaściwy szyk

Gdyż/ponieważ - można też nim zastąpić słowo "bowiem". 

 

21.  Zmiany w statucie Gminnego Ośrodka Kultury wynikają z potrzeby dostosowania tego aktu do nowej sytuacji prawno-ustrojowej.

zewnętrznojęzykowy ortograficzny - prawnoustrojowej (bez dywizu)

 

22.  Rozmowy prowadzone w lutym z władzami gminy przyniosły konkretne rezultaty.

konkretne rezultaty -> wystarczy rezultaty -> wj. system. leksykalny słownikowy (pleonazm)

 

23.  Łazarz przynależy administracyjnie do Grunwaldu, ale większość mieszkańców Poznania traktuje go jako osobną dzielnicę.

przynależy -> należy -> nie ma takiego czasownika jak przynależeć -> wj. system. gramatyczny fleksyjny (niewłaściwa postać tematu)

 

24.  Znał i rygorystycznie przestrzegał wszystkie przepisy.

 -> Znał wszystkie przepisy i rygorystycznie ich przestrzegał -> 2 czasowniki z różną łączliwością składniową -> wj. system. gram. składniowy (niewłaściwy skrót składniowy)

25.  Zakład posiada tytuł prawny do pomieszczeń, w których udziela świadczeń zdrowotnych oraz posiada pozytywną opinię sanitarną, wydaną na podstawie nieobowiązujących przepisów.

 posiada -> ma -> wj. systemowy leksykalny słownikowy (niewłaściwa łączliwość wyrazów)

po zdrowotnych nie ma przecinka -> zj. interpunkcyjny

zbędny przecinek przed wydaną -> zj. int.

26.  W skład rady dziekańskiej wchodzi dziekan, prodziekani oraz kierownicy jednostek organizacyjnych wydziału.

wchodzą - wj. systemowy gramatyczny składniowy (w zakresie związku zgody)

27.  Gdy jadę w daleką trasę w bagażniku zawsze wiozę karnister benzyny.

karnister - wj. systemowy gramatyczny fleksyjny (niewłaściwa postać wyrazu)

brak przecinka po słowie TRASĘ - zj. int. 

 

28.  Pracownicy, studenci i doktoranci mają prawo wglądu do protokołu z obrad senatu.

protokół z obrad - wj. systemowy gramatyczny składniowy (w zakresie związku rządu); protokół obrad

 

29.  Wygląda to – w cudzysłowiu - na ordynacje antydemokratyczną, ale w rzeczywistości wszystko jest zgodnie z obecnie panującym prawem.

w cudzysłowiu - wj. systemowy gram. fleksyjny (niewłaściwa końcówka fleksyjna)

dywiz zamiast myślnika - zj. int. (niewłaściwy znak int.)

ordynacje - wj. system. gram. fleksyjny -> ordynację

prawo panujące -> obowiązujący; wj. systemowy leksykalny słownikowy (naruszenie łączliwości wyrazów)

30.  Nie do końca wiadomo, co autor rozumie pod pojęciem hybryda.

 nie rozumieć pod pojęciem - wj. system. gram. skł. (w zakresie związku rządu); rozumieć coś przez coś

31.  Słupskie służby drogowe wezwały dziś do odśnieżania wszystkich swoich pracowników.

 wezwały dziś wszystkich swoich pracowników do odśnieżania - wj. system. gram. skł. (w zakresie szyku)

32.  Trasa przelotu, a nawet jego czas objęty był tajemnicą.

 związku zgody

33.  Ja bardzo dobrze znam ten problem, ponieważ pracując w ministerstwie ten problem był bardzo dokładnie rozpatrywany.

 pracując -> ponieważ, kiedy pracowałem w ministerstwie, był on bardzo dokładnie rozpatrywany - wj. syst. gram. skł. (niepoprawna konstrukcja z im. równ. zdania) + brak dwóch przecinków - zj. int.

34.  Jedno z kont okazało się być legalnym kontem pewnego brokera nieruchomości.

okazało się być - wj. syst. gram. skł. (zbędne zapożyczenie składniowe)

35.  Pan poseł występował będzie w obronie swego zagrożonego kolegi.

występował będzie - występować będzie/będzie występował - wj. system. gram. fleksyjny (zła budowa czasu przyszłego)

 

36.  W sumie porozumienie nie okazało się pomyślne dla Meksykan utrzymujących się z pracy na roli.

dla Meksykan - dla Meksykanów (niewłaściwa końców. fleksyjn.) fleksyjn.

 

37.  Myślę, że ludzie nie zasypują gruszek w popiele i sięgają po książki najnowsze.

nie zasypiają gruszek w popiele - wj. system. leksykalny frazeolog. (niewłaściwy frazeolog. nieznajomość historii frazeologii, tradycji, genezy tego frazeologizmu)

 

38.  Nie są to jakieś pojedyńcze przykłady odstępstw od normy.

pojedyncze - zj. ortograficzne (nie wolno tego zapisywać, ale jest dopuszczalna wymowa)

 

39.  W tylnich drzwiach auta zamontowano dodatkowe głośniki.

w tylnych - wj. system. gram. fleksyjny (niewłaściwa postać tematu fleksyjnego)

 

40.  Czy nie mają państwo jakiś dodatkowych pytań?

jakichś - wj. system. gram. skł. (w zakresie związku zgody)

 

41.  Janek jest bardzo wpływowy, zawsze robi to, czego chcą koledzy.

wpływowy - wj. system. leksykalny słownikowy (niewłaściwe znaczenie wyrazu)

 

42.  Stwórz dom przy pomocy gwoździa samoprzylepnego, gdziekolwiek jesteś [film reklamowy].

styl., bo nie ma sensu to zdanie

za pomocą czegoś/przy pomocy czyjejś - wj. system. gram. skł. (niewłaściwe wyrażenie przyimkowe)

 

43.  Dla 6,5 procentu urządzeń zabrakło części zamiennych.

 procent - się nie odmienia w tym kontekście - wj. system. gram. fleks. (odmiana nieodmiennego wyrazu)